Oppositie wacht en wacht tot coalitie gaat bewegen

Je zou het, al zegt hij het zelf, niet zeggen als je hem zo ziet staan. Maar Jan Struijs van 50Plus zit „narrig in de wedstrijd”. Hij werkt aan van alles mee van het kabinet, stelde zich het afgelopen half jaar coöperatief op. Maar zo langzamerhand wordt hij steeds kritischer, zegt hij.

Het gevoel borrelde op in de afgelopen dagen bij de fractievoorzitter van 50Plus in de Tweede Kamer. Struijs vertelt het bij de ingang van het ministerie van Algemene Zaken, waar hij zo een afspraak met de premier en vicepremiers heeft om te praten over de begroting van 2027.

„Ik zie te weinig beweging. ‘Ja, we zijn ermee bezig’, hoor ik al te lang. Maar het kabinet is inmiddels even onderweg. Het moet concreter.”

De rechtsstaat onder water

Jan Struijs is, na de fractievoorzitters van ChristenUnie, Pro en JA21, de vierde fractievoorzitter die op bezoek is bij de premier en vicepremiers. Van echt onderhandelen is nog geen sprake. De bewindslieden horen aan. Luisteren goed. Stellen vragen. En na een uur is het klaar.

En dat terwijl minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) zijn begroting volgende week vrijdag af moet hebben in de aanloop naar Prinsjesdag. Een begroting van een minderheidskabinet die op dit moment geen steun heeft van een meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer.

En wat vertel je dan aan zo’n club die nog weinig beweegt? Struijs is er maar weer eens over begonnen dat de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd écht moet verdwijnen. „Iedereen zegt dat de AOW van tafel is. Nou, ik heb nog geen letter op papier gezien!” Hij maakt zich zorgen om de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg.

De partij die in wonderen gelooft

Mirjam Bikker (ChristenUnie) sprak voor Struijs met het kabinet. Narrig noemt ze zichzelf niet. Maar ook zij ziet een akkoord met steun van een brede meerderheid nog niet voor zich, zegt ze bij vertrek. „Er moet echt nog wat gebeuren.” Al blijft ze hopen. „Alles kan. Zeker voor een partij die in wonderen gelooft.”

Ook Bikker heeft binnen voor het voetlicht gebracht wat voor haar partij belangrijk is. Net als Pro is ze niet te spreken over de bezuinigingen op het sociale vangnet en vindt ze dat de rekening voor de hogere defensieuitgaven van het kabinet onevenredig hard terechtkomt bij „de middeninkomens”. „Kijk ook naar vermogens. Kijk ook naar winst.”

Het rechtsere SGP ziet een kabinet dat samenwerkt met zowel links als rechts níét voor zich, zegt partijleider Chris Stoffer bij het ministerie van Algemene Zaken. Hij trekt samen op met JA21. Voor de SGP is het belangrijk dat het kabinet een wet over draagmoederschap in 2027 in ieder geval nog niet indient. Ook vroeg Stoffer de coalitie de stikstofplannen aan te passen, maar anders dan BBB is dat voor de SGP geen absolute voorwaarde voor begrotingssteun.

Intern heeft de coalitie wel haar huiswerk afgerond, bleek eerder op de woensdag. Heinen maakte na een speciale ministerraad woensdagochtend bekend dat het kabinet het eens is geworden over de conceptbegrotingen van alle ministeries. Dat geldt ook voor alle teksten en tabellen die in de Miljoenennota op Prinsjesdag worden gepubliceerd. „Maar we zitten ook nog in het proces om meerderheden te vinden met de oppositie en dat loopt parallel aan dit begrotingsoverleg”, zei minister Heinen na afloop van de zogeheten begrotingsraad.

Heinen relativeerde woensdagochtend het belang van de eensgezindheid binnen het kabinet over de begrotingen. Hij noemde het „allemaal onder voorbehoud” van het politieke overleg dat momenteel met oppositiepartijen plaatsvindt. „Dit is weer een stap in de goede richting en dan ga ik vanmiddag verder met politieke gesprekken.”

Over ruim een week, vrijdag 28 augustus, moeten alle begrotingen definitief vastgesteld zijn zodat die aan de Raad van State voorgelegd kunnen worden. Tot die tijd wordt er nog met de oppositie gesproken.

Naar eigen zeggen mag Gidi Markuszower (Groep Markuszower) ook die kant op. Dat de uiterst rechtse afsplitsers van de PVV ook aan mogen sluiten is opmerkelijk. Premier Rob Jetten zei eind mei nog dat Markuszower zichzelf „buiten de constructieve krachten heeft geplaatst waarin samenwerking plaatsvindt”. In een interview riep Markuszower eerder op tot „maximaal geweld” tegen Palestijnse vluchtelingen.