Surinaamse acteur Borger Breeveld (1944-2026) herkende zichzelf in eigen Wan Pipel-personage

‘Roy is een zelfbewuste jonge Surinamer die zijn vaderland op de eerste plaats zet’, zei Borger Breeveld in 2019 nog tegen de Volkskrant, op de vraag wat hem aantrok in de rol van de Afro-Surinaamse Roy in de film Wan Pipel. ‘Ik deel die opvatting. Ik heb in Nederland gestudeerd, maar ben teruggegaan om bij te dragen aan de ontwikkeling van mijn land.’

Voor veel Surinamers en Surinaamse Nederlanders is Breeveld altijd een jaar of dertig gebleven, met volle zwarte haardos en dito baard – de leeftijd die hij had toen hij zijn doorbraakrol speelde in de in 1976 uitgebrachte filmklassieker Wan Pipel, van de in 2024 overleden regisseur Pim de la Parra. De haardos was er niet meer, de baard werd wit, maar de glimlach bleef stralen.

Als gevolg van diabetes was Breeveld genoodzaakt zich de laatste jaren per rolstoel te verplaatsen. Hij kampte met ernstige gezondheidsproblemen, werd meermaals opgenomen en overleed deze maandag in het ziekenhuis (in Nederland) aan nierfalen, zo maakte zijn familie bekend.

Zodra Breeveld voor het Surinaamse publiek zijn opwachting maakte, snelden mensen van verschillende generaties toe om met ‘Meneer Borger’ een foto te maken. Ruim veertig jaar na verschijnen kunnen generaties Surinamers nog altijd volledige dialogen uit de klassieker citeren.

De film, die in Nederland flopte (‘Die Hollanders willen niet naar een film met alleen maar zwarte mensen’, zei De la Parra daarover), heeft in Suriname een cultstatus en wordt traditiegewijs elk jaar op Srefidensi Dey (onafhankelijkheidsdag) op nationale tv uitgezonden.

De woorden wan pipel (‘één volk’) komen uit de laatste regel van een gedicht van R. Dobru (1935-1983). Net als personage Roy kwam Breeveld, na een periode in Nederland te hebben gewoond, terug naar zijn geboorteland, met de diepe drang om een bijdrage te leveren aan de opbouw van de jonge natie, die in 1975 halsoverkop loskwam van de Nederlandse kolonisator.

De la Parra behandelde in de film thema’s als identiteit, afkomst, liefde en de verhoudingen tussen verschillende bevolkingsgroepen in Suriname én tussen de voormalige kolonisator Nederland en het ‘vrije’ Suriname. In de film wordt Roy verliefd op Rubia (een Hindostaanse), gespeeld door de in 2016 overleden Diana Gangaram Panday. Zijn Nederlandse geliefde Karina, gespeeld door Willeke van Ammelrooy, reist hem uiteindelijk achterna, met veel drama tot gevolg.

Domineeszoon Borger Breeveld werd op 20 juli 1944 geboren in Paramaribo. Omstreeks 1980 was hij enige tijd woordvoerder van Desi Bouterse, in wie hij een medenationalist herkende, een gegeven dat hem in Suriname minder wordt nagedragen dan overzees.

Behalve acteur was Breeveld televisiemaker en mediamanager bij de Surinaamse Televisie Stichting (STVS). Met filmmaker De la Parra richtte hij het Filminstituut Paramaribo op. Ook was hij betrokken bij de Surinaamse Filmacademie. In april 2021 ontving hij voor zijn bijdrage aan de Surinaamse film en tv een Lifetime Media Award. Breeveld was de vader van actrice Manoushka Zeegelaar Breeveld.