Live eclips | Ideale weeromstandigheden voor zonsverduistering vanavond

Hallo en welkom in dit liveblog. Hier houden we je op de hoogte van de zonsverduistering die vanavond plaatsvindt. Heb je vragen? Mail die dan naar redactie@nu.nl.

Nog een paar minuten tot de zonsverduistering gaat beginnen. Pak je eclipsbril of camera obscura er maar bij, want die zul je de komende tijd nodig hebben!

Bij wetenschapsmuseum Nemo in Amsterdam zitten bezoekers klaar voor de eclips, die over ongeveer tien minuten moet beginnen. Het Parool meldt dat er geen nieuwe bezoekers meer naar binnen mogen. Met 700 bezoekers zit het dakterras van het museum helemaal vol.

In IJsland is te zien hoe de schaduw van de maan op de zon steeds groter wordt.

Zonsverduistering in IJsland begonnen
In IJsland is de eclips al begonnen. Volgens het IJslandse medium RUV zijn wegen in Reykjavik afgesloten, om ervoor te zorgen dat toeschouwers veilig kunnen kijken. Er is een klein hapje uit de zon genomen.

Wie geen eclipsbril heeft kunnen bemachtigen, kan met een zelfgemaakte camera obscura toch naar de zonsverduistering kijken. Deze vrouw in Noordpolderzijl probeert er eentje uit.

ANWB ziet grote drukte richting stranden in aanloop naar eclips
Op de wegen richting een aantal stranden is het vanavond drukker dan normaal, zegt een woordvoerder van de ANWB tegen het ANP. Met name richting Zandvoort is het druk. Op de N201 staat ongeveer een half uur file. 

Ook op de N2000 richting Bloemendaal aan Zee is het druk. De woordvoerder kan niet zeggen of het echt gaat om "eclipsfiles" van mensen die de zonsverduistering op het strand willen bekijken, want het is ook gewoon "een prachtige avond". Er zijn voornamelijk files richting de stranden van Noord-Holland.

Strand 's-Gravenzande begint drukker te worden
Op het strand van 's-Gravenzande begint het steeds drukker te worden, meldt Omroep West. De parkeerplaats bij het strand staat vol, er staan veel fietsen en op het strand verzamelen zich mensen voor de zonsverduistering straks.

Nu de zonsverduistering er echt aan komt, waarschuwen we nogmaals dat je er niet met een zonnebril naar moet kijken. De bovenste bril op deze foto is dus niet geschikt. De speciale eclipsbril eronder natuurlijk wel. We hopen dat deze vrouw in Salzburg dat ook weet.

Siberië straks als eerste aan de beurt
Zoals je op onderstaand kaartje kunt zien, vindt de eerste gedeeltelijke zonsverduistering in het uiterste noorden van Siberië plaats. Net rond 18.08 uur (Nederlandse tijd) begon daar zojuist de eclips, die rond 19.00 uur op haar hoogtepunt is.

Veel spectaculaire beelden uit het noorden van Rusland hoeven we niet te verwachten: de zonsverduistering is alleen zichtbaar vanuit een zeer dunbevolkt gebied.

In Siberië is het momenteel nacht, maar de zonsverduistering zal daar toch te zien zijn. Het gebied van de zonsverduistering ligt zó noordelijk dat de nachten er in de zomer bijzonder kort zijn.

Voor wie het nog niet had gezien: dit is het 'pad' dat de eclips vandaag aflegt. De blauwe boog die over onder meer IJsland en Spanje loopt markeert het gebied waar een totale zonsverduistering te zien is.

De 42-jarige Cristian Casorran staat samen met zijn vrouw Biozta del Campo in een veld in het Spaanse dorpje Villalibado, terwijl ze aluminium hoedjes op hebben. Op hun borden staat "het einde is nabij" en "toeristen welkom".

NASA heeft tijdelijk vier sterke telescopen naast een kerk in het dorp gezet. Vanuit daar zendt de organisatie een livestream van de eclips uit. NASA deed er bijna een jaar over om de geschikte plek te vinden, wat Villalibado uiteindelijk bleek te zijn.

Zo zal de zonsverduistering eruit zien boven verschillende Europese hoofdsteden.

Paardenraces en cricketwedstrijden in VK aangepast
In het Verenigd Koninkrijk zijn meerdere sportwedstrijden vervroegd vanwege de eclips, schrijft de BBC. Een paardenrace in South Wales begon twee uur eerder. Bij een paardenrace in Sunbury-on-Thames worden de lichtmasten aangezet. Datzelfde gebeurt bij vierhonderd cricketwedstrijden. 

