Europa staat meer zomers met natuurbranden te wachten

Hittegolven, recorddroogte en natuurbranden drukten een stempel op de Europese zomer van 2026. In totaal ging er de afgelopen maanden ruim 500.000 hectare in vlammen op. Dat zijn zo'n 700.000 voetbalvelden.

Dat bedreigt niet alleen mens en dier, maar zet ook hulpdiensten onder druk en zorgt voor grote economische schade aan infrastructuur. Bovendien roept het vragen op over de toekomst: gaat dit voortaan elke zomer zo?

Van oorsprong is niet iedere brand in de natuur een probleem. In bepaalde natuurgebieden heeft vuur zelfs een functie, bijvoorbeeld door dode planten op te ruimen en ruimte te maken voor nieuwe vegetatie. Maar door klimaatverandering worden natuurbranden groter en moeilijker te beheersen.

De omstandigheden worden namelijk steeds 'gunstiger' voor natuurbranden. De opwarming van de aarde zorgt vaker voor fire weather: warm en droog weer met een lage luchtvochtigheid en veel wind. Daardoor kunnen branden makkelijker ontstaan en zich sneller verspreiden.

Dat beeld komt terug in een vandaag gepubliceerde studie in Global Change Biology. Tegen het einde van deze eeuw kan het jaarlijks verbrande oppervlak in Europa bijna verdrievoudigen, vertelt klimaatonderzoeker Maik Billing van het Potsdam Institute for Climate Impact Research.

In de studie vergeleken de onderzoekers twee klimaatscenario's: een waarin de wereld zich min of meer aan het Parijsakkoord houdt en een waarin de aarde 3 tot 4 graden opwarmt.

In beide scenario's neemt het verbrande oppervlak volgens de modellen toe, maar het verschil is groot. In het lage scenario groeit het jaarlijks verbrande oppervlak van zo'n 1,8 naar 2,6 miljoen hectare, terwijl dat in het hoge scenario oploopt tot 5,3 miljoen hectare.

Ook blijkt uit de studie dat gebieden die nu nog relatief weinig natuurbranden hebben, daar de komende decennia vaker mee te maken zullen krijgen. "Bijvoorbeeld het westen van Duitsland en Nederland", zegt Billing.

In Nederland verdubbelt het aantal natuurbranden waarschijnlijk al rond 2050, weet natuurbrandonderzoeker Margreet van Marle van Deltares. Bovendien zullen vaker meerdere branden tegelijkertijd uitbreken.

De gevolgen van klimaatverandering zijn geen toekomstmuziek, zoals deze zomer laat zien met de natuurbranden bij 't Harde en in Noord-Limburg. "Vorig jaar hadden we nog zo'n soort scenario beschreven", zegt Van Marle. "En nu kwam het al uit."

Behalve klimaatverandering spelen ook maatschappelijke ontwikkelingen een rol in het dichtbevolkte Nederland. Zo wordt er steeds meer gerecreëerd en gewoond in natuurgebieden. Dat vergroot zowel het risico op natuurbranden als de mogelijke gevolgen ervan, bijvoorbeeld in gebieden als de Veluwe.

Gelukkig zijn er ook maatregelen die de risico's kunnen verkleinen. Meer geld voor het voorkomen, snel opsporen en bestrijden van natuurbranden is volgens Billing cruciaal. In delen van Europa nam het verbrande oppervlak daardoor de afgelopen jaren al af.

Ook natuur- en landschapsbeheer maakt een duidelijk verschil. Het verwijderen van 'brandstof' (droog gras, struiken en bladeren) in bossen waar vaak branden woeden, kan enorm helpen om de verspreiding van het vuur te beperken.

Burgers kunnen op hun beurt voorzichtiger omgaan met vuur in de natuur en zich beter voorbereiden. "Als je naar een gebied gaat waar natuurbranden kunnen voorkomen, denk dan vooraf na over wat je doet als er brand uitbreekt. Als jij niet in de problemen komt, zijn hulpdiensten vrij om anderen te helpen", zegt Van Marle.

Toch ligt een deel van de oplossing uiteindelijk bij de manier waarop we Nederland inrichten, denkt Van Marle. Bij keuzes over waar we wonen, werken en ons verplaatsen, moet rekening worden gehouden met het risico op natuurbranden. Denk aan de aanleg van woonwijken, infrastructuur en natuurgebieden.

Klimaatbeleid blijft daarbij onmisbaar, zeggen de experts. Maatregelen kunnen helpen om de gevolgen van natuurbranden zo klein mogelijk te houden. Maar als de aarde sterk opwarmt, zullen natuurbranden steeds vaker onze zomers tekenen.