China omzeilt knelpunten op zee met nieuwe ‘zijderoute’ door noordpoolgebied
Nu de reis tussen Azië en Europa door het smeltende poolijs korter wordt en rederijen strategische knelpunten als de Straat van Hormuz en de zeestraat Bab el-Mandeb het liefst willen vermijden, wordt de Noordelijke Zeeroute interessanter.
De wekelijkse dienst van Sea Legend tussen Ningbo aan de oostkust van China en Felixstowe in het Verenigd Koninkrijk voert langs de noordkust van Rusland, meldt de Financial Times.
Het Chinese bedrijf heeft de dienst de ‘Ice Silk Road’ genoemd, een verwijzing naar de Zijderoute, de handelsweg die China ooit met Europa verbond. Afhankelijk van de omstandigheden in het noordpoolgebied zal de reis de gebruikelijke vaartijd van veertig dagen tussen de twee havens met ongeveer de helft bekorten.
De nieuwe containerdienst volgt op een recordaantal van 23 doorvaarten via de Noordelijke Zeeroute afgelopen zomer, tegenover 15 in 2024. In de zomer smelt het zee-ijs ver genoeg weg om schepen deze route te laten volgen zonder dat ze over een ijsbreker hoeven te beschikken.
Aanvallen van Houthi’s
Ondanks de geopolitieke strijd over de controle van het noordpoolgebied tonen steeds meer rederijen belangstelling voor de Noordelijke Zeeroute. Die biedt immers een manier om knelpunten zoals de zeestraat Bab el-Mandeb naar de Rode Zee te mijden.
De Houthi’s, een door Iran gesteunde gewapende groep die een groot deel van Jemen in handen heeft, vormen in die zeestraat sinds kort opnieuw een grote bedreiging voor schepen. Nadat de Houthi’s op 23 juli twee Saoedische olietankers in de Rode Zee zeiden te hebben aangevallen, kwam de olieprijs weer boven de 100 dollar per vat uit.
Europese rederijen maakten tot nu toe terughoudend gebruik van de Arctische route, uit vrees het kwetsbare ecosysteem van het noordpoolgebied te beschadigen en de betrekkingen met Rusland te verstoren. De voortdurende spanningen in het Midden-Oosten brengen daar nu verandering in.
De toenemende belangstelling voor de Noordelijke Zeeroute blijkt ook uit de toenemende belangstelling voor schepen die geschikt zijn voor varen door ijs. Volgens maritiem databedrijf Veson Nautical werden er vorig jaar 167 van dergelijke schepen gebouwd, het hoogste aantal in meer dan tien jaar. Dit jaar staan er nog eens 164 op de planning.
Grote uitdagingen
Het noordpoolgebied brengt niettemin nog altijd grote uitdagingen met zich mee voor vrachtschepen. De bemanning moet ervaring hebben met het navigeren door ijsvelden, vaak zonder gps – dat zo ver naar het noorden niet altijd goed werkt.
Rederijen moeten zich bovendien houden aan de Polar Code van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), waarin strenge veiligheids- en milieubeschermingsnormen voor schepen zijn vastgelegd.
‘Er bestaat altijd het risico op een olielek of vervuiling, en je bevindt je ver van hulp- en reddingsdiensten’, aldus Malte Humpert, deskundige op het gebied van Arctische scheepvaart, in de Financial Times. ‘Maar je kunt ook betogen dat je de CO2-uitstoot vermindert door de kortere route te nemen.’
Ruim vijfhonderd incidenten
Uit een analyse van verzekeraar Allianz blijkt dat er de afgelopen tien jaar meer dan vijfhonderd scheepvaartincidenten in het Noordpoolgebied zijn gemeld. Bijna de helft daarvan werd veroorzaakt door schade aan of het uitvallen van machines.
Volgens een recent onderzoek door wetenschappers van de Universiteit van Southampton nam het zee-ijs in het Noordpoolgebied tussen 2024 en 2025 met 5,8 procent af. Dat is de grootste daling ooit gemeten. Dit jaar nam de maximale ijsbedekking iets toe, maar volgens de onderzoekers was die toename de op een na kleinste ooit gemeten.