In het VK is de eclips vanaf 18.00 uur (lokale tijd) te zien. 

Ook in de winkelstraat Piet Heinstraat in Den Haag staan er lange rijen met mensen die op het laatste moment nog een speciale bril hopen te bemachtigen.

Rond 16.00 uur stond er een gigantische rij bij het Museon-Omniversum in Den Haag, zag Martijn Pas. Een uur eerder waren nog een paar honderd eclipsbrillen in de verkoop gegaan.

Maya's vreesden moment waarop 'de zon werd gegeten'
De Maya's konden zonsverduisteringen eeuwen geleden al goed voorspellen, maar zagen ze liever niet gebeuren. Ze beschouwden het als een slecht voorteken.

In de Maya-taal wordt de zonsverduistering "Chi'bal K'iin" genoemd, wat vertaald kan worden als "wanneer de zon wordt opgegeten". Volgens de mythe zou de maan boos zijn en de zon "bijten". De afwezigheid van het licht zou duivelse geesten oproepen.

Oogartsen waarschuwen voor 'solar retinopathie': een beschadiging in het netvlies die kan ontstaan als je zonder eclipsbril naar de zonsverduistering kijkt.

Ook in Duitsland gaan de eclipsbrillen hard. Deze opticien in Stuttgart maakt geïnteresseerden bij de deur al duidelijk dat de voorraad op is.

In León, in het noordwesten van Spanje, organiseert de Europese ruimtevaartorganisatie een officieel event om de eclips te kijken. Bezoekers stromen daar langzaam binnen.

Volledige zonsverduistering zorgt voor 'lichtparels'
De maan heeft, net als de aarde, geen egaal oppervlak. Bij een volledige eclips ontstaan rond de maan 'lichtparels' van zonlicht door de valleien en kraters. Dit fenomeen staat bekend als 'Baily's Beads'.

Het fenomeen is vernoemd naar Francis Baily. Die Engelse astronoom ontdekte de lichtpareltjes tijdens het observeren van een ringvormige zonsverduistering in 1836.

In Spanje volgend jaar nog een kans
Wie de eclips dit jaar niet kan zien, heeft volgend jaar nog kans. Dan moet je wel naar het zuidelijkste stukje van Spanje of delen van Afrika reizen.

In Zuid-Spanje zal op 2 augustus 2027 opnieuw een totale zonsverduistering te zien zijn. In andere delen van Spanje is er een gedeeltelijke eclips. Natuurlijk moeten de weersomstandigheden dan wel gunstig zijn om zeker te weten dat je het natuurverschijnsel kan zien.

Na de eclips ook vallende sterren zichtbaar
Een paar uur na de zonsverduistering vindt een ander bijzonder natuurverschijnsel plaats: een meteorenzwerm die ook wel de Perseïden wordt genoemd. De vallende sterren zijn eigenlijk steen- en stofdeeltjes die met hoge snelheid de atmosfeer binnendringen.

Die kun je deze keer extra goed zien, omdat er nauwelijks storend maanlicht is. De piek van de zwerm valt namelijk samen met nieuwe maan. Op een donkere plek kun je daardoor zo'n 50 tot 65 vallende sterren per uur zien. Daarvoor moet je wel lang opblijven of een wekker zetten. De meeste meteoren worden rond 3.45 uur verwacht.

ANWB verwacht geen 'eclipsfiles'
Hoewel veel mensen naar het strand gaan om daar op een donkere plek naar de eclips te kijken, verwacht de ANWB geen files richting de kust. "Dat beeld zien we momenteel ook niet", zegt een woordvoerder. "Er zijn in de rest van het land ook genoeg donkere plekken waar mensen de zonsverduistering goed kunnen zien."

Voor iedereen die de verduistering wil zien zonder naar de lucht te kijken, zijn er ook livestreams. Hier is een onderzoeker van het Exploratorium in San Francisco druk bezig met het opzetten van de stream vanuit het Spaanse dorpje Villalibado.

Ongeveer dertig onderzoekers van het museum zijn neergestreken in een kerk uit de twaalfde eeuw. Het Exploratorium is de officiële partner van NASA voor live astronomische verslaggeving.

Dieren reageren ook op eclips
Ook dieren merken dat er iets 'anders is dan normaal'. Doordat het eerder donker wordt, gaan veel dieren eerder rusten en stoppen vogels bijvoorbeeld met fluiten. Nachtdieren worden eerder actief. Dat blijkt uit onderzoek uit 2024 in een Amerikaanse dierentuin. 

