Bloeddonor besmet met westnijlvirus, voor het eerst sinds 2020, mogelijk is donorpatiënt ook besmet

Een bloeddonor in Nederland is besmet geraakt met het westnijlvirus. Dat heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maandag bekendgemaakt. Het is voor het eerst sinds 2020 dat een mens in Nederland het virus heeft opgelopen. De besmette donor woont in de provincie Utrecht en is recent niet in het buitenland geweest, meldt het RIVM.

Gezonde mensen merken doorgaans niks van het virus, maar het kan dodelijk zijn. In de dagelijkse omgang is het virus niet overdraagbaar van mens tot mens, maar via bloedtransfusie is dit wel mogelijk. Het bloed van de bewuste bloeddonor is – voor de infectie in augustus werd vastgesteld – toegediend aan een patiënt, zegt een woordvoerder van bloedbank Sanquin desgevraagd tegen NRC. Het is volgens de woordvoerder dus „mogelijk” dat deze patiënt nu ook het virus heeft. De patiënt en de behandelend arts zijn op de hoogte gesteld, verzekert de woordvoerder.

Het westnijlvirus komt voor bij vogels, en kan zich via muggen verspreiden naar mensen en andere zoogdieren. 80 procent van de mensen die het virus oploopt, krijgt geen klachten. Ongeveer één op de vijf mensen krijgt griepachtige klachten en 1 procent krijgt neurologische klachten als een hersen(vlies)ontsteking. Er is geen vaccin of medicijn tegen westnijlkoorts.

Vooral mensen die vijftig jaar of ouder zijn of een lage weerstand hebben kunnen ernstig ziek worden. Volgens cijfers van het RIVM is de kans op overlijden voor mensen met ernstige westnijlkoorts 4 tot 14 procent, bij mensen van zeventig jaar of ouder is dat 15 tot 29 procent. In Europa zijn in 2026 twaalf doden geregistreerd, volgens cijfers van de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA). Het is niet bekend hoe oud de besmette donor of de patiënt zijn.

Circuleert steeds vaker onder dieren

Het westnijlvirus kwam aanvankelijk vooral voor in Afrika, maar mede door klimaatverandering wordt het vaker aangetroffen in Europese landen en andere delen van de wereld. In 2026 werden in Europa al 245 menselijke besmettingen vastgesteld, volgens EFSA. Naast in Italië (139 besmette mensen), duikt het virus ook op in landen als Griekenland (65), Spanje (zeventien) en Noord-Macedonië (dertien). In Nederland werd het virus voor het eerst vastgesteld bij een mens.

Het virus waar het RIVM maandag over bericht werd aangetroffen tijdens een onderzoek van bloedbank Sanquin naar bloeddonoren uit Nederlandse regio’s waar het virus eerder is aangetroffen bij mensen, paarden, vogels of muggen. De afgelopen jaren circuleert het virus vaker onder Nederlandse dieren.

Volgens het RIVM zijn er nu in korte tijd op verschillende plekken in Nederland een paard, vogel en mens positief getest. Hoewel de kans op infectie nog altijd klein is, laat dat volgens het RIVM wel zien dat er muggen actief zijn die het virus bij zich dragen.

Omdat het virus bloedoverdraagbaar is, is het voor Sanquin van belang om op de hoogte te blijven van mogelijke besmettingen. Anders kunnen meer mensen besmet raken. Vanwege de aangetroffen besmetting zal Sanquin uitgebreider screenen op het virus, schrijft de bloedbank in een persbericht. Bloeddonaties uit de provincie Utrecht – waar de besmette donor woont – en de regio Gooi- en Vechtstreek zullen worden getest op het virus. Sanquin heeft bloeddonoren per mail gevraagd alert te blijven op symptomen, ook na donatie.

Lees ook

Muggen besmetten elkaar met westnijlvirus via hun poep