Home   2026-10-22 19:56:51

←

'Bedrijf Steve Jobs bleef in jaren '80 bestaan door geheime deal CIA'

Original article

Het bedrijf NeXT, dat het besturingssysteem maakte waarop Apple later OS X baseerde, kon in de jaren tachtig van de vorige eeuw blijven bestaan door een geheime deal met de CIA. De inlichtingendienst kocht per jaar duizenden NeXT-computers.

NeXT-computerZonder die deal had NeXT niet kunnen blijven bestaan, meldt The Wall Street Journal. De inlichtingendienst gebruikte de computers niet zoals ze van de band rolden. De CIA plaatste een snellere Motorola-processor en een grafische kaart van Intel in de NeXT-computers. Standaard zat er al een Motorola-processor in, een 68030. Welke Motorola-processor erin ging, is onbekend.

De CIA gebruikte de computers om satellietbeelden te analyseren en vast te stellen of andere legers zich hadden verplaatst. Het was voor het eerst dat defensiemedewerkers over de hele wereld toegang kregen tot computers voor zulke analyses.

Door de deal, die mogelijk maximaal twintigduizend computers per jaar betrof, kon NeXT blijven bestaan. De computer was verder geen groot succes. NeXT bleef bestaan tot 1996, toen Apple het overnam. Dat bracht Steve Jobs weer binnen bij Apple, waarna besturingssysteem NeXTSTEP de basis vormde voor de release van OS X in 2001. Het huidige macOS heeft nog steeds dezelfde basis.

Steve Jobs en zijn NeXT-computer
Steve Jobs en zijn NeXT-computer, 1988

Door Arnoud Wokke

Redacteur Tweakers

Feedback • 20-08-2026 18:45 74

20-08-2026 • 18:45

74

Reacties (74)

Standaard zat er al een Motorola-processor in, een 68030. Welke Motorola-processor erin ging, is onbekend.
Kan eigenlijk alleen maar de 68040 zijn. Die wilde Steve er oorspronkelijk in, maar was net niet gelukt.

NeXT bracht later zelf ook een grafische kaart uit met een intel chip (wellicht dat deze ook wel bedoeld wordt hier). Een vrij aparte CPU; een soort voorloper op de Titanic Itanic, met een VLIW architectuur. Dit was nagenoeg een computer on a board concept, die werd gebruikt op de volledige Display Postscript stack onafhankelijk van de CPU te draaien. NeXT was hiermee zijn tijd ver vooruit. Pas in 2003 of zo kwam dit idee naar de Mac (Quartz Extreme op de GPU).

Vernam destijds wel een gerucht dat het draaien van de Display Postscript stack op de aparte grafische kaart niet was afgemaakt door NeXT, en dat het dus in de praktijk niet helemaal werkte. Geen idee of dat ook echt zo was.

[Reactie gewijzigd door flowerp op 20 augustus 2026 23:09]

Je bedoelt overigens niet de "Titanic" maar de "Itanium". Mislukte VLIW chip van Intel, gesneuveld door AMD64. Die had als ironische bijnaam de "Itanic".
Itanic was de bijnaam inderdaad ;) Heb het aangepast!
De echte naam was overigens Itanium, maar Itanic was wel een toepasselijke bijnaam. Wat een kopzorgen heeft die processor familie gebracht naar bedrijven die hem hadden aangeschaft en toen allerlei problemen ervaren toen ze er vanaf wilde. Weet dat een telco jaren met Itaniums heeft lopen worstelen omdat de servers die ze zouden vervangen niet dezelfde floating point hadden voor de afronding. In de tijd met gedoe over afronden van belminuten op de factuur was dat best een dingetje waar managers zich niet aan durfden te branden.
De Itanium had als codenaam 'Merced'. Ik werkte met prototypes van Intel icm Windows (en daarvoor met een DEC Alpha chip, ook icm Windows ipv DEC-OSF/TRU64) maar dat was voor de lancering van de Itanium (icm HPUX). Dus voor 2001.