Enkele dieren, waaronder gorilla's en giraffen, werden onrustig. Het is niet duidelijk of dat door de zonsverduistering kwam of mogelijk door de reacties van bezoekers.

Op de redactie van NU.nl wordt ook geknutseld voor de beste ervaring. Deze camera obscura kwam door de test.

Exact 27 jaar geleden was er ook een volledige zonsverduistering, die onder meer te zien was in Engeland. Met een toepasselijke naam als The Sun wist de Britse krant daar wel raad mee op de voorpagina.

IJsland verwacht 80.000 bezoekers vanwege eclips
IJsland - dat ongeveer 400.000 inwoners telt - houdt rekening met 80.000 bezoekers vanwege de totale zonsverduistering. Dat is vergelijkbaar met Nederland dat zo'n 3,6 miljoen toeristen op bezoek zou krijgen. De IJslandse autoriteiten waarschuwen voor verkeersdrukte en roepen mensen op vroeg te vertrekken.

In het westen van IJsland kun je een volledige eclips zien. De maan zal daar twee minuten en dertien seconden lang voor de zon staan. 

In Reykjavik zijn eclipsbrillen net als in Nederland al dagen uitverkocht. Voor een groot deel van het gebied waar de zonsverduistering te zien is, wordt bewolking en regen voorspeld.

Maya's konden zonsverduisteringen nauwkeurig voorspellen
De Maya's konden eeuwen geleden al nauwkeurig eclipsen voorspellen. Amerikaanse onderzoekers ontdekten in 2025 hoe het Midden-Amerikaanse volk dat zo precies kon.

Ze bestudeerden daarvoor de Dresdener codex, een Mayageschrift uit de elfde en twaalfde eeuw. Daarin staan wiskundige modellen en kalenders die zijn gebaseerd op het sterrenstelsel.

De Maya's noteerden dat verduisteringen vaak elke zes maanmaanden terugkeerden. Een maanmaand is de tijd die de maan nodig heeft om rond de aarde te draaien en duurt ongeveer 29,5 dagen. Aangevuld met afwijkingen bleef de timing van de Mayakalender voor honderden jaren overeind.

Lezersvraag: Kan je de eclips door de camera van je telefoon bekijken? 
Dit wordt afgeraden, want de lens van je camera kan stukgaan, waarschuwt ruimtevaartorganisatie NASA. Je kan je camera bij het maken van foto's wel beschermen met een speciale zonnefilter, net zoals je je ogen beschermt met een eclipsbril.

'Eclipskoorts' was misschien zelfs groter in 1912
Het enthousiasme voor de zonsverduistering was mogelijk nog groter in 1912 dan vandaag, schrijft Trouw. Toen publiceerden kranten al maanden voor de eclips over de bijzondere gebeurtenis.

Ook toen waarschuwden geleerden voor schadelijke gevolgen als je zonder bescherming naar de zon kijkt. Slimme handelaren speelden in op de hype: "Voorziet u tijdig van den waarnemingskaarten met oogscherm en met alle officieele gegevens." 

Wie het zich kon veroorloven kocht toen een speciale pince-nez. Dat is een knijpbril (bril zonder pootjes) met getinte glazen. 

Sommige fanatiekelingen komen met zwaarder geschut aanzetten dan alleen een eclipsbrilletje. Deze Fransman heeft zijn telescoop uitgerust met de juiste bescherming om de zonsverduistering te bekijken vanuit het Noord-Spaanse Arija.

Spanje neemt maatregelen vanwege verwachte drukte
De Spaanse autoriteiten nemen verkeers- en andere maatregelen om te voorkomen dat de verwachte grote aantallen toeschouwers van de zonsverduistering extra gevaar opleveren, bijvoorbeeld voor natuurbranden. Spanje is een van de weinige landen waar vanavond een totale zonsverduistering te zien is.

De Spaanse verkeersdienst DGT stelt een speciale surveillanceoperatie in op belangrijke wegen ten noorden van Madrid. De regio Catalonië en Mallorca sluiten bepaalde wegen en natuurgebieden. Op Mallorca wordt de toegang tot bepaalde uitzichtplekken beperkt.

Politie: 'Rijd vanavond niet met een eclipsbril op'
Het spreekt misschien voor zich, omdat je vrijwel niets ziet door een eclipsbril, maar toch waarschuwt de politie ervoor de bril niet te dragen achter het stuur. De politie Noord-Holland heeft op haar WhatsApp-kanaal nog meer tips.

