Nederlandse kolencentrales draaien dit jaar op volle toeren

Dat kolencentrales weer vaker worden ingezet, botst met het beleid om de elektriciteitsproductie te vergroenen. Kolen zijn namelijk de meest vervuilende manier van stroomopwekking. Tot dusver kwam dit jaar al 6,9 terawattuur aan elektriciteit uit kolen, blijkt uit cijfers van het Nationaal Energie Dashboard.

Dat is evenveel als in heel 2024, terwijl de koude herfstmaanden, traditioneel de periode waarin kolencentrales het hardst draaien, nog moeten beginnen. Daarmee lijkt de productie van 2023 en 2025 ruim te worden overtroffen. De laatste keer dat de kolencentrales zo intensief draaiden, was tijdens de gascrisis van 2022, toen hoge gasprijzen het goedkoper maakten om met kolen te stoken.

Ook dit jaar spelen hoge gasprijzen een rol, zegt Martien Visser, emeritus lector energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen, tegen Het Financieele Dagblad. Door de oorlog in Iran liggen de gasprijzen dit jaar flink hoger dan in de twee jaar ervoor, waardoor stoken met kolen ondanks de CO₂-heffing weer ongeveer even duur is als stoken met gas. Daarnaast is de vraag naar stroom vanuit het buitenland gestegen: Nederland exporteert momenteel veel elektriciteit naar België, waar twee grote kerncentrales in onderhoud zijn.

Visser ziet de grotere inzet van de kolencentrales niet alleen als negatief: die scheelt volgens hem deze zomer zo'n zestig miljoen kuub gas per week, goed voor ongeveer 20 procent van de Nederlandse gasvraag. Dat gas kan worden gebruikt om de krappe gasvoorraden aan te vullen. Hij pleit er dan ook voor om kolencentrales ook na 2029 open te houden.

De kolencentrales zullen in de komende jaren hoe dan ook minder gaan produceren omdat er meer wind- en zonneparken bij komen, zei Visser eerder tegen NU.nl. Maar als die duurzame bronnen niet beschikbaar zijn, kunnen de kolencentrales toch nog nodig zijn. "Ik zou ze voorlopig zeker openhouden."