Canadese premier schuwt harde woorden niet na mislukken handelsdeal: ‘Als je wordt aangevallen, ben je in oorlog’

Canadese en Amerikaanse onderhandelaars waren al meer dan een jaar in gesprek over een handelsakkoord. In juli voerde president Donald Trump de druk op door aan te kondigen dat hij op 19 augustus een invoertarief van 50 procent zou instellen op een reeks Canadese producten ter waarde van zo’n 20 miljard euro, van alcoholische dranken tot ijshockeyspullen. Die deadline werd afgelopen week door Trump verschoven naar zaterdag 22 augustus.

De Amerikanen presenteerden dat uitstel als een teken dat een deal ophanden was. Alleen de details hoefden nog te worden afgehecht. Maar vlak voor de deadline op vrijdagavond klapten de onderhandelingen in Washington toch en gaf Carney zijn delegatie opdracht terug te keren naar Ottawa.

De Amerikaanse handelsgezant Jamieson Greer kwam vrijdag al vrij snel met een reactie. Tegen verslaggevers benadrukte hij dat er voor de Canadezen veel verbeteringen in het pakket hadden gezeten: een stevige verlaging van de tarieven die sinds vorig jaar van kracht zijn op de import van Canadese auto’s, staal en aluminium. Ook zouden de tarieven van 50 procent vanaf zaterdag ‘natuurlijk’ worden opgeschort.

Concessies

Maar in de tv-toespraak op zaterdagavond stelde Mark Carney dat de onderhandelaars in de laatste dagen richting de deadline met extra eisen kwam die ‘oneconomisch, oneerlijk en ondermijnend waren voor de voordelen voor Canada’.

Het zou onder meer gaan over voorwaarden voor de handelsdeals die de Canadezen sluiten met andere landen. Ook maakte Carney, in het Frans en zonder verdere toelichting, melding van voorwaarden die de positie van de Franse taal en de Canadese cultuur zouden bedreigen. Carney: ‘Uiteindelijk eisten ze te veel en boden ze te weinig.’

Carney stelde dat een goede handelsdeal ‘voor families aan beide kanten van de grens’ mogelijk is. Tegelijkertijd bereidde hij zijn publiek nu vooral voor op een stevige escalatie van het handelsconflict, dat dus ook aan beide kanten van de grens pijn zal doen.

Belang voor Amerikaanse economie

Daarbij weidde hij uitvoerig uit over het belang van Canada voor de Amerikaanse economie: ‘Canada levert de energie voor de Amerikaanse economische groei. We leveren 99 procent van de Amerikaanse aardgasimport, 85 procent van de elektriciteit en 60 procent van de ruwe olie. Ik denk niet dat ze willen dat we daarmee stoppen.’

Ook benadrukte hij hoe belangrijk Canadese import is voor veel Amerikaanse bedrijven. ‘Canada staat in de top drie van belangrijkste handelspartners in 45 Amerikaanse staten.’

Carney kondigde aan dat hij de komende dagen met een ‘gericht antwoord’ zal komen op de nieuwe Amerikaanse invoerheffingen om Canadese bedrijven zoveel mogelijk te beschermen. Hij sprak onder meer over extra belasting op de import van Amerikaans staal, zuivel, papier en apparaten. Deze heffingen zouden dinsdag 8 september van kracht moeten worden.

Vergeldende tarieven

Naast de vergeldende tarieven besteedde Carney veel aandacht aan de Canadese pogingen om minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse handel. Hij benadrukte dat het land afgelopen jaar zo’n twintig handels- en veiligheidsakkoorden heeft gesloten met andere landen en daardoor ‘de best verbonden economie ter wereld’ is.

Ook investeert Canada vele miljarden in defensie en de productie van duurzame energie. Allemaal om minder afhankelijk te worden van de VS, nadat Trump vorig jaar herhaaldelijk zei dat hij van Canada de 51ste staat van de VS zou willen maken.

Met zijn harde woorden richting de regering-Trump verschilt Carney van veel andere staatslieden, die veel pogingen doen om de Amerikaanse president te vleien. Carney zoekt juist de confrontatie. Zo trok hij afgelopen winter in Davos wereldwijd de aandacht met een speech waarin hij een wereldorde onder leiding van de Amerikanen dood verklaarde. Ook deed hij een oproep aan kleinere landen om meer strategische partnerschappen aan te gaan.

Lastig moment

Donald Trump reageerde zaterdag kort op de nieuwste toespraak van Carney met de uithaal dat Canada ‘zich gedraagt als een staat, maar dat niet is’. Toch staat wel vast dat de escalatie van het Canadees-Amerikaanse handelsconflict voor de Amerikaanse regering op een lastig moment komt.

Juist afgelopen week groeiden de zorgen op de financiële markten over de oplopende Amerikaanse staatsschuld door de oorlog in Iran, verlaagde belastingen en tegenvallende tarief-inkomsten. Daarnaast is de inflatie in de VS nog steeds niet onder controle en klagen consumenten over hoge brandstofprijzen en stijgende rente op hypotheken, creditcards en autoleningen. Zeker met de naderende midtermverkiezingen wordt de economie dus een steeds groter probleem voor de regering-Trump.