Acteur Borger Breeveld speelde de hoofdrol in ‘Wan Pipel’ en werd een belangrijke kracht in de Surinaamse filmsector

Met het overlijden van Borger Breeveld (82) verliest Suriname een belangrijke kracht in de ontwikkeling van film en televisie. De Surinaamse acteur, die maandagnacht in een Amsterdams ziekenhuis overleed aan nierfalen, zal vooral herinnerd worden als de hoofdrolspeler in Wan Pipel, de belangrijke film uit 1976 die de Surinaamse zelfstandigheid markeerde. De Surinaamse president Jennifer Geerling-Simons schrijft op Facebook: „Met zijn talent, visie en liefde voor Suriname heeft Borger Breeveld een blijvende bijdrage geleverd aan de Surinaamse cultuur en media”.

In Wan Pipel, van regisseur Pim de la Parra, speelde Breeveld een Surinaamse student die terugkeert naar zijn geboorteland voor een begrafenis, zich verdiept in zijn geschiedenis, en besluit in Suriname te blijven om de nieuwe staat op te bouwen. Dat was een statement, gezien de uittocht van veel Surinamers naar Nederland in die jaren. De film liet de ambivalente houding jegens Nederland zien. Enerzijds was dit het beloofde land waar velen heentrokken, anderzijds was het de koloniale overheerser die diep werd gewantrouwd.

Multicultureel

Ook taboedoorbrekend in de film was dat de Creoolse hoofdpersoon een relatie kreeg met een Hindoestaanse verpleegster (Diana Gangaram Panday, overleden in 2016). In het multiculturele maar toch nog etnisch gescheiden Suriname werd die liefde niet geaccepteerd. Zo bracht de film de tegenstellingen tussen de bevolkingsgroepen ter discussie. Dat Surinamers wan pipel (één volk) vormden, was niet vanzelfsprekend.

De film kreeg in Nederland lauwe kritieken en weinig bezoekers. Het filmbedrijf Scorpio van De la Parra en producent Wim Verstappen ging failliet. Voor Surinamers is de film echter nog steeds een mijlpaal. Wan Pipel nog wordt jaarlijks op Onafhankelijksheidsdag vertoond.  

Breeveld, geboren in 1944 in een domineesgezin in Paramaribo, speelde in tien films en series. In de jaren zeventig speelde hij ook in de thriller The Obsessed One (1973) en de kinderserie Kon hesi baka/ Kom gauw terug (1976). Deze eeuw was hij nog te zien in in de opgroeifilm Lobi Singi (2015), de muzikale film Sing Song (2017), en in Wiren, een film over een dove jongen. Zijn laatste wapenfeit is de kinderserie Ons huis op Mars (2026).

Woordvoerder

Breeveld werkte voor de Surinaamse omroep STVS, onder meer aan het actualiteitenprogramma Mmanten Taki. Daarnaast zette hij zich in voor de Surinaamse filmsector. Samen met De la Parra en architect en regisseur Arie Verkuijl stond hij aan de wieg van het Film Instituut Paramaribo. Ook was hij secretaris van de Surinaamse Film Academie. In april 2021 werd hij bekroond met een Lifetime Media Award.

Verder was Breeveld woordvoerder van twee NDP-presidenten, Jules Wijdenbosch en Desi Bouterse. De laatste is veroordeeld wegens internationale drugshandel en voor zijn rol bij de Decembermoorden van 1982. Over de politieke verdeeldheid in de familie Breeveld maakte Geertjan Lassche in 2012 Wan Famiri. De familie distantieerde zich van die documentaire.

Breeveld was vader van de actrice Manoushka Zeegelaar Breeveld en broer van de Surinaamse DOE-politicus Carl Breeveld.

Lees ook

Ode aan Pim de la Parra: de man die seks en Suriname op de kaart zette