Bij het Catshuis wordt duidelijk: eigenlijk ziet premier Jetten een deal met BBB niet voor zich

Na een kleine mediacampagne heeft BBB-partijleider Henk Vermeer zijn zin gekregen. Hij mocht niet meepraten over de begrotingen, maar deze dinsdagochtend werd hij alsnog uitgenodigd voor een gesprek met de top van het kabinet. Volgende week dinsdag is hij aan de beurt.

Maakt het nog uit?

BBB is nodig voor een meerderheid over rechts, omdat ze elf zetels heeft in de Eerste Kamer. Toch toonde het kabinet weinig interesse afgelopen tijd. Daar klaagde Vermeer over, onder meer in NRC. Het kabinet is aan het voorsorteren om een meerderheid met Pro – ook groot in de senaat – te behalen, denkt hij.

Later op de middag, bij de startbijeenkomst van het kabinet in de miezerregen in de tuin van het Catshuis, zegt premier Rob Jetten (D66) tegen NRC dat het vooral aan „de oppositiepartijen” zélf ligt of ze wel of niet serieus worden genomen. „Zijn die oppositiepartijen ook bereid plannen te steunen?”, zegt Jetten. „Als daar tegenover staat dat alle stikstofplannen van tafel moeten, dan komen we niet ver.” En: „Dat gaan we als kabinet gewoon niet doen”, zegt de premier. Daarmee geeft hij eigenlijk al aan dat hij een deal met de BBB niet voor zich ziet.

Lees ook

BBB’ers zagen vertrek Keijzer aankomen: ‘Ze had er al tientallen keren mee gedreigd’

Bondjes op rechts

Het kabinet was deze dinsdagmiddag bijeen voor een sessie in het Catshuis, waarbij de ministers en staatssecretarissen elkaar bijpraatten over hun vakanties en prioriteiten voor komend jaar. Daarna konden journalisten vragen stellen in de tuin.

En intussen worden op rechts bondjes gesloten – zónder de BBB. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) sprak deze dinsdag met financieel specialisten uit de Tweede Kamer, daarom was hij niet bij de Catshuissessie. JA21 en SGP kwamen – op eigen verzoek – samen langs bij Heinen.

JA21 en SGP, zegt Tweede Kamerlid namens SGP André Flach aan het einde van de dag telefonisch tegen NRC, vormen samen „een bondje”. De partijen werkten het afgelopen halfjaar regelmatig samen en hun wensen voor het komende jaar komen ook deels overeen. Een kleinere overheid, geen lastenverhogingen, het bedrijfsleven ontzien.

Samen helpen ze het kabinet aan een meerderheid, zegt Flach. Al ziet hij ook dat ze in de Eerste Kamer nog niet genoeg zetels leveren. Kan BBB bij het bondje aansluiten? Flach speelt die vraag door naar het kabinet. Die moet de partij dan serieus nemen en ermee in gesprek gaan, vindt hij.

Het kabinet heeft het telkens over een zoektocht naar brede meerderheden, idealiter met links én rechts. Maar een kabinet dat afspraken maakt met Pro én het rechtse duo, ziet Flach niet voor zich. „Onze wensen zijn tegenovergesteld. Het kabinet moet kiezen. Of Pro, of ons.” Via Pro is getalsmatig het snelste, erkent hij, maar hij noemt dat ook „een dure route”, vanwege de bezuinigingen die Pro wil schrappen. Andersom ziet Pro een deal met het kabinet én met rechts ook niet zitten.

JA21 en SGP

Pro is nodig voor meerderheden zolang BBB geen serieuze optie is. Maar JA21 en SGP zijn interessant voor het kabinet, omdat het brede steun wil verkrijgen. Vooral voor de VVD is het echt belangrijk om die twee rechtse partijen erbij te betrekken, zodat ze niet alléén met Pro een deal sluiten.

Premier Jetten blijft optimistisch: „We denken dat we in de komende weken een aantal voorstellen kunnen indienen waarmee we beide flanken kunnen bedienen. Die hoeven dan niet met elkaar een deal te sluiten, elkaar niet in de armen te vallen.”

Dat de senaatszetels van Pro haast onontbeerlijk zijn, betekent niet dat een deal met die partij zomaar is gesloten. Volgens premier Jetten hebben hij en de vicepremiers het gesprek met Pro als „open en constructief ervaren”. Maar Pro-leider Jesse Klaver stelt juist dat de verschillen „levensgroot” zijn tussen zijn wensen en die van het kabinet. Dat wil „nog steeds fors bezuinigen” op het sociale vangnet.

Jetten lijkt in te schatten dat Klaver vooral een onderhandelingsstrategie aan het uitrollen is. Jetten: „Ik snap ook dat oppositiepartijen hun huid duur verkopen de komende twee weken.”

Later op de dag was Luc Stultiens van Pro aan de beurt voor een gesprek met de minister van Financiën. Het Kamerlid van Pro herhaalde na afloop min of meer wat partijleider Jesse Klaver een dag eerder zei: de verschillen tussen kabinet en Pro zijn groot.

Lees ook

Jesse Klaver van Pro na afloop begrotingsgesprek: ‘Verschillen levensgroot’. Gesprekken met JA21 ‘constructief’