Politie waarschuwt voor valse 112-meldingen met als doel: gewapende politie-inzet op het adres van een onschuldig slachtoffer

Valse alarmmeldingen en online intimidatie kennen ze wel bij politie en justitie. Maar dat een illegale, opzettelijk valse 112-melding ook daadwerkelijk leidt tot gewapende politie-inzet op het adres van een onschuldig slachtoffer, hadden ze nog niet eerder meegemaakt.

Het Openbaar Ministerie en de landelijke politie waarschuwen na „een gevaarlijk incident” voor dit uit de Verenigde Staten overgewaaide, zogeheten ‘swatten’. Het is een verbastering van het woord swat, de Amerikaanse term voor een zwaarbewapend arrestatieteam.

Een nietsvermoedende moeder en haar dochter uit een dorp onder Rotterdam werden afgelopen mei onder schot genomen door agenten terwijl collega’s het huis doorzochten. De politie had een melding gekregen dat de zeventienjarige dochter iemand in huis met een vuurwapen zou bedreigen. Maar het bleek vals alarm. De dochter vermoedt dat online pesters haar onder druk hebben willen zetten. Haar adresgegevens waren online gedeeld nadat ze had geweigerd naaktfoto’s te delen. 

Het OM en de politie zijn zich ervan bewust dat ze met hun waarschuwing mensen op een verkeerd idee kunnen brengen. Maar in dit geval beschouwen ze het belang van zo’n copycat-effect als ondergeschikt aan de verstoring van de openbare orde en het misbruik van noodvoorzieningen. „Dit fenomeen komt al langer voor in de Verenigde Staten maar zien we nu ook in Nederland”, reageert een woordvoerder van het Openbaar Ministerie. „Het is een zorgelijke ontwikkeling en heeft ook veel impact op slachtoffers.”

Lees ook

‘Je kijkt live mee hoe iemand van zijn bed wordt gelicht. Jongeren zien het als grap, maar het is een strafbaar feit’

Sadistisch COM-netwerk

De politie kan van ‘swatten’ geen aantallen geven, laat een woordvoerder weten. „We monitoren signalen van 112-belletjes die hierop duiden en onderzoeken dat.” Agenten kennen swatten ook als „fenomeen” van het sadistische COM-netwerk. De internationale beweging ‘Com’ jaagt op kwetsbare minderjarigen via populaire gameplatforms als Roblox en Minecraft. Wat begint met een link in een spelletje of complimenten op Instagram, kan uitlopen op afpersing, zelfbeschadiging of gruwelijker. Uit onderzoek van NRC bleek eerder dat ook Nederlandse jongeren participeren in deze groepen.

Swatten vertoont overeenkomsten met een ander online fenomeen dat prankcall wordt genoemd, waarbij iemand wordt gebeld voor een flauwe grap. Er is een YouTube-kanaal waarop je tegen betaling zo’n prank kunt bestellen. In januari bestelde iemand dat met de vraag: „graag deze persoon bellen en een gangster verhaal verzinnen”. De ontvanger van dit telefoontje raakte over zijn toeren en zei: „kom maar naar die blauwe brug als je ballen hebt hoerenkind”. De ontvanger wordt er door het OM van verdacht dat hij later die dag, mogelijk in psychotische geestestoestand, twee Syrische jongens doodschoot die stomtoevallig deze brug passeerden.

Lees ook

‘Ik dacht dat mijn neefje in Nederland veilig was’, zegt de oom van een van de doodgeschoten Syrische jongens

De politiewoordvoerder hecht eraan te laten weten dat misbruik van 112 strafbaar is. Volwassenen kunnen een boete of gevangenisstraf krijgen. Als het om kinderen gaat, krijgen de ouders eerst een brief. Als het misbruik daarna doorgaat, kan een kind worden doorgestuurd naar bureau Halt. Een zwaardere straf is ook mogelijk.

In 2025 waren er 3,5 miljoen telefoontjes naar het alarmnummer 112, waarvan er maar liefst 1 miljoen oneigenlijk waren. Die telefoontjes variëren van broekzaktelefoontjes en belletjes van kinderen en mensen die een niet-spoed nummer zoeken tot personen die het alarmnummer inzetten als pressiemiddel. „Deze onterechte telefoontjes zijn gevaarlijk voor echte meldingen, want daardoor kan iemand in nood mogelijk geen contact krijgen met de alarmcentrale”, zegt de politiewoordvoerder.

In de Rotterdamse zaak heeft het OM inmiddels een verdachte in beeld. De persoon is nog niet aangehouden. Een woordvoerder kan niks zeggen over woonplaats en leeftijd.

Lees ook

Hartstilstand: iedere minuut vertraging is zes procent minder kans op overleving