REGIO - Hoe kon die oorlog ontstaan? Kan het weer gebeuren? En kunnen we er zelf iets tegen doen? Het zijn vragen die de Wassenaarse burgemeester Leendert de Lange in zijn 4 mei-toespraak stelt. In heel de regio werden maandagavond slachtoffers van oorlogsgeweld herdacht met twee minuten stilte, kransleggingen, veel vragen én oproepen om te letten op onze woorden, open te blijven staan voor elkaar en de vrede te bewaren. 'Dat zijn we verplicht aan diegenen die ons de mogelijkheid hebben gegeven om van de privileges van vrijheid, vrede en veiligheid te genieten', stelt burgemeester Roberto ter Hark in Hillegom.
In het Wilhelminapark in Zoetermeer begint burgemeester Michel Bezuijen zijn toespraak met de vraag: 'De geschiedenis begrijpen' is dit jaar het thema van 4 en 5 mei. Maar hoe doe je dat?' Dat is voor velen waarschijnlijk geen makkelijke vraag.
Maar volgens de burgervader kunnen we dat vooral doen door verhalen uit die tijd te verzamelen en te bewaren. 'Niet alleen als eerbetoon aan de mensen die het meemaakten, die sneuvelden en vermoord werden, maar ook om van te leren.'
'Een belangrijke les die we van de geschiedenis kunnen en moeten leren is dat de Tweede Wereldoorlog niet begon op 10 mei 1940. Die begon al jaren eerder', gaat Bezuijen even later verder in zijn toespraak. 'Niet met tanks en kogels, maar met woorden. Woorden die mensen verdeelden in goed en slecht, in eigen volk en ander volk, in wij en zij.'
'De geschiedenis begrijpen is begrijpen dat woorden ertoe doen. Woorden maken van vrede oorlog, van vrijheid onderdrukking, van gelijkheid ongelijkheid', somt hij op. 'Dat is geschiedenis die niet onze toekomst mag worden.'
Na de twee minuten stilte, het Wilhelmus en de kranslegging bij het monument 'Een Stervende Strijder' in Wassenaar houdt burgemeester Leendert de Lange een toespraak die bol staat van vragen die velen na 81 jaar nog altijd stellen over de Tweede Wereldoorlog: 'Hoe kon die oorlog ontstaan?'
'Hoe was het mogelijk dat zes miljoen Joden vermoord werden, van wie 100.000 uit Nederland? Hoe was het mogelijk dat ook mensen met een beperking, Roma, Sinti, homo’s, Jehova’s en politiek andersdenkenden werden gediscrimineerd, als gevaarlijk weggezet en daarna gedeporteerd en vermoord, alleen maar om wie ze waren?'
Maar de belangrijkste vraag in zijn speech is misschien nog wel: 'Kan het weer gebeuren?' en 'kunnen we er zelf iets tegen doen?' Het antwoord van de burgemeester: 'Ja!'
'Ik zeg ook: denk niet in termen van wij tegen zij. Maar luister naar andersdenkenden, wees nieuwsgierig naar wat hen beweegt. Blijft niet onverschillig, sta op tegen wie polariseert en uitsluit en spring over je eigen schaduw heen.'
In Zevenhuizen houdt burgemeester Han Weber van de gemeente Zuidplas een toespraak bij het net verhuisde oorlogsmonument op het Dorpsplein. In zijn speech benadrukt hij vooral dat de geschiedenis, in het bijzonder de Tweede Wereldoorlog, niet alleen iets is om te herdenken of te herinneren, maar vooral een opdracht is voor iedereen.
'De geschiedenis laat zien waar het toe leidt als mensen worden uitgesloten. Als verschillen worden uitvergroot. Als groepen tegenover elkaar komen te staan', zegt hij. 'Dat is geen vanzelfsprekend verleden. Dat is een waarschuwing en een oproep tot moed om op te staan tegen onrecht om je heen.'
In zijn toespraak benadrukt Weber ook dat dit geldt voor vrijheid. 'Vrijheid is geen bezit, het is een opdracht aan ons allemaal', gaat hij even later verder. 'Om zorgvuldig te zijn in wat we zeggen. Om open te staan voor elkaar. Om ruimte te maken voor wie minder gehoord wordt.'
'Zodat vrijheid niet alleen iets is wat we vieren, maar iets wat we samen blijven beschermen. Elke dag opnieuw', benadrukt de burgemeester tot slot waarna hij het gedicht 'Vrede' van Remco Campert voordraagt.
Voorafgaand aan de twee minuten stilte in het Burgemeester Visserpark in Alphen aan den Rijn staat waarnemend burgemeester Erik van Heijningen in zijn toespraak niet alleen stil bij de slachtoffers die de Tweede Wereldoorlog persoonlijk hebben ervaren, maar ook bij de slachtoffers van de generaties daarna. 'Al deze herinneringen, emoties en trauma's leven voort. De pijn slijt, maar is in opvolgende generaties nog lang voelbaar.'
'81 jaar later weten we hoe dat leed gevoeld werd door verzetshelden, uit Duitsland teruggekeerde dwangarbeiders, uit Japanse kampen teruggekeerde gevangenen, van collaboratie verdachte burgers of de kinderen van NSB'ers. Een beklemmend zwijgen dat volgende generaties meetorsten', somt hij op. 'Dezer dagen denken wij dus ook aan al die mensen. Oorlog kent vele slachtoffers.'
'Goed dat er zoveel mensen in Alphen aan den Rijn deze dag