Wel grappig dat ik nu pas de bijnaam van de Itanium lees. Die chip heeft nog jaren dienst gedaan bij HP als opvolger van hun eigen PA-RISC processor. Wintel (en later Lintel) werd niet zozeer direct ingehaald door AMD, maar door de Xeon chips van Intel, die een betere prijs prestatie hadden dan welke UNIX boer dan op dat moment had. Indirect legde AMD wel de basis voor 64-bit instructies in Intels, maar AMD zelf brak pas veel later door in systeem ruimtes. Pas toen Dell en HP AMD opnamen in hun portfolio. Dan spreek je toch al ruim na ca 2015.
Kan eigenlijk alleen maar de 68040 zijn. Die wilde Steve er oorspronkelijk in, maar was net niet gelukt.
Het eerste model had inderdaad 'slechts' een 68030 @25 MHz, maar in de latere NeXTstation Color en in de NeXTcube zat een 68040 @ 25MHz. In de latere Turbo versies van de station en de cube zat een 68040 @ 33MHz.
maar in de latere NeXTstation Color
De eerste was in zwart / wit, dus werd de latere inderdaad color genoemd.

Eigenlijk opvallend een zwart/wit display in een tijd dat heel veel andere systemen al lang color hadden. De Amiga, notabene met dezelfde 68030 @25 MHz leverbaar bijvoorbeeld.

Verschil was een (voor die tijd) extreem hoge resolutie, die Steve veel belangrijker vond dan kleur.
Atari ST / TT hadden ook zo iets, lage resolutie in kleur voor de thuis/spelletjes markt, met bv een TV als scherm, en tot Monochrome 1280×960 voor de zakelijke markt.
Inderdaad. Een hoge resolutie monochrome scherm was in der tijd echt premium. Gewoon veel meer detail in vergelijking met een kleurenscherm. Een uitstekende keuze wanneer kleurinformatie in beginsel niet noodzakelijk is.
En dat heeft dus ook de aandacht van de CIA getrokken. Want om sattelietfoto's te analyseren is detail heel belangrijk. Zo zie je maar dat de ene keuze de halve geschiedenis kan beïnvloeden...
Of een 68030 met hogere kloksnelheid ?
Niet geheel onmogelijk, maar zal waarschijnlijk gewoon en 40 of 50 MHz versie geweest zijn, daar de 68040 een andere pin-out had.
De 68040 kwam pas midden 1990 op de markt. Ik denk eerder dat ze de 25MHz 68030 vervingen voor een 50Mhz 68030.
Aangezien de enige andere snellere 68xxx serie processor, de 68060, pas in 1994 op de markt kwam, moet het wel de 68040 geweest zijn.
Het hele verhaal, met veel meer details, maar dan zonder betaalmuur is te vinden op https://www.vietnam.vn/nl/mon-no-it-duoc-biet-den-cua-apple-voi-cia in het Nederlands zelfs.
Beetje dubieus dat daar een letterlijke kopie staat van het WSJ artikel. Het is een overheidsite lijkt het. Mag ik dan hopen dat ze er netjes voor betaald hebben?
Leuke feitjes, ook het internet is bij CERN op een Next computer ontwikkeld en o.a John Carmack van id Software gebruikte ze voor o.a de ontwikkeling van Doom.
Het world wide web, niet het Internet.
Dat was door DARPA ontwikkeld toch?
Die hebben met tcp/ip de basis gelegd.
Daar kwam een basis vandaan, daarop werd uiteindelijk "het internet" ontwikkeld, maar daar zitten dan nog flink wat stappen tussen. Het web is veel later en idd bij CERN ontwikkeld.
Bij CERN is de hyperlink in praktijk gebracht (het concept is al veel ouder overigens), maar daarvoor had je bijvoorbeeld ook al Gopher. Dat kende (aanvankelijk) nog geen HTML / inline hyperlinks, maar een vaste menustructuur bovenaan de pagina. Elk regelitem in het menu verwees naar een ander tekstbestand, een nieuw menu of een bestand op een heel andere computer ergens op de wereld.

De grap is dat de sommige moderne browsers gewoon nog gopher-pagina’s / protocol kunnen tonen en anders zijn er speciale moderne browsers te vinden: https://gopher.floodgap.com/gopher/gw.lite?gopher://gopher.floodgap.com:70/1/gopher/

[Reactie gewijzigd door beeldbuijs op 20 augustus 2026 23:57]

Al Gore is de vader van het internet :)
Klopt dit verhaal wel helemaal? De grafische versneller, de NeXTdimension, was alleen beschikbaar voor de NeXTcube, maar die gebruikte al een 68040.
Klinkt voor mij alsof de CIA met haar oneindige budget een "aftermarket upgrade" bestelde. Is dat upgrade-pakket misschien het prototype geweest voor de NeXTcube?
De CIA plaatste een snellere Motorola-processor en een grafische kaart van Intel in de NeXT-computers. Standaard zat er al een Motorola-processor in, een 68030. Welke Motorola-processor erin ging, is onbekend
De 68040 kwam pas in 1990 dus ik vraag mij af welke processor er dan in zat. Misschien de speciale 50 Mhz keramieke PGA versie van de 030?
Ik neem deze verhalen altijd met een kilo zout. Ik heb in overheid gewerkt, wat in een rapport als een “aanpassing” of “upgrade” of “verbetering” aanzien wordt door een of andere manager die een rapport schrijft is niet altijd technisch interessant.

Vooral in die tijd kwam er veel (net zoals vandaag) misinformatie terecht ofwel om bepaalde dingen beter eruit te laten horen door een individu die een carrière wilde maken of een vorm van informatie tracking als het verhaal aan de andere kant komt.

Net zoals vandaag je op YT een handjevol “ex-CIA” gasten hebt die elkaar tegenspreken, op teveel locaties hebben gezeten om geloofwaardig te blijven (Kiriakou bvb) of sterke verhaaltjes vertellen (James Bond achtige situaties). In het echt zijn spionnen “saaie mensen”.

Een overclock en de kamer een beetje kouder maken, misschien, maar een dure chip eruit wippen om een iewat betere chip erin te zetten is onwaarschijnlijk, vooral zoals jij aangeeft, de keramieke en andere versies had een volledig andere pinout want dan moet je ook heel het moederbord her-ontwerpen.

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 21 augustus 2026 03:51]

Leuk dat het naar buiten komt. Staat dat ook in de geschiedenisboeken.

Maar gegeven dat Silicon Valley volledig militaire roots heeft, zal dit niemand moeten verbazen. Bijna alles daar is terug te leiden tot DARPA, de NSA, of de CIA.
De CIA koopt bij of koopt zich in bij ICT bedrijven in de VS, dat is een publiek geheim.
Niet alleen dat, ze hebben een investeringsafdeling: In-Q-Tel.

De bekendste uit die koker is momenteel Palantir.
Niet verbazingwekkend, Steve Jobs had in diezelfde periode een 'Top Secret' security clearance, best hoog.
Wanneer het daadwerkelijk 'Top Secret' zou zijn, dan is dat een betrekkelijk lage security clearance. Meer bedoeld voor informatie die degene met die clearance niet openbaar mag maken, dan bedoeld om bepaalde informatie in een organisatie voor de eigen medewerkers geheim te houden.
edit:
Verkeer geinformeerd. Dan is er blijkbaar een anderel niveau van security clearance die veel indrukwekkender klinkt dan het in wezen is.

[Reactie gewijzigd door CivLord op 21 augustus 2026 12:07]

A Top Secret security clearance is the highest tier of standard government vetting, granting access to classified material whose unauthorized disclosure could cause exceptionally grave damage to national security. It requires an intensive Tier 5 Single Scope Background Investigation (SSBI) and renewal every 5 years.
Oeps, Is Tweakers op 24 maart nou echt vergeten om aandacht te schenken aan het 25 jarig jubileum van Os X...? O-)
Het zou wel interessant zijn om te weten waarom ze nu specifiek voor NeXT kozen. Dacht dat er toen ook volop andere Unix-based workstations op de markt waren.
SunOS, BSD, SCO. Dat was het wel zo'n beetje denk ik?

Uiteindelijk werd Nextstep gekocht door Apple en die anderen niet omdat Nextstep z'n tijd vooruit was. Niet vanwege de grote user base.
Omgekeerd. Be en NeXT waren allebei in gesprek met Apple en waren allebei noodlijdend. Die bedrijven waren nooit overnamekandidaten voor het (eveneens noodlijdende) Apple geworden als ze succesvol waren.
SunOS, BSD, SCO. Dat was het wel zo'n beetje denk ik?
Nee, er missen er nog wat. AT&T, Solaris, AIX, Tru64, HP-UX, Xenix... ik heb met zo'n beetje met alle smaakjes wel gewerkt ;)
SGI is de eerste die ik kan bedenken naast alle Unixen van die tijd. Jurasic Parc (1993) ging helemaal los daarmee. Het zal eerder Jobs zelf zijn geweest die er een goed verhaal van heeft kunnen maken.
Next had toch een goede grafische interface? Dingen als Sun kwamen volgens mij veel later. Ik heb er wel eens achter gezeten maar dat is te lang geleden.
NeXT was uniek omdat het helemaal met OO in de kern was opgezet. Het probleem was dat de harware dit onvoldoende kon ondersteunen.

Im die tijd was SUN juist 'oppermachtig' met SunView waar ik zelf nog veel mee heb gewerkt.
NeXT liep lichtjaren voor op de concurrentie, niet alleen vanwege OO, het had ook Display Postscript, wat perfect is voor DTP en ander grafisch werk (en iets dat Sun pas vele jaren later introduceerde). Ook hadden NeXT computers een aparte DSP met 16 bit multichannel geluid en was dus ook geschikt als serieus audiowerkstation.
OO heeft helemaal geen "ondersteunende hardware" nodig.. 🙄
Ja, dat vraag ik me ook af een mainframe had toentertijd minimaal 10x meer rekenkracht. Chips kwamen toen nog uit Amerika.
Een mainframe is iets minder mobiel. Minder makkelijk in een tijdelijke ogeving in een ander land in gebruik te nemen.
Maar niet 10x zoveel rekenkracht als je satteliet beelden wil analyzeren.
Van alle geheime deals die de CIA kon sluiten, is het "kopen van computers" wel een van de meest onschuldige.
De gevoeligheid bij (toe-)leveranciers zit dan ook niet in welk product je koopt, een computer is algemeen, maar wat je precies koopt volgens welke configuratie en eventueel waarom/afwegingskader. Want in de redenatie die ten grondslag ligt aan je inkoopkeuze en bovendien de feitelijke/logistieke kant ervan kan een kwetsbaar punt gezocht worden.
Het zal vast geheim geweest zijn vanwege de CIA's opsec, maar dat maakt het nog geen grote onthulling over Steve Jobs
En buiten dat misschien dat er een deal is om data te verzamelen voor de cia van interessante klanten die gezocht worden of voor informatie...
Juist niet. Als je voldoende budget had, waren NeXT computers een van de gebruikersvriendelijkste. Dat wil je hebben voor je analisten (dat zijn niet allemaal techneuten; integendeel).

Zeer interessante onthulling. Nu nog eentje over de DEC Alpha fabs van de NSA.

In deze context, zie: The NSA Is Displaying Its Old Nuke Launching System in a Museum :)
Het liogt er aan hoe het gebeurt. Wanneer de Chinese overheid een zieltogende vrachtwagenfabrikant overeind houdt door per jaar duizenden varchtwagens te kopen, is daar niets mis mee.
En wanneer de Amerikaanse overheid Boeing zou steunen door een subsidie te geven op elke verkocht toestel aan een Europese luchtvaarmaatschappij (of grondstoffen voor die toestellen zou leveren ver onder de kostprijs), zou de EU daar terecht een probleem van maken.
Was het uberhaupt wel staatssteun? Als je bedrijf slecht loopt dan is elke grote opdracht een reden waarom je kan blijven bestaan. Maar dat betekent helemaal niet dat die opdrachten ook met die intentie gedaan zijn.

Het kan gewoon zijn dat je een niche markt bedient, die eigenlijk niet voldoende groot is om je bedrijf mee in leven te houden. Maar dat je wel gewoon de beste keus bent in die markt en dat die aankopen dus gewoon gedaan zijn omdat het de beste keus was, en niet om je staatssteun te geven.

WSJ zegt alleen maar dat NeXt zonder die opdrachten het niet had gered. Maar volgens mij zeggen ze nergens dat het staatssteun was.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn