Het stilzwijgen van oud-minister Paul moet tot op de bodem uitgezocht worden

Achter de schermen nam demissionair VVD-minister Mariëlle Paul (Sociale Zaken) in september vorig jaar een omstreden besluit. Ze draaide een zorgvuldig voorbereid wetsvoorstel om arbeidsmigranten beter te beschermen weer terug: werkgevers mogen nu nog steeds 25 procent loon inhouden voor huisvesting. Paul maakte het pas weken later bekend, op 30 oktober, de dag ná de Tweede Kamerverkiezingen.

Die timing was verdacht. Op de dag zelf viel het besluit nauwelijks op, want kiezers, politici en journalisten waren bezig met de uitslagen. Tijdens de verkiezingscampagne konden Paul en VVD-lijsttrekker Dilan Yesilgöz niet bevraagd worden over dit heikele onderwerp.

Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer sprak Paul later duidelijk tegen dat er sprake was van opzet, „een heel smerige gedachte” noemde ze dit voor de camera van Nieuwsuur. Haar uitleg was dat de brief nog ambtelijk moest worden afgestemd en niet eerder klaar was voor verzending naar de Kamer.

Dat was niet waar, blijkt nu ondubbelzinnig uit interne documenten die NRC heeft verkregen met een beroep op de Wet open overheid (Woo). „De minister wil wachten tot na de verkiezingen met communiceren”, schreef een ambtenaar aan collega’s.

Politieke doodzonde

Het is niet bepaald het eerste schandaal van het kabinet-Schoof, en niet alleen de VVD haalt politieke trucs uit. In Amsterdam ligt nu een D66-wethouder onder vuur die de kostenstijging van de geplande Oostbrug over het IJ bewust tot na de gemeentelijke verkiezingen zou hebben stilgehouden.

Maar de kwestie-Paul is een serieuze en kwalijke zaak die tot op de bodem uitgezocht moet worden. Enkele oppositiepartijen hebben terecht Kamervragen gesteld.

Ten eerste is liegen een bekende politieke doodzonde. De regering moet parlement, samenleving en journalistiek tijdig, helder en openhartig informeren. Burgers hebben recht op een betrouwbare overheid en de Kamer moet het kabinet kunnen controleren.

Het gaat daarbij om een belangrijk besluit, dat een kwetsbare groep van honderdduizenden arbeidsmigranten raakt. Als zij hun baan verliezen, raken ze vaak ook hun woning kwijt, als werkgevers de huisvesting regelen. De kwaliteit van hun huisvesting wordt niet goed gecontroleerd, terwijl werkgevers wel een kwart van het loon mogen inhouden.

Pauls voorganger, NSC’er Eddy van Hijum, suggereerde op X dat de uitzendlobby achter het besluit zat. De VVD heeft zichzelf ook kwetsbaar gemaakt voor die kritiek. Het ministerie beweerde aanvankelijk dat het besluit vooraf breed was afgestemd met vakbonden, de uitzendbranche en de SER – maar dat klopte niet. Het lijkt een eigenhandig en rigoureus besluit van een demissionaire minister. Van een partij die goede banden heeft met en grote donaties ontvangt vanuit de uitzendbranche.

De vraag blijft ook of de VVD-top betrokken was. De VVD wilde vooral een campagne over klassieke thema’s als economische groei en veiligheid voeren, niet over het thema asiel en migratie, om de PVV van Geert Wilders niet in de kaart te spelen.

Bij omroep WNL verwees partijleider Yesilgöz deze week handig naar het ministerie dat de Kamervragen moet beantwoorden, en dat men daar verder „niet zo spastisch” over hoeft te doen. Paul is zelf niet meer in functie, haar opvolger Hans Vijlbrief (D66) zal politieke verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat is staatsrechtelijk nu eenmaal zo geregeld, maar het blijft wat onbevredigend dat Paul zelf zo kan blijven zwijgen over haar besluit.