Hoe bied ik tegenwicht aan de vooroordelen over verschillende schoolniveaus?

Moeder: „Op de basisschool van mijn kinderen zijn leerlingen en ouders in de hogere klassen erg bezig met scores van citotoetsen. Alle leerlingen weten van elkaar welke scores ze hebben en bij welke schoolniveaus die horen. Ik hoor van mijn eigen kinderen en hun vriendjes, die zelf in de categorie ‘hoger onderwijs’ vallen, dat ze het erg vinden dat een klasgenoot ‘tl’ heeft: ’theoretische leerlijn’, gelijkstaand aan mavo. Of dat een klasgenoot gemiddeld een ‘C’ staat, want ‘dat wordt echt kader’.”

„Moeten kinderen hiermee bezig zijn? Moeten kinderen hierover oordelen? Het stoort me vanwege het belang dat al zo jong op prestatie wordt gelegd en dat kinderen die minder hoog scoren mogelijk onzeker worden. Hoe kan ik zo reageren dat er minder lang over gesproken wordt? En hoe kan ik tegenwicht bieden aan de oordelen die erbij horen? ‘Hoger’ is niet per definitie ‘beter’.”

Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend. De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.

Verzet plegen

Iliass El Hadioui: „Die nadruk op scores is begrijpelijk. Geen land ter wereld sorteert kinderen als ze elf jaar oud zijn in zeven verschillende onderwijscategoriëen met bijbehorende scholen. Ouders en kinderen snappen de invloed ervan heel goed.”

„En dan zijn er de benamingen. Of het nu gaat om inkomen of sport, ‘hoger’ en ‘lager’ staat bijna altijd voor ‘beter’ en ‘slechter’. Het zou oneerlijk zijn om van ouders en kinderen te vragen dan zelf niet zo te denken.”

„Dit zijn zaken die het onderwijsveld zelf moet oplossen. U en andere ouders kunnen zich wel verzetten. Bijvoorbeeld door duidelijk te maken dat u de goedheid van kinderen niet afmeet aan de definities die het huidige onderwijs gebruikt.”

„Het gaat er uiteindelijk om van kinderen goede mensen te maken, ongeacht het onderwijsadvies, en hun te leren om vanuit de eigen capaciteiten en vaardigheden betekenisvol te zijn voor anderen.”

„Op elk niveau mag je van zowel de leerling als de docent de hoogste kwaliteit verwachten. Op het vwo en de universiteit ligt de inspanning in echt wetenschappelijk leren denken, op een patisserieschool in verfijning en perfectionering van het vak. Door daar op die manier naar te kijken breng je de waardigheid terug in welke schoolsoort en wat voor beroep dan ook.”

Voorbeeld geven

Cordula Rooijendijk: „U kunt een prachtig voorbeeld zijn voor andere ouders. Want inderdaad, het gaat erom dat een kind een passend advies krijgt voor een schooltype dat zonder bijles met succes kan worden gevolgd.”

„Hoe schadelijk is het voor een kind als klasgenootjes, andere ouders, of je eigen ouders je laten merken dat jouw advies niet hoog genoeg is. Veel scholen worstelen hiermee. Terwijl: hoeveel vaklieden komen we als samenleving wel niet tekort?” 

„Het is een maatschappelijk probleem. Toch kunt u wel wat doen. Probeer anderen te verleiden anders naar schooladvisering te kijken. Door vragen te stellen vanuit nieuwsgierigheid. Wat maakt dat de ander een tl-advies lager of minder goed beoordeelt dan een vwo-advies? Is het de angst dat een kind later niet goed terechtkomt? Vraag door, en vertel vervolgens hoe u dat ziet.”

„U zou ook met de school van uw kinderen kunnen bespreken hoe zij hiermee omgaan. Wellicht kunnen ouders en school samen optrekken om deze boodschap uit te dragen. Dat kan op het moment dat de adviezen voor het voortgezet onderwijs gegeven worden, maar ook door het jaar heen met bijvoorbeeld een middag waarop ouders en mensen van buiten vertellen over hun beroep.”

Iliass El Hadioui is onderwijswetenschapper aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en programma- en onderzoeksleider van De Transformatieve School. Cordula Rooijendijk is basisschoolonderwijzer en bestuurder van twintig scholen in Gooi- en Vechtstreek en Amsterdam.