Voormalig rechter Hooggerechtshof Baka voorgedragen als president van Hongarije

Het parlement stemt dinsdag naar verwachting in met de voordracht. Tisza beschikt over een tweederdemeerderheid, waardoor Baka vrijwel zeker wordt gekozen.

De regeringspartij roemt zijn inzet voor de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van rechters. Baka moet volgens Tisza het vertrouwen in het presidentschap herstellen en voorkomen dat de regering binnen het staatsbestel vrij spel krijgt.

Gedwongen vertrek

De functie kwam vorige maand vrij door het gedwongen vertrek van Tamás Sulyok. Om dat mogelijk te maken, wijzigde het door Tisza gedomineerde parlement de grondwet. Sulyok moest die wijziging als president zelf ondertekenen, hoewel hij daarmee zijn eigen ambtstermijn beëindigde. Premier Péter Magyar had hem eerder een ‘marionet’ van Orbán genoemd en drong al maanden aan op zijn vertrek.

Magyars verkiezingsoverwinning maakte een einde aan het zestien jaar durende premierschap van Viktor Orbán. Sinds zijn aantreden probeert hij de machtsstructuren uit het Orbán-tijdperk af te breken en getrouwen van de oud-premier op sleutelposities te vervangen. Magyar zegt daarmee niet alleen de democratische rechtsorde te willen herstellen, maar ook af te rekenen met de corruptie en vriendjespolitiek onder zijn voorganger.

De keuze voor Baka is dan ook hoogst symbolisch. Hij stond van 2009 tot 2011 aan het hoofd van het Hongaarse Hooggerechtshof, maar moest drie jaar voor het einde van zijn termijn vertrekken nadat de regering-Orbán de wet had aangepast.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stelde later vast dat Baka was weggestuurd vanwege zijn kritiek op de regering. Daarmee waren zijn fundamentele rechten geschonden, oordeelde het hof. Orbáns regering heeft dat altijd ontkend.

Fidesz doet niet mee aan de stemming over de nieuwe president. De partij van Orbán beschuldigt Tisza op haar beurt van autoritair optreden.

Schaakgrootmeester

Baka was overigens niet Magyars eerste keus. Hij benaderde eerder schaakgrootmeester Judit Polgár, maar zij wees de functie af omdat die haar te veel stress zou bezorgen.

De Hongaarse president heeft voornamelijk een ceremoniële functie. Helemaal zonder invloed is het staatshoofd niet: de president kan wetten terugsturen naar het parlement of voorleggen aan het constitutionele hof.