Grenspompen staan er alleen voor: 'Ze weten niet meer wat ze moeten doen'

"De pomphouders aan de grens die maar één tankstation bezitten, hebben het op dit moment het moeilijkst. Je ziet dat hun omzet wel tot de helft terugloopt ten opzichte van vóór de hoge brandstofprijzen. Zonder horeca, supermarkt of laadpaal bij je pomp, red je het simpelweg niet meer", zegt ING-sectorbankier Dirk Mulder.

Dat het aantal pomphouders in Nederland daalt, is geen nieuwe ontwikkeling. "De overheid stuurt al langer op de transitie van fossiele brandstoffen naar elektrisch rijden. Hoewel het aantal hybride en elektrische auto's de afgelopen jaren al flink is gegroeid, versnellen de huidige benzineprijzen door de Iranoorlog de transitie naar elektrisch rijden verder", zegt Mulder.

Op basis van eerdere onderzoeken wordt er verwacht dat het aantal tankstations na 2035 in tien jaar zal halveren, van 4.000 naar circa 2.000. Mulder denkt dat de daling nog verder versnelt door de Iranoorlog, die zorgt voor grote prijsverschillen tussen Nederland en België en Duitsland. Steeds meer mensen tanken nu namelijk over de grens, omdat brandstof in de buurlanden goedkoper is.

Met name zelfstandige pomphouders aan de grens zijn hiervan de dupe. "Als je meerdere stations bezit, zit je minder snel in de knel. Stel dat je een pomp aan de grens hebt. Die loopt omzet mis omdat tanken in het buurland goedkoper is. Dit verlies kun je dan compenseren met de opbrengsten van je stations dieper in het land. Ook daar worden minder liters verkocht, maar door een hogere marge wordt dit verlies gecompenseerd."

Dat aanvullende diensten zoals een supermarkt of horeca bij tankstations de primaire winstbron worden, is nu al het geval, zegt Mulder. "De winst die je maakt op benzine en diesel is al relatief laag. Je ziet de afgelopen jaren dat steeds meer pomphouders kiezen voor onbemande pompen, gemakswinkels, wasstraten of elektrische laadpalen", zegt Mulder.

"Aan de andere kant zie je nu juist ook dat dit aanbod verschraalt", zegt Martin van Eijk, voorzitter van Drive, een branchevereniging voor tankstations. Hij spreekt veel pomphouders aan de grens die het moeilijk hebben.

Van Eijk: "Ze weten niet meer wat ze moeten doen en kloppen bij ons aan. Het is echt kommer en kwel voor ze. Laatst had ik een pomphouder aan de telefoon die vertelde dat hij zeven dagen in de week in zijn tankstation moet werken, zijn personeel heeft moeten ontslaan en nu ook overweegt om zijn winkel te sluiten."

Omdat steeds meer mensen elektrisch rijden, kunnen pomphouders volgens Mulder en Van Eijk bijvoorbeeld investeren in elektrische laadpalen. "Je moet hiervoor niet alleen financieel en fysiek de ruimte hebben, maar er moet ook nog genoeg netcapaciteit zijn voor een laadpaal", zegt Mulder.

Van Eijk: "Het is een behoorlijke investering waarvan je niet eens zeker weet of je er klanten mee trekt. Bovendien leeft de overheid van de accijns op benzine. Als iedereen in de toekomst elektrisch rijdt, kan de overheid zomaar accijns op elektrisch laden invoeren. Dan krijg je aan de grens precies hetzelfde probleem."

Daarom denkt Van Eijk dat accijnsverlaging op korte termijn de makkelijkste oplossing is om tankstations draaiende te houden. Mulder verwacht echter niet dat die verlaging er komt. "De overheid is erg afhankelijk van de accijnzen, dus ik denk niet dat ze daarop zal ingrijpen. Zolang de Iranoorlog voortduurt, zal het verschil met Duitsland en België blijven. Veel Nederlanders zullen dus nog als tanktoerist de grens oversteken", aldus de econoom.

Pomphouder Huub Minten (71) heeft vier tankstations, die allemaal aan de grens met Duitsland of België liggen. "Ik heb het geluk dat ik naast het runnen van deze vier tankstations ook nog andere werkzaamheden heb, zoals een kampeerwinkel. Maar als je alleen een tankstation zou runnen aan de grens, dan kun je geen boterham meer eten", zegt Minten.

"Ter bescherming van zijn hart" heeft Minten niet precies uitgerekend hoeveel verlies hij maakt. "Je ziet waar je levenslang voor gewerkt hebt, dag en nacht, en dat wordt je afgenomen door de overheid. Ze hebben niet in de gaten wat ze anderen aandoen", zegt Minten.

Minten: "We zijn de meeste liters kwijtgeraakt door de hoge tabaksaccijnzen, waardoor mensen daarvoor ook al de grens over gaan. Nu door de oorlogen ook nog eens de benzineprijzen stijgen, blijft het verlies maar toenemen. Bij elk tankstation heb ik een winkel en bij één zelfs een cafetaria. Daar haal ik de meeste omzet uit."

De pomphouder ergert zich eraan dat pomphouders worden aangemoedigd om te investeren in laadpalen. "Dat doe je niet zomaar even. Als je door alle geleden verliezen naar de bank stapt, wil die jou echt geen geld lenen. De overheid hoort ons ondernemers hierin te helpen en ons niet failliet te laten gaan", zegt Minten.