Met Xavi ligt de lat torenhoog bij Oranje: 'Ik voel de druk, maar ik hou ervan'

56 dagen nadat Oranje door Marokko werd uitgeschakeld en zo zijn slechtste WK ooit beleefde, zaten KNVB-directeur topvoetbal Nigel de Jong en de nieuwe bondscoach Xavi achter een tafel in Zeist. Voor het eerst in de geschiedenis had Nederland de laatste zestien niet gehaald. "We willen attractief, eigenwijs en dominant voetbal zien", somde De Jong dinsdagmiddag op voor een zaal met zo'n dertig journalisten en tal van camera's.

De Jong keek naar Xavi, die van de KNVB een contract tot en met het WK van 2030 heeft gekregen. "Zijn basisprincipes staan heel dicht bij die van ons. Xavi staat voor attractief en dominant voetbal. Hij kan er heel slecht tegen als zijn ploeg de bal niet heeft."

Het contrast met het Oranje van zijn voorganger Ronald Koeman is enorm. In de zestiende finale tegen Marokko ging Nederland met defensief voetbal ten onder. Een veelzeggende statistiek: in de verlenging had Oranje slechts 18 procent balbezit.

"De bond wilde verandering en daarom hebben ze voor mij gekozen. Nieuwe energie en passie", zei Xavi, die benadrukte niet te willen uithalen naar zijn voorganger. "Ik heb veel respect voor Koeman, en ook voor Louis van Gaal."

Xavi kent Koeman en Van Gaal allebei goed. Hij was jeugdspeler van FC Barcelona toen Koeman de club in 1992 naar winst van de Europacup I schoot. Van Gaal was vervolgens de trainer die Xavi in 1998 liet debuteren in het eerste elftal. De oud-middenvelder noemt zichzelf zelfs een kind van "de Nederlandse voetbalcultuur".

Ook Johan Cruijff speelde een belangrijke rol in Xavi's voetbalvisie. De Spanjaard sprak de Nederlandse voetballegende in diens laatste levensjaren regelmatig. "In de laatste periode van zijn leven heb ik meerdere ontmoetingen met hem gehad", zei Xavi over de in 2016 overleden Cruijff.

"Hij was al ziek, maar zelfs toen was hij altijd positief. Altijd een lach. Positieve vibes, die wil ik straks ook bij de spelers van Oranje zien. Ik ben hier bondscoach geworden om plezier te hebben én om te winnen. We willen dat achttien miljoen Nederlanders trots zijn op het team."

Ondertussen sprak De Jong de ambitie uit om over twee jaar Europees kampioen te worden. Vier jaar later moet zelfs de wereldtitel volgen. "Ik heb er alle geloof in dat Xavi ons succes gaat brengen."

De vraag is hoe realistisch dat is. Feit is dat Oranje onder leiding van Koeman in bijna vier jaar tijd geen enkele keer van een land uit de top 25 van de FIFA-ranglijst won. Niet van Duitsland, Frankrijk of Engeland. En zelfs niet van Ecuador of Japan.

De laatste zege van Oranje op een sterk voetballand dateert van september 2022 (1-0 tegen België), toen Van Gaal nog bondscoach was en Nederland met vijf verdedigers speelde. Volgens Van Gaal had Oranje niet genoeg aanvallende kwaliteit om 4-3-3 te spelen.

Xavi denkt daar anders over, ook al is Cody Gakpo van Liverpool de enige Oranjeaanvaller die bij een Europese topclub regelmatig het verschil maakt. Onder leiding van de 46-jarige Spanjaard zal Oranje niet meer met vijf verdedigers spelen. "Dat is niet mijn plan", zei Xavi. Hij noemde 4-3-3, 4-2-3-1 en 3-4-3. "Dat zijn de systemen waarmee je het spel kan domineren."

Veel tijd om zijn speelwijze erin te slijpen, krijgt Xavi niet. Op 21 september komt Oranje voor het eerst bij elkaar onder Xavi en drie dagen later wacht in de Johan Cruijff ArenA al de Nations League-confrontatie met viervoudig wereldkampioen Duitsland.

"Ik ga mijn filosofie vanaf de eerste dag overbrengen op mijn spelers. Dat moet ook, er is weinig tijd. Hopelijk leidt dat snel tot goede wedstrijden. Én tot goede resultaten. Ik voel de druk, maar ik hou van die druk. Ik ben er klaar voor."