Niets moet, alles mag: tijdens introductieweken bepalen studenten zelf of ze alcohol drinken. ‘Al hoort het d’r wel een beetje bij’

In het zonovergoten Park Lepelenburg in Utrecht struinen groepjes nieuwe studenten langs de kraampjes van de verenigingsmarkt. Regelmatig met een waterflesje in de hand, misschien nog vaker met een biertje of een hard seltzer. Gekocht bij de bar, pal naast de ingang van de met hekken afgezette markt.

Onder de bomen rusten groepjes uit in de schaduw. Ze lijken fris te drinken uit flesjes. Op de vraag waarom ze voor een alcoholvrije versnapering hebben gekozen, kijken ze elkaar even aarzelend aan. Dan maakt een van hen duidelijk dat de flesjes zelf meegenomen wijn bevatten. Schijn bedriegt.

De markt is een evenement van de ‘Utrechtse Introductie Tijd’ (de zogenoemde UIT-week) voor alle aankomende Utrechtse (master)studenten. Drie dagen maken ze kennis met de stad, de studentenverenigingen en het studentenleven. Van alle geïnterviewden heeft NRC de volledige namen.

Lees ook

Voor het de laatste ronde is, zal de alcoholsector zich moeten reguleren en de burger zich moeten beheersen

Duurder bier

Wat verder van het gezelschap in de schaduw staan drie achttienjarige jongens tussen twee rijen kraampjes. Ze nemen – iets minder onopvallend – om de beurt een slok uit een anderhalveliterfles droge witte wijn. Een van hen, Mees, stelt met jeugdige bravoure: „Alcohol hoort wel een beetje bij het studentenleven. Maar alcohol is gewoon harddrugs. Als het nu pas ontdekt zou worden, zou het worden verboden.” Volgens de wet is alcohol een schadelijk maar legaal genotsmiddel dat matig gebruikt moet worden.

„Ik zag op sociale media dat de focus tegenwoordig wel minder op alcohol ligt bij studenten”, zegt een ander, Tim. „Er wordt meer gefocust op sport. Dat is positief.”

Mees en Tim geven wel toe dat ze elkaar zouden aansporen om alcohol te drinken. „Soms word je wel een beetje gepusht. Dat kan ik zelf ook wel doen”, aldus Tim.

Ben je een sukkel wanneer je geen alcohol drinkt? Zeker niet, vinden de drie. „Dat is gewoon je eigen keuze”, zegt de derde jongen, Sil. „Het is alleen maar positief wanneer je niet voor alcohol kiest”, zegt Mees. „Het is juist stoer als je stevig in je eigen schoenen kan staan”, voegt Tim toe.

De Gezondheidsraad is helder in zijn advies aan de overheid: denormaliseer en ontmoedig alcoholgebruik. Maar tijdens studentenintroductieweken is drank geliefd. De organisaties van de introductieweken door het hele land voeren daarom een strikt beleid: geen alcohol onder de achttien en alcoholgebruik mag niet worden gestimuleerd.

Tijdens de introductieweek in Enschede, de ‘Kick-In’, is bier bijvoorbeeld duurder dan fris. „Om bier drinken niet te stimuleren”, zegt voorzitter Hannah Vennekens (22) aan de telefoon. „Ook willen we 0.0-bier niet aanraden aan minderjarigen.” Daarbij dient de introductieweek vooral om studenten kennis te laten maken met elkaar en hun opleidingsinstituut. „Mensen mogen helemaal zelf kiezen of ze dat met of zonder drank doen”, zegt Vennekens.

In het Park Lepelenburg in Utrecht struinen studenten over de verenigingsmarkt

Foto’s John van Hamond

KEI-week

Terug op de verenigingsmarkt in Utrecht merken twee ‘horecamanagers’ achter de bar dat alcohol het best verkoopt, maar ook dat er genoeg frisdrank over de toonbank gaat. „Een goede mix”, vindt een van de twee, Twan van Smoorenburg (24). De ander, Rein Lenting (28), merkt op dat bier ook bij de UIT-week duurder is dan fris. Wederom om alcoholgebruik niet aan te moedigen.

De twee vinden dat de verkoop van alcohol verantwoord verloopt. „Iedereen die bij UIT horecamanager is, heeft minimaal een jaar horecaervaring”, vertelt Lenting. „En sommigen hebben een IVA-certificaat [Instructie Verantwoord Alcohol schenken]”, zegt Van Smoorenburg. „Daarvoor moet je een gratis online cursus volgen.” „Maar dat is nog niet verplicht vanuit de UIT. Dat kunnen we volgend jaar wel invoeren”, zegt Lenting.

„Natuurlijk bieden we fris goedkoper aan dan alcohol”, vertelt Thijs Dado (23), voorzitter van de Groningse KEI-week. „We sporen niemand aan om alcohol te drinken. En we willen ook niet dat de nieuwe studenten voelen dat ze dat moeten doen. We trainen onze begeleiders bovendien hoe om te gaan met groepsdruk.” Verder zet de KEI-week in op bewustwording. „Zo zetten we een spiegel neer bij de bar. Daar kunnen alcoholdrinkers zien of het nog wel goed met ze gaat”, aldus Dado. „En we hangen posters op van de campagne Choose Your Cheers.”

Die campagne – begonnen door twee Nijmeegse studenten – zet zich in voor een normverschuiving, waarin studenten en jongeren een feestje niet meer onlosmakelijk verbinden met alcohol. Posters en stickers kunnen gratis worden gedownload van de Choose Your Cheers-site. Daarop staan teksten als ‘Af en toe water, scheelt mij een kater’ en ‘Niks mis, met een rondje fris’. Introductieweken in Twente, Utrecht, Nijmegen en Amsterdam sloten zich al aan bij de campagne. Dit jaar doen ook Den Haag, Maastricht en Groningen mee.

Limonade

In Park Lepelenburg houden twee achttienjarigen een bekertje met een roze goedje vast. „Het is toevallig alcoholvrij”, zegt Sophie, lachend. „Ja, we hebben al wat blikjes hard seltzer op vandaag”, zegt haar vriendin Lieve.

„Alle dagen op rij drink ik nu wel meer alcohol dan normaal”, zegt Sophie. Maar de studenten voelen zich daartoe niet verplicht. „Gisteren had ik overdag geen alcohol gedronken, want ik moest er echt even inkomen. Daar wordt gewoon rekening mee gehouden”, aldus Sophie. Lieve: „En vanuit UIT gaan ze er ook goed mee om. Tijdens de opening hadden ze een aparte presentatie-slide met ‘je hoeft niet te drinken’.”

Wel of geen alcohol tijdens de introductieweek maakt voor Sophie en Lieve niet uit. In beide gevallen vermaken ze zich. Sophie: „Wat ik nu heb heet lemonade. Ja, eigenlijk limonade dus… Het is lekker hoor, ik zou het ook proberen!”

Lees ook

Ook één biertje is al te veel. Het alcoholbeleid moet strenger, vindt de Gezondheidsraad: drinken zou niet normaal moeten zijn