Fataal ongeluk na opnieuw protesttrekkers op snelweg: 'Dit hoor je te voorkomen'

Politie Oost-Brabant kondigde donderdag aan dat ze niet zou ingrijpen als tractors vrijdag de snelweg op zouden gaan en daar langzaam zouden rijden. Vrijdagochtend zijn uiteindelijk meerdere tractors de A59 opgereden om naar het provinciehuis in Den Bosch te gaan, om daar te protesteren tegen het intrekken van de vergunningen van vijf pluimveehouders.

De boerenactie op de snelweg veroorzaakte een file. In de staart van die file vond vrijdagochtend een ongeluk met vier auto's plaats. Daarbij vielen twee doden en meerdere gewonden.

Jetten vond het achteraf "geen goed signaal" dat de politie aankondigde dat ze niet zou ingrijpen. Op de vraag of hij wilde dat er zou worden ingegrepen, zei hij dat het "aan de politie is om daarover te besluiten". Wel verzocht hij de boeren met klem om van de snelweg af te gaan.

Een woordvoerder van de politie Oost-Brabant zegt tegen NU.nl dat de politie niet over de maatregelen rondom het protest heeft besloten, maar die slechts opvolgde. De regionale veiligheidsdriehoek - waar ook de burgemeester en het Openbaar Ministerie (OM) deel van uitmaken - schat vooraf gezamenlijk de risico's van aangekondigde demonstraties in.

Vrijdagmiddag reden er ook nog tientallen trekkers via de A2 bij Empel en de A1 bij Markelo terug van de protestactie, terwijl er meerdere oproepen waren gedaan om daarmee te stoppen. Minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken vroeg de boeren na het dodelijke incident op de A59 nadrukkelijk om niet meer met hun trekkers de snelweg op te gaan. "Het levert gevaarlijke situaties op." Ook de organisatie achter de boerenprotesten waarschuwde ervoor.

Verkeerspsycholoog Matthijs Dicke beaamt dat demonstraties op de snelweg "superonveilig" zijn. "De snelweg is ontworpen om erop door te rijden. Het verkeer heeft tijd nodig om tot stilstand te komen. "Mensen leggen nog een afstand af vanaf het moment dat ze remmen. In een seconde leg je al gauw 30 à 40 meter af bij een snelheid van 100 kilometer per uur."

Daarnaast zijn mensen afhankelijk van hoe snel of traag de bestuurder voor hen reageert op zo'n onverwacht obstakel. Als de persoon voor je hard remt, moet je zelf ook harder remmen, en dat maakt het alsmaar gevaarlijker voor het verkeer achter je. "Dit soort protestacties op de snelweg hoor je te voorkomen."

Ook Willemijn Pomper van Veilig Verkeer Nederland benadrukt de onveilige situatie die tractors die zomaar de snelweg oprijden creëren. "Daarom mogen ze van de wet de snelweg ook niet op." Wel zegt ze vertrouwen te hebben in de veiligheidsoverwegingen van de politie en het OM. "We gaan ervan uit dat ze op de hoogte zijn van demonstraties op de snelweg en die gedogen, dat ze die op een veilige manier in goede banen kunnen leiden."

Jetten zei tegen verslaggevers dat de uit de hand gelopen protestactie op de snelweg zal worden nabesproken. "Maar ik wil opkomen voor de politie, het OM en de burgemeesters. Ze doen het naar hun beste kunnen."

Het OM zegt tegen NU.nl dat het de gewekte suggestie dat tractors worden toegestaan op de snelwegen wil ontkrachten. "Trekkers zijn altijd verboden op de snelweg", meldt de overheidsinstantie. "Maar we hebben te maken met de werkelijkheid dat er demonstraties worden uitgevoerd. Dat schuurt met elkaar."

"Enerzijds geldt hier het demonstratierecht. Dit mag alleen onder strikte voorwaarden worden beperkt. Er kan op een gegeven moment een grens worden bereikt, bijvoorbeeld wanneer er geweld wordt gebruikt of wanneer er sprake is van gevaar. Dan kan er worden opgetreden."

Bij het dodelijke ongeval op de A59 leken er aanwijzingen voor gevaar te zijn. Maar volgens het OM is het nog "te vroeg" om conclusies te verbinden aan het ongeval. "Er zal eerst nog onderzoek gedaan moeten worden. Dat zal nog zeker een dag in beslag nemen. Er kan nog niet gezegd worden of we in de toekomst sneller gaan optreden."

Ook de politie Oost-Brabant zegt het onderzoek af te wachten en dringt erop aan niet te vroeg conclusies te trekken over de vraag of het ongeval is ontstaan door de door tractors veroorzaakte file.

De gemeente Den Bosch, waar de protestactie uiteindelijk plaatsvond, zegt dat tractorbestuurders zelf verantwoordelijk zijn voor het niet-begaan van overtredingen. "Anders kunnen ze strafrechtelijk worden aangepakt." De gemeente ziet tractors niet als onderdeel van het demonstratierecht, maar aangezien de A59 bij Heesch buiten haar grondgebied valt, heeft de gemeente daar niet gehandhaafd.