Het stemmetje van Dolly

Na het nieuws over de dood van Dolly Parton snelde ik meteen naar wat ik nog steeds nostalgisch ‘mijn platenkast’ noem. Wat had ik eigenlijk van haar? Het antwoord was ontluisterend: niets, helemaal niets. Dat contrasteerde nogal met de universele rouw die onmiddellijk losbarstte alsof Onze Lieve Heer voor de tweede keer was overleden.

Hoe kwam dat? Had ik misschien wat van haar weggegooid? Ik besefte met scherpe pijn in het hart dat het nóg erger was: ik had nooit wat van haar gekocht, hoewel ik toch altijd een groot zwak heb gehad voor countrymuziek. Tegen bijvoorbeeld  Emmylou Harris,  Linda Ronstadt en ‘onze eigen’ Ilse de Lange had ik nooit enig  bezwaar, waarom dan zoveel moeite met Dolly Parton?

Ik raadpleegde Spotify en wist het meteen weer na enkele Dolly-klanken: die stem, of beter: dat stemmetje. Lelijk, hoog. Een kinderstemmetje. Het is alsof je door de dunne muren van je flat weer je buurmeisje van vroeger hoort zingen. Met haar stem maakte Dolly de countrymuziek nog sentimenteler dan die van nature al was. Tranen horen erbij, maar ze moeten niet uit de luisteraar gemólken worden.

Country kon bij Dolly een onbedoelde parodie op het genre worden. Voor mij werd ze in haar slechtere liedjes– ik hoop dat ik voor de fans nu niet al te oneerbiedig word – een soort Zangeres Zonder Naam van het Amerikaanse levenslied.

Later zong ze ook veel gewone popmuziek, maar die stem bleef me hinderen, ook omdat ze toen nog meer concurrentie had van écht goede zangeressen. Dolly viel kwalitatief in het niet bij stemmen als die van Joni Mitchell, Bonnie Raitt en Dayna Kurtz.

Zo vreemd was het dan ook niet dat ze als jonge, rijzende ster aanvankelijk niet erg serieus genomen werd door de smaakmakers van hét Amerikaanse kwaliteitsblad op het gebied van de popmuziek in de vorige eeuw: Rolling Stone. In de overzichtsboeken met recensies uit de jaren zeventig staat maar een enkele, schampere alinea over haar muziek.

Maar Dolly had Rolling Stone niet nodig om het grote publiek te bereiken. Ze ontpopte zich als een authentieke, charismatische vrouw met veel gevoel voor humor en een prettig soort, zichzelf relativerende eigendunk. ,,Ik kan ze moeilijk thuislaten’’, lachte ze boven haar veelbesproken borsten.

Ook onderscheidde ze zich van veel van haar collega’s door zelf liedjes te schrijven. Daar zitten mooie liedjes bij, die nog beter worden als ze door anderen gezongen worden. Ze had dus  kennelijk schrijftalent, maar er hoort wel een kanttekening bij. Ze heeft meer dan 3.000 liedjes geschreven, las ik ergens. Zou het? Van Taylor Swift, haar minstens zo succesvolle opvolger, wordt hetzelfde gezegd, want het is een extra aanbeveling: de zangeres heeft het allemaal zelf bedacht. Maar ik zie achter zulke commercieel interessante artiesten hele industrieën verrijzen met teams op het gebied van publiciteit en songwriting, die constant voor aanvoer van nieuw materiaal zorgen.

Dolly heeft er fortuinen mee verdiend, maar ze was nooit te beroerd om er goede doelen in te laten delen. Ze zit nu in de hemel bij mannen als Frank Sinatra, Elvis Presley en John Lennon. Ze kan hen wel aan.