Nederland haalt vuldoel gasvoorraad voor de winter niet meer

De Nederlandse gasbergingen waren op 24 augustus voor ongeveer 44 procent gevuld. In dezelfde periode van 2023 was dat nog 94 procent en vorig jaar was het 63 procent. De gasvoorraad is sinds 2023 rond deze tijd ieder jaar kleiner, zoals je in onderstaande grafiek kunt zien.

Gasunie adviseerde eerder dit jaar voor komende winter 115 terawattuur (TWh) gas op te slaan. Dat niveau is gebaseerd op de hoeveelheid gas die nodig kan zijn tijdens een winter zoals de strengste van de afgelopen dertig jaar. Ook de lagere Europese doelstelling van 74 procent, omgerekend ongeveer 107 TWh, lijkt met de huidige vulling buiten bereik.

"Op basis van de laatste ontwikkelingen zal Nederland het eerder gestelde vuldoel voor deze winter niet halen", bevestigt een woordvoerder van Gasunie aan NU.nl. Maar dat betekent volgens Gasunie niet dat komende winter te weinig gas beschikbaar is of dat de leveringszekerheid in gevaar komt.

Nederland is volgens Gasunie zonder extra maatregelen onvoldoende voorbereid op een uitzonderlijk strenge winter. Het bedrijf heeft naar eigen zeggen het ministerie van Klimaat en Groene Groei eerder al gewaarschuwd voor de trage vulling van de gasopslagen.

De belangrijkste reden dat het vullen van de gasbergingen achterloopt, is dat commerciële energiebedrijven nauwelijks gas opslaan. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat wijst er in een reactie op dat de actuele zomerprijs van gas hoger ligt dan de verwachte winterprijs, waardoor gasopslag voor marktpartijen commercieel niet loont.

Energie Beheer Nederland (EBN) slaat daarom in opdracht van de overheid gas op in Norg, Grijpskerk en Bergermeer. Het staatsbedrijf zegt goed op schema te liggen om daar in totaal 80 TWh op te slaan. Daarnaast moet nog 5 TWh in de opslag in Alkmaar worden opgeslagen. In het overzicht hieronder kun je de vulgraad per berging zien.

Het vullen daarvan verloopt voorspoedig, zegt TNO-expert René Peters. "Onder normale omstandigheden maak ik me daarom niet extreem veel zorgen over de hoeveelheid gas in de gasopslag. Het risico zit vooral in situaties waarin meerdere problemen tegelijk optreden."

Bij langdurige kou kan de Nederlandse gasvraag sterk toenemen, terwijl buurlanden dan ook meer gas nodig hebben. Ook storingen aan leidingen, lng-terminals of andere onderdelen van de infrastructuur kunnen de aanvoer beperken.

Gasbergingen zijn juist op zulke momenten belangrijk. Nederland verbruikt op een koude winterdag meer gas dan op dat moment rechtstreeks uit Noorwegen, lng-terminals en kleine Nederlandse gasvelden kan worden aangevoerd. Daarnaast zorgen gasgestookte elektriciteitscentrales voor een nog grotere gasvraag op koude, donkere en windstille winterdagen.

Gasunie adviseerde de Nederlandse politiek eerder dit jaar al een strategische gasreserve aan te leggen. Dat advies onderschrijft ook TNO-expert Peters. De politiek moet volgens hem bepalen welke strategische gasvoorraad Nederland voor noodsituaties wil aanhouden.

De huidige afspraken over gasopslag in onder meer de bergingen Norg en Grijpskerk bieden volgens hem vooral een oplossing voor deze winter. Maar deze afspraken geven nog geen structurele zekerheid voor de jaren erna.

Een mogelijkheid die volgens Peters serieus onderzocht moet worden, is om een beperkt deel van het Groningenveld beschikbaar te houden als noodreserve. Hij onderschrijft dat dit politiek zeer gevoelig ligt vanwege de aardbevingen en schade door de gaswinning.

De TNO-expert benadrukt daarom dat het niet zou gaan om reguliere gaswinning, maar uitsluitend om gas dat in een noodsituatie tijdelijk beschikbaar is. "Om je voor te bereiden op abnormale situaties zou je bijvoorbeeld het tempo van het afsluiten van putten en verwijderen van productiefaciliteiten in Groningen kunnen vertragen."

Welke maatregelen Nederland uiteindelijk neemt, is volgens Gasunie aan de minister. Gasunie zegt te onderzoeken hoe de gasvoorziening onder de veranderde geopolitieke omstandigheden robuuster kan worden gemaakt. In september informeert het kabinet de Tweede Kamer over de stand van zaken en mogelijke vervolgstappen.