Schermtijd | De zeldzaamste boeken worden vermorzeld om AI te trainen

Ik lees graag. Dit jaar heb ik al twintig boeken verslonden. Romans, biografieën, stripboeken, oud, nieuw: het maakt me weinig uit. Ik lees net zo lief op papier als op een e-reader, al gaat er niets boven een bezoek aan de boekwinkel.

Sommige boeken in mijn kast gaan al jaren mee en zijn extra speciaal. Het gesigneerde exemplaar van Donna Tartts The Goldfinch bijvoorbeeld. Of mijn versie van Het Oneindige Verhaal (Michaël Ende), die ik als kind van mijn ouders kreeg, met prachtige, verluchte initialen aan het begin van ieder hoofdstuk.

Het zijn boeken die ik nooit weg zal doen, omdat ze iets voor me betekenen. Juist daarom vind ik het wrang om over zinloze boekvernietigingen door AI-bedrijven te lezen. Deze week was het weer raak, las ik op 404 Media. Journalisten van de onafhankelijke techsite stopten een tracker in een zeldzaam boek en verkochten dat vervolgens via een boekverkoper.

Het boek kwam terecht in een AI-fabriek van Amazon in Las Vegas, waar medewerkers boeken kapotscheuren om de pagina's te scannen. Met de teksten worden AI-modellen getraind. Het papier gaat de versnipperaar in.

Amazon is niet het enige bedrijf dat boeken vernietigt om AI te trainen. Anthropic kocht voor miljoenen dollars boeken en ontmantelde die om chatbot Claude te trainen. Ook Nederlandse boekhandelaren krijgen verzoeken van bedrijven die obscure boeken willen kopen om ze te scannen en te versnipperen, schreef BNR in juni.

Techbedrijven zijn vaak op zoek naar oudere boeken die niet meer worden herdrukt en daardoor schaarser zijn. Dat komt doordat hun AI-datasets al vol zitten met teksten van het internet. De kwaliteit van die teksten kan achteruitgaan, doordat online al veel artikelen door AI worden geschreven. Bedrijven zoeken daarom steeds vaker naar volledig menselijke teksten die níét op internet staan.

Door boeken te kopen (en te versnipperen), proberen bedrijven hun concurrenten de pas af te snijden. Dat is vooral bij zeldzame boeken het geval. De concurrent komt er misschien niet aan, terwijl jij unieke data verzamelt.

In rechtszaken wordt gebakkeleid over de rechtmatigheid van deze werkwijze. Tot er een uitkomst is die geldt voor iedereen, gaan bedrijven ermee door.

Nieuwe boeken zijn iets minder bruikbaar, doordat die nog volop beschikbaar zijn. En doordat daarin steeds vaker een waarschuwing staat dat de inhoud niet voor AI-training mag worden gebruikt.

Als kind durfde ik een boek met zachte kaft amper te openen, vanwege potentiële vouwen in de rug. Dat je pagina's uit zeldzame boeken scheurt, gaat mij al helemaal de pet te boven. Het inscannen van boeken kan op zijn minst met beleid. OpenAI, Google en Microsoft werken met universiteiten samen om oude boeken (voorzichtig) te digitaliseren.

Of dit de enige manier is waarop die bedrijven hun data verzamelen blijft onduidelijk. Het trainen van AI-modellen is supergeheim.

Ik hoop vooral dat we beseffen dat zeldzame boeken goed bewaard moeten blijven. Anders verdwijnen ze helemaal en komt die informatie alleen nog in vermalen brokjes terug in AI-chatbots. En dan lukt het mij al helemaal nooit meer om de pocketuitgave van De Hobbit (uitgegeven in 1972 door Prisma, geweldige omslag) te bemachtigen.

• Voor Meta worden het spannende weken. Niet alleen staat bijna de hele beurswaarde van het bedrijf op het spel in een rechtszaak over verslavende apps, ook wordt Meta mogelijk gedwongen om Instagram en Facebook drastisch te veranderen.
• Het lijkt erop dat Apples nieuwe AirPods camera's bevatten zodat Siri kan meekijken.
• Gratis gebruikers van ChatGPT krijgen vanaf volgende week reclames te zien.

Vorige week ging Schermtijd over het wel of niet toelaten van AI in het gezinsleven. Dit vonden jullie ervan.

• Arie_Roos_aebdcd: "Mensen voeden al duizenden jaren kinderen op, een systeempje als AI zal dat niet beter kunnen. Ongelofelijk dat men zich er zo laat inluizen en zich overgeeft aan big tech."
• Ren_4a285b99: "Ook het bedenken van recepten zie ik niet als een onschuldig voorbeeld. Alle creatieve processen die je onnodig uitbesteedt aan AI dragen mijns inziens bij aan toenemende verdomming/brainrot en afhankelijkheid van apparaten."
• NUjij-gebruiker-e9efb079-b0fd-4fee-b6e2-0641fb69ceec: "AI kan prima helpen met een huiswerkvraag of even iets opzoeken, maar een gesprek met je kind is geen taak om uit te besteden. Het gaat om aandacht en tijd, niet om het snelste of slimste antwoord. Die nabijheid laat je niet door een chatbot vervangen."

Wat vind jij ervan dat AI-bedrijven boeken kopen om systemen te trainen? En lees je zelf nog weleens een boek? Laat het me weten! Dat kan in de reacties hieronder of via rutger@nu.nl. Misschien verschijnt jouw bericht komende week in Schermtijd.

Tot volgende week!