Wat als je niet <b>naar</b> maar alleen <b>via </b>een code-oranje-land wil reizen? ‘De reiziger is eindverantwoordelijk’

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het reisadvies voor diverse landen in het Midden-Oosten deze week tóch weer aangescherpt van geel („let op, er zijn risico’s”) naar oranje („alleen noodzakelijke reizen”). Door de verslechterde veiligheidssituatie als gevolg van hervatting van de aanvallen van Iran, geldt het nieuwe advies voor Qatar, Jordanië, Saoedi-Arabië, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten. Het reisadvies voor Bahrein is zelfs rood. „Het scheelt dat bijna niemand nu naar die regio op vakantie gaat”, zegt Frank Radstake van de Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR). „Veel te heet.”

Onder „noodzakelijke reizen” vallen bijvoorbeeld de uitvaart van een familielid of een dringend werkbezoek, staat op het platform Nederland Wereldwijd van Buitenlandse Zaken. Maar: „Het is niet veilig om er op vakantie te gaan. De Nederlandse ambassade kan u minder goed helpen als u in de problemen komt.”

Het is natuurlijk vervelend dat het zo samenvalt met de vakantie, erkent een woordvoerder van het ministerie. Toch wordt juist van het ministerie verwacht dát het deze adviezen uitbrengt. „We moeten reizigers informeren, dat is onze verantwoordelijkheid.” Wat reizigers vervolgens met dat advies doen is aan hen. „De reiziger is eindverantwoordelijk.”

Pakketreizen geven rechten

Het gaat dus niet om heel veel mensen die deze zomerperiode op een van deze bestemmingen blijven. Wat wél veel mensen doen – volgens Radstake „duizenden mensen” – is via Qatar of Dubai naar Azië, Oceanië of Afrika reizen. Zij verblijven vaak enkele uren op een vliegveld in de Golfregio. Wat zijn de consequenties voor deze mensen?

Radstake vertelt dat het gaat om mensen die al op vakantie zijn of nog op vakantie moeten én om reizigers die zelf een ticket hebben geboekt of gebruik hebben gemaakt van een ‘pakketreis’. Het verschil tussen zelf een reis boeken of boeken via een organisatie heeft grote consequenties in het geval van een stranding. „De term ‘pakketreis’ is een juridische, dat zegt iets over de rechten die je hebt. De organisator waarbij je dit boekt staat garant, biedt hulp en bijstand. Dat heb je niet als je zelf boekt.”

In het kort betekent het: zelf boeken is zelf uitzoeken. Als je hebt geboekt via een organisatie is er een calamiteitenfonds – „dat bestaat alleen in Nederland” – dat reizigers bijstaat. „In dit geval zegt het fonds: gezien de omstandigheden kunnen wij dekking geven als mensen terugreizen via het Midden-Oosten. Mócht het zo zijn dat mensen daar dan toch stranden, en die kans is heel klein, dan kunnen wij de kosten dekken.”

Zelf de afweging maken

Wie zelf heeft geboekt, kan de tickets niet annuleren en krijgt waarschijnlijk geen geld terug. Zij moeten zelf de afweging maken of ze dus tóch gaan, met het risico dat als er toch iets misgaat dat ze het zelf moeten oplossen. Wie geboekt heeft via een organisatie en toch nu naar dezelfde bestemming wil, daar kan een alternatieve vliegroute voor worden gezocht. „Maar dat kan niet voor iedereen.”

Voor touroperators vallen de klanten die door de aanscherping van het reisadvies getroffen worden uiteen in twee groepen: mensen die naar Azië reizen via het Midden-Oosten en mensen die op vakantie gaan náár het Midden-Oosten. Die laatste groep is klein, zeggen ook Bastiaan Govers van Sawadee Reizen en Petra Kok van TUI: het is in de zomer eigenlijk te warm voor een vakantie in landen als Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten.

Het reisadvies voor de Verenigde Arabische Emiraten, Oman en Qatar was eind juni pas weer versoepeld naar geel, kort nadat het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran werd gesloten. Kok: „Meer mensen hadden daardoor al gekozen voor een vakantie in Europa of het Caribisch gebied.”

En wat betekent een code oranje wat betreft reis- en annuleringsverzekeringen? De woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars laat telefonisch weten dat die vraag niet heel makkelijk te beantwoorden is. „Het hangt af van polisvoorwaarden en annuleringsopties.” Kortom: de kleine lettertjes.

Als er al code oranje geldt op het moment van afreizen „vergoeden veel verzekeraars geen schade die direct verband houdt met de reden voor het reisadvies”, zegt hij. Dat kan dus een natuurramp zijn – een overstroming of bosbrand – maar ook politieke onrust. Al het andere, „een gebroken been of diefstal”, blijft meestal wel gewoon verzekerd.

Lees ook

De ballonnen op Schiphol zijn duur, maar hoe vaak komt je vriend terug uit een oorlogsgebied? ‘Hopelijk maar één keer’