Zo raadt de politie af de eclips tijdens het rijden te filmen. Automobilisten die het verschijnsel willen zien, kunnen het beste een veilige parkeerplaats opzoeken en niet op de vluchtstrook gaan staan, zegt de politie.

Over eventuele verkeersongevallen tijdens de zonsverduistering van 1999 heeft de politie geen cijfers.

Meer risico op oogletsel bij kinderen tijdens zonsverduistering
Let extra goed op de ogen van kinderen en jongeren tijdens de zonsverduistering. Dat zegt Alberta Thiadens, oogarts en onderzoeker bij het Erasmus MC. "Hun ooglenzen zijn heel helder en zij lopen dus meer risico op schade. Verder zijn de risico's voor netvliesschade precies hetzelfde bij volwassenen."

Thiadens verwacht dat jonge mensen de neiging zullen voelen om toch naar de zon te kijken. Het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG) waarschuwde eerder al om kinderen goed in de gaten te houden, zodat ze niet rechtstreeks naar de zon kijken.

De oogarts waarschuwt dat als je rechtstreeks naar de zon kijkt, het zonlicht in het oog wordt gebundeld op het netvlies, waarmee je scherp ziet. Door de grote hoeveelheid licht kan het netvlies beschadigd raken. "Er is geen behandeling die deze netvliesschade kan genezen."

Door het hele land proberen mensen last minute nog een eclipsbril te scoren. Bij een winkel in Amsterdam stond de rij tot ver buiten de deur, zag NU.nl-verslaggever Bas Scharwachter.

Vannacht ook meteorenzwerm te zien
Ook na de eclips van vanavond is er nog genoeg spektakel aan de hemel. Een paar uur later kun je tientallen vallende sterren van de Perseïdenzwerm spotten. De timing is gunstig: de piek van de zwerm valt samen met de nieuwe maan, waardoor er nauwelijks storend maanlicht is.

NU.nl-lezers zoeken massaal bijzondere plekken op om de eclips vanavond te bekijken. Maar het weer werkt niet overal mee. "Speciaal voor de zonsverduistering heb ik al een paar jaar geleden mijn reis naar IJsland geboekt. Nu blijkt het woensdag te gaan regenen", vertelde de 47-jarige Lex Wijker aan NU.nl. Zijn verhaal en dat van andere eclipsliefhebbers lees je in dit artikel.

Proces duurt net iets minder dan twee uur
Het natuurverschijnsel begint om 19.16 uur, wanneer de maan langzaam voor de zon schuift. Om 20.11 uur bereikt de eclips haar hoogtepunt en rond 21.03 uur is het spektakel weer voorbij.

In dit bericht zie je hoe de zonsverduistering er op verschillende plekken op haar hoogtepunt uitziet.

Zonsverduistering van vanavond is zeldzaam
Een zonsverduistering is al behoorlijk zeldzaam, maar liefhebbers van het fenomeen kunnen vanavond al helemaal hun hart ophalen.

De maan bedekt vanavond namelijk maar liefst 88 tot 90 procent van de zon, de grootste zonsverduistering sinds 1999. De volgende keer dat dit gebeurt, is mogelijk pas in 2081.

Weeromstandigheden zijn gunstig
Weerplaza verwacht dat de weersomstandigheden gedurende de zonsverduistering ideaal zijn. Om het verschijnsel goed te kunnen zien, is een heldere hemel belangrijk. De vooruitzichten zijn en blijven gunstig: na een tropisch warme dag wordt in de avond weinig bewolking verwacht die het zicht op de zon belemmert.

Op een aantal plekken is sluierbewolking mogelijk, maar waarschijnlijk blijft ook daar de eclips goed zichtbaar.

Mogelijk heb je geen eclipsbril meer op de kop kunnen tikken. Die zijn namelijk de winkels uitgevlogen.

Heb je wel geluk gehad? Controleer dan nog even goed of je de juiste hebt, met de ISO-certificering 12312-2. Alleen die brillen zijn geschikt om rechtstreeks naar de zon te kijken.

Oogdeskundigen waarschuwen om niet onbeschermd te kijken
Oogdeskundigen roepen mensen die van plan zijn naar de zonsverduistering te kijken op niet onbeschermd naar de zon te kijken. De kracht van het zonlicht is enorm en kan daardoor een gat in het netvlies branden.

Oogschade door de zon kan in principe niet meer hersteld worden. Hoe dat precies zit, lees je in dit artikel.

Goedemiddag! In dit blog houden we je vandaag op de hoogte over de zonsverduistering, oftewel de eclips.