Zorgen groeien over Trumps ‘economische D-day’ voor Iran, China spreekt zich uit
De Amerikaanse dreiging ‘dient de belangen van geen enkele partij’. Dat zei China in een eerste reactie op de Amerikaanse plannen. De uitspraak vrijdag van Lin Jian, woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, is een signaal dat in elk geval Beijing de dreiging serieus neemt.
De Amerikaanse president Donald Trump dreigde afgelopen woensdag met economische oorlogsvoering en isolatie ‘op een nooit eerder vertoond niveau’ tegen het regime in Iran, dat al bijna vijftig jaar Amerikaanse sancties weet te weerstaan. Ook waarschuwde hij landen die nog zakendoen met Iran.
‘Elk land dat zijn financiële instellingen, bedrijven, luchthavens of overheidsinstanties toestaat om op welke manier dan ook een reddingslijn aan Iran te bieden, zal te maken krijgen met enorme economische consequenties’, schreef Trump.
Het is niet geheel duidelijk wat Trump in gedachten heeft, maar de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent zei donderdag dat landen en bedrijven die werken met Iran doelwit van sancties kunnen worden.
‘Je bent voor ons, of je bent tegen ons’, zei Bessent op de Amerikaanse nieuwszender CNBC. ‘Als je volhardt in het zakendoen met Iran, en geld overmaakt of hun olie koopt, dan zal de Amerikaanse regering haar volle macht en kracht tegen je inzetten om je in het gareel te brengen.’
Bessent beloofde in een persconferentie op maandag 24 augustus te onthullen wat dit precies betekent. Beijing dringt in plaats van sancties aan op hervatting van de onderhandelingen tussen Iran en de VS, en een politieke oplossing voor het conflict.
Iraanse partner en levenslijn
China is met afstand de belangrijkste handelspartner van Iran. Waar veel andere landen onder Amerikaanse druk zijn gestopt Iraanse olie af te nemen, koopt China al jaren zo’n 90 procent van de Iraanse productie op. Dat voorziet het regime in Teheran jaarlijks van miljarden dollars, een doorn in het oog van de VS.
Ook buiten olie om bedraagt het handelsvolume tussen Iran en China zo’n 10 miljard dollar per jaar, volgens Chinese cijfers. Op het moment ligt die handel goeddeels stil, door de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens.
Direct na Trumps aankondiging van economische oorlogsvoering bevroren de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) woensdag alvast alle handel en het financiële verkeer met Iran. Dat is voor het kleine Golfstaatje een enorme stap: beide economieën zijn innig verweven. Teherans belangrijkste manier om sancties te omzeilen loopt al jaren via Dubai. Warenhuizen in de VAE liggen vol spullen bestemd voor Iran.
De bankensector in de VAE verbindt Iran met de wereldeconomie, een cruciale levenslijn voor Teheran. Het handelsvolume tussen beide landen was 28 miljard dollar in 2024. Ook Turkije, dat jaarlijks 11 miljard dollar aan goederen naar Iran exporteert, India en Pakistan zijn belangrijke handelspartners.
Amerikaanse wanhoop
Bijna zes maanden na het begin van de Iran-oorlog lijkt Trump zich te realiseren dat hij er met militaire middelen alleen niet komt. Trump lanceerde de oorlog samen met Israël op 28 februari met maximale doelstellingen. Hij wilde het Iraanse regime ten val brengen, zijn nucleaire programma vernietigen en Iraanse raket- en dronefaciliteiten zodanig degraderen dat ze geen bedreiging meer vormen.
Geen van die strategische doelen is bereikt. Ondertussen houdt Iran al zes maanden lang de Straat van Hormuz nagenoeg gesloten, met grote consequenties voor de wereldoliehandel en (Amerikaanse) brandstofprijzen. Ook hier blijken de VS, met al hun militaire macht, niet in staat Iran terug te dringen. Integendeel: de Amerikaanse strijdkrachten raken snel door munitie voor hun belangrijkste wapensystemen heen.
Vorige week moest zelfs het Amerikaanse vliegdekschip USS Abraham Lincoln met de staart tussen de benen de aftocht blazen. Het kampte met voedseltekorten en een bemanning die na acht maanden voortdurende inzet zo wanhopig werd dat een enkeling overboord probeerde te springen. Een ander vliegdekschip heeft de rol van de USS Lincoln overgenomen.
Volstrekt ongevoelig
Door economische druk toe te voegen, hoopt Trump Iran tot een voor Amerika gunstige ‘deal’ te dwingen. Iran staat al onder grote druk door een waaier aan Amerikaanse sancties, maar blijkt daar tot nu toe volstrekt ongevoelig voor. Het regime vecht, gezien Trumps gestelde doelen, voor zijn overleven. Binnen het Iraanse regime wordt lijden door de bevolking, of het nu door geweld of tekorten is, al snel gezien als een noodzakelijk offer in de overlevingsstrijd.
Mohammad Bagher Ghalibaf, de Iraanse parlementsvoorzitter, zei vrijdag dan ook dat Teheran bereid is ‘rijkdom op te offeren voor de waardigheid en eer’ van het land.
Lees ook
Geselecteerd door de redactie
Iraanse oorlog slaat enorme deuk in Amerika’s financiën, slagkracht en militaire reputatie – en dat heeft gevolgen voor Europa
Iraanse marine claimt controle Straat van Hormuz: beweringen VS zijn ‘leugen’
