Angst voor Saoedisch kernwapen na akkoord Trump voor nucleair programma

Trump ging deze week akkoord met de deal, melden meerdere Amerikaanse media op basis van ingewijden in het Witte Huis. Naar verwachting wordt het akkoord woensdag (Amerikaanse tijd) wereldkundig gemaakt.

Het gaat om een nucleair akkoord voor burgerlijke doeleinden, meldt The Wall Street Journal. Maar volgens de afspraken zou het straks voor Saoedi-Arabië mogelijk moeten worden om uranium te verrijken. Dat is een techniek die kan worden ingezet als brandstof voor energiecentrales, maar ook voor de productie van atoombommen.

Dat betekent overigens niet dat de deur voor een Saoedisch kernwapen straks ineens wagenwijd openstaat. Voor de ontwikkeling daarvan zijn andere stappen nodig, zoals het gebruik van geavanceerde explosieven. Toch zijn critici bang dat Riyad op de lange termijn wel een kernwapen ambieert.

Het akkoord kan volgens persbureau AP ook rekenen op forse kritiek in het Amerikaanse Congres, dat zich er naar verwachting later over buigt. Verschillende Congresleden zijn sceptisch over de ontwikkeling van een Saoedisch kernprogramma.

De samenwerking tussen de Verenigde Staten en Saoedi-Arabië zou dertig jaar moeten duren. In het akkoord zou ook zijn afgesproken dat Amerikaanse bedrijven de Golfstaat gaan helpen bij de ontwikkeling van het nucleaire programma.

The New York Times schrijft dat het akkoord een verrassing was voor de Israëlische regering, die niet zou staan te springen om een Saoedisch nucleair programma. Hoewel de banden tussen de Israëli en Saoedi's de laatste jaren behoorlijk zijn verbeterd, had Israël liever gezien dat beide landen formele diplomatieke banden zouden aangaan voordat de Saoedi's een eigen nucleair programma krijgen.

De Israëlische minister van Economische Zaken Nir Barkat bagatelliseert het akkoord. "Als ze het voor vreedzame doelen zoals energie willen hebben, kunnen we daarmee leven." Het openen van diplomatieke banden met Saoedi-Arabië ligt volgens hem nog steeds op tafel.

Toch klinkt achter de schermen meer kritiek. Voormalige Israëlische bewindspersonen zeggen dat het akkoord de Israëlisch-Saoedische betrekkingen op z'n minst beschadigt. In een ernstiger scenario willen meer Golfstaten straks het voorbeeld van Riyad volgen en hun eigen nucleaire programma's ontwikkelen.

De Israëlische oppositie is kritisch op het Amerikaans-Saoedische onderonsje en stelt dat het akkoord een bewijs is dat de Israëlische invloed in Washington is verzwakt. "Ieder militair nucleair programma begint met een civiel nucleair programma", zegt oppositielid en oud-defensieminister Avigdor Liberman, die vreest voor een regionale kernwapenwedloop.

Saoedi-Arabië is lid van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA), dat zich hard maakt voor vreedzame inzet van nucleaire middelen en controleert of landen niet in het geheim kernwapens ontwikkelen. Maar naar verwachting worden de monitoringsprotocollen van het IAEA niet in de Amerikaans-Saoedische deal opgenomen.

De Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman heeft in het verleden aangegeven dat zijn land recht heeft op een nucleair wapen als aartsrivaal Iran dat ook heeft. Voor zover bekend heeft Teheran geen kernwapens, maar wel de technologie om er op korte termijn een te produceren. Critici vrezen dat een Saoedisch nucleair programma - civiel of militair - de spanningen in de Golfregio verder doet escaleren.