Het debat in de Tweede Kamer over de coronamaatregelen ‘deed er niet meer toe’, zegt Fleur Agema

Het debat in de Tweede Kamer over de coronamaatregelen „deed er niet meer toe”, omdat ze de dagen ervoor al waren uitgelekt via de media en officieel waren aangekondigd door het kabinet. Er is tijdens de coronaperiode door de Tweede Kamer dan ook „niets wezenlijks veranderd” aan de maatregelen, zei oud-zorgwoordvoerder voor de PVV Fleur Agema woensdagochtend bij haar verhoor door de parlementaire enquête Corona. „Er was geen ruimte meer voor veranderingen. Hoogstens om de avondklok een half uurtje te verschuiven.” Agema was bijna achttien jaar zorgwoordvoerder voor de PVV voordat ze in 2024 minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) werd. In 2025 verliet ze de politiek.

De enige uitzondering was het omstreden coronatoegangsbewijs, zei Agema. Het kabinet wilde 2G invoeren (alleen toegang krijgen als je gevaccineerd of genezen was, een negatieve test gaf geen toegang meer), maar dat plan werd door de Tweede Kamer tegengehouden. Agema: „Daar veerden de partijen op en functioneerde de democratie. Het is nogal wat dat je je moet onderwerpen aan medisch onderzoek [een coronatest] om de horeca in te kunnen, ook als je geen klachten had.”

Agema zei tijdens haar verhoor ook dat de Tweede Kamer „minimale informatie om het kabinetsbeleid te kunnen controleren” had tijdens de coronaperiode. „Er was een enorme kennisachterstand. Wij werden in het ongewisse gehouden.”

Als voorbeeld noemde ze het bezoekverbod in verpleeghuizen in maart 2020, dat aanvankelijk nauwelijks werd besproken in de Tweede Kamer en door een meerderheid van de partijen werd gesteund. Volgens Agema wist de Kamer bijvoorbeeld niet dat de schaarste aan mondkapjes een rol speelde bij het bezoekverbod. Het verbod was bedoeld om te voorkomen dat familie het virus zou meenemen de verpleeghuizen in. Desondanks stierven veel kwetsbare ouderen in verpleeghuizen, zonder familie om hen heen. Agema: „De lijkwagens reden af en aan.”

Lees ook

Lessen uit coronapandemie: in het verpleeghuis in Barneveld komt nooit meer een bezoekverbod

Bedolven onder informatie

Tegelijkertijd werden Kamerleden juist bedolven onder informatie, stelde Agema. Alleen kwam die informatie, onder meer van het Outbreak Management Team (OMT), steeds dinsdagavond laat bij de Kamerleden binnen. Daar moest het onder hoge tijdsdruk worden gelezen. Het ging om gemiddeld 170 pagina’s per keer. Agema: „Dan moesten we ’s nachts lezen en daarna door naar de Kamer voor de technische briefing. Het leidde tot enorme stress.”

Commissielid Dion Huidekooper (D66) rekende voor dat Kamerleden gemiddeld 89 seconden hadden om een pagina te lezen. Diezelfde woensdag volgde ook nog het Kamerdebat zelf. Agema: „Omkleden en slapen deed ik in die tijd niet meer.”

Agema zei niet te begrijpen waarom informatie zo laat werd verstuurd, omdat eerder die dinsdagavond altijd al een persconferentie over de nieuwe maatregelen werd gehouden. Volgens oud-bewindslieden kwam de late informatievoorziening mede door de hoge werkdruk op de ministeries, zeiden ze eerder. Dat klopt, zei Agema, „maar dat neemt niet weg dat je de Kamer niet urenlang in het ongewisse kunt houden.”

Eerst strenger, daarna minder streng

De PVV was in het begin van de pandemie voorstander van strenge maatregelen, strenger dan het kabinetsbeleid. Op 18 maart pleitte PVV-leider Geert Wilders, samen met toenmalig FVD-leider Thierry Baudet, voor een lockdown voor vier weken, een motie die werd afgewezen. Dat kwam omdat er toen nog veel onduidelijk was, zei Agema.

Later keerde de partij zich juist tegen strenge kabinetsmaatregelen. Die waren niet effectief, zei Agema. „Het was al snel duidelijk dat het virus zich niet via direct contact verspreidde, toch bleef het kabinet vasthouden aan maatregelen als handenwassen om direct contact te verminderen.” Volgens Agema werd „het karakter van het virus steeds duidelijker” maar heerste er tevens de sfeer van „meer en meer en steeds heftigere maatregelen” vanuit het kabinet en coalitiepartijen als de VVD. Het werd steeds meer „coalitiepartijen tegen oppositiepartijen. Mijn frustraties groeiden.”

De PVV was ook tegen de avondklok, maar toen was de Tweede Kamer, onder meer door de komst van een nieuwe besmettelijke variant, wel voor. De avondklok werd uiteindelijk vijf keer verlengd. „Ongelooflijk”, zei Agema, „al tijdens het Kamerdebat bleek al dat het niet goed werkte.”

Liveblog Parlementaire enquête corona

De Kamer had tijdens corona best digitaal kunnen vergaderen, zegt VVD’er Klaas Dijkhoff. Maar de Kamervoorzitter wilde dat niet