Ko Colijn over hoe Rusland met raketten het momentum in de oorlog terugwint

Een maand geleden was Oekraïne ineens de bovenliggende partij in de oorlog met Rusland, maar nu zijn dat de Russen weer door hun nietsontziende raketbombardementen. De krantenkoppen en deskundigen in de media bieden dagkoersen.

Aanleiding voor de machtsverschuiving zijn de munitietekorten die de Amerikaanse president Donald Trump heeft veroorzaakt met zijn onbegrijpelijke oorlog in het Midden-Oosten. Daarbij komt de schrijnende weerloosheid van Oekraïne tegen Russische Iskanders, verbouwde S-400-luchtafweerraketten en ander dodelijk tuig.

Het grote plaatje ligt volgens mij iets anders. Oekraïne voert twee oorlogen. Op het land is Oekraïne erin geslaagd om Rusland tegen te houden, ten koste van ongeveer 20 procent van zijn eigen grondgebied. Het heeft een nogal kansloze loopgravenoorlog weten om te buigen tot een 'kill zone' van 1.000 kilometer, waar Russische infanteristen bij bosjes sneuvelen door slimme Oekraïense drones.

Bovendien is de Russische terreinwinst minimaal, en hier en daar zelfs negatief. Een Oekraïens onderzoek leert dat Oekraïne de afgelopen maanden een gebied heeft heroverd dat ongeveer zo groot is als onze Bollenstreek. De Russische 'vooruitgang' is van bezetting omgeslagen naar ad hoc infiltraties waarbij het Kremlin vervolgens victorie op de 'nazi's' kraait: propaganda, om stagnatie op het slagveld te verbloemen.

De 'tweede' oorlog die Oekraïne voert, is de rakettenoorlog, die grimmiger is dan ooit. Rusland profiteert ontegenzeggelijk van hoe weerloos Oekraïne is, wellicht niet tegen drones en kruisraketten, maar wel tegen ballistische raketten. De Russische aanvallen zijn niet alleen fors in aantal toegenomen (in de zomer zou het om een verdrievoudiging gaan), maar ook steeds vaker gericht op burgerdoelen.

Moskou probeert op die manier de Oekraïense moraal te breken. Ook wil het demonstreren dat de Oekraïense voorstellen voor vredesonderhandelingen onbespreekbaar zijn, tenzij Kyiv meteen tot volledige capitulatie besluit.

Zolang het Kremlin stijfkoppig is, reageert Oekraïne zelf ook met droneaanvallen die Rusland overal pijn doen. Dit is armpjedrukken tot de ander zwicht. Wreed gezegd doen de aantallen er niet echt toe. Het valt wel op dat deze Oekraïense aanvallen nu ook de Russische bevolking zelf treffen: aan de benzinepomp, bij de pakketbezorging en in de winkels door voedseltekorten en prijsstijgingen.

Daardoor ontstaat wel een riskant patroon van escalatie. Met zijn onverzettelijkheid en misplaatste moed drijft Vladimir Poetin zichzelf steeds verder in het nauw, waardoor massale terreurbombardementen op West-Oekraïense steden en nucleaire dreigementen geen fantasie meer zijn. Want een weg terug zonder gezichtsverlies heeft de Russische president niet.

Een van de zwarte scenario's is bijvoorbeeld dat Rusland sinds eind juli vastberaden is om Oekraïne politiek te knevelen door flats en ziekenhuizen in Kyiv aan te vallen. Ook grendelt Moskou Oekraïne economisch af door met bombardementen de haven van Odesa plat te leggen.

Daarmee hoopt het Kremlin te realiseren wat aan het front in vier jaar tijd niet is gelukt, namelijk Oekraïne tot een 'landlocked' (door land omgeven) gebied te reduceren. Per saldo lijkt me dat echter een kat-in-het-nauw-scenario dat het onmogelijke maskeert: nooit zal het Rusland lukken om de zevenmaal kleinere tegenstander volledig te bezetten.

Intussen zit Oekraïne uiteraard ook niet stil. In de media wordt gemakshalve gepredikt dat Oekraïne nu de dupe is van Trumps tekort aan Patriots. Dat is te kort door de bocht, want de Amerikaanse president levert die luchtafweersystemen sowieso niet aan Oekraïne, ook niet als Europa ervoor betaalt. En zoals we inmiddels weten: Trump wisselt nogal eens van gedachten.

Indirect leidt de schaarste aan Patriots natuurlijk wel tot een stijging van de prijs op de wereldwijde wapenmarkt en tot meer rakettenkoorts bij Poetin. Maar dat zal de Oekraïense doe-het-zelfreflex alleen maar versterken.

Het valt me op dat Kyiv de Russische rakettenregens - hoe, wat, hoeveel, wanneer - tot nu toe van tevoren voorspelt, nu het zich er niet tegen kan verdedigen. Die voorspellingen komen over het algemeen uit, dus ze vergroten het schuldgevoel bij de landen die geen Patriots (kunnen of willen) leveren.

Blijkbaar weegt dat zwaarder dan het 'verklappen' van de goede inlichtingencapaciteit waarover Kyiv beschikt, terwijl dat ook nuttige informatie is voor de Russen. Het bittere tekort zorgt ervoor dat Oekraïne nu op topsnelheid met Europese landen aan een soort 'Patriot-light' gaat werken. Die raket is misschien in 2027 klaar en gaat de Freya heten.

De effectiefste manier om de Russische (en nu ook Noord-Koreaanse) raketten te bestrijden, is natuurlijk niet om ze lijdzaam af te wachten of proberen neer te schieten met eigen raketten, maar de hele fabriek of lanceerinrichting uit te schakelen.

Een andere strategie is het saboteren van de haven van Vladivostok, die een belangrijke schakel vormt in de aanvoer vanuit Noord-Korea. Bijkomend effect is dat buurlanden van Noord-Korea mogelijk eerder geneigd zijn om Zelensky zo nodig te hulp te schieten.

Vladivostok zou dus best eens het volgende doel kunnen worden van Oekraïne. Nu of nooit, denken ze in Kyiv en Moskou.