Bankrun in Rusland: spaarders vluchten weg voor Poetin
Rusland ziet zich geconfronteerd met een groeiende bankrun: Russische spaarders halen sinds juni 2026 maandelijks miljarden euro’s van hun rekeningen, uit angst dat het Kremlin hun geld zal gebruiken om de oorlog in Oekraïne te financieren. Volgens cijfers van de Russische centrale bank, aangehaald door The Washington Post, werd in juni 286,4 miljard roebel (circa 3,8 miljard euro) opgenomen, in juli al zo’n 6,2 miljard euro en in de eerste twee weken van augustus nog eens 2,9 miljard euro.
Topman Taras Skvortsov van Sberbank, de grootste Russische bank voor particulieren, waarschuwt dat de totale opnames in 2026 bijna kunnen verdubbelen ten opzichte van 2022. Hij spreekt van ernstige liquiditeitsproblemen voor banken, die door de uitstroom minder geld in kas hebben. Waar een klassieke bankrun meestal voortkomt uit angst voor een bankfaillissement, zijn Russen nu vooral bang dat de staat hun tegoeden afroomt om het snel groeiende begrotingstekort te dichten.
Een voormalige hoge functionaris van het ministerie van Financiën schetst tegenover The Washington Post een beeld van toenemende nervositeit: mensen zouden hun spaargeld liever “onder het kussen” bewaren dan bij een bank “waar het misschien nooit meer terugkomt”. Volgens hem zijn de opnames bij sommige banken al “echt problematisch”, omdat instellingen hun contante middelen elders hebben geïnvesteerd en nu maandelijks naar schatting een half biljoen roebel moeten uitbetalen. Oud-adviseur van de centrale bank Alexandra Prokopenko ziet de massale opnames als teken van afbrokkelend vertrouwen in het Russische financiële systeem en waarschuwt dat de overheid opnamebedragen zou kunnen gaan maximeren, ook al acht zij volledige nationalisatie van deposito’s onwaarschijnlijk.
De huidige uitstroom overtreft inmiddels de ruim 21,2 miljard euro die in het eerste jaar na de inval in Oekraïne in 2022 werd opgenomen. Destijds leidde de schok tot bijna 19,8 miljard euro aan opnames in de eerste twee weken, waarop de regering reageerde met strenge kapitaalcontroles en forse renteverhogingen. Ook bedrijven proberen hun geld nu buiten bereik van Russische toezichthouders te brengen: in het tweede kwartaal van 2026 werd volgens de centrale bank voor meer dan 8,1 miljard euro uit Rusland weggesluisd, uit angst voor inbeslagnames en gedwongen “oorlogsbijdragen”.
De bankrun ondermijnt intussen de financieringsplannen van het Kremlin. Banken hebben minder ruimte om staatsobligaties te kopen, waardoor het ministerie van Financiën onlangs geplande emissies moest schrappen, juist terwijl het begrotingstekort over de periode januari tot en met juli al 6,46 biljoen roebel (ongeveer 65,5 miljard euro) bedraagt, ruim boven de jaarprognose. Onderzoekers, zoals oud-bankier Craig Kennedy, zien de mislukte obligatie-uitgiftes en de hoge blootstelling van banken aan zwakke kredietnemers als signaal van diepe onzekerheid in het Russische financiële systeem.
Tegelijkertijd neemt de politieke en economische druk toe. De hoofdeconoom van staatsbank VEB, Andrei Klepach, verloor recent zijn baan nadat hij publiekelijk had gezegd dat Rusland een uitputtingsslag tegen Oekraïne niet kan winnen zolang het Westen Kyiv blijft steunen. Ondernemers vrezen bovendien verdere nationalisaties: de staat zou vorig jaar al voor naar schatting 44,4 miljard euro aan privébezit hebben overgenomen, terwijl in juni voor zo’n 6,5 miljard euro aan activa van landbouwmagnaat Vadim Moshkovich werd geconfisqueerd en ook andere zakenlieden bedrijfsonderdelen kwijtraakten. Hoewel hogere olieprijzen de staatsinkomsten uit olie en gas in juli met 60 procent deden stijgen en zo tijdelijke verlichting bieden, blijft de combinatie van oorlogskosten, begrotingstekort, bankrun en nationalisaties een zware last op de Russische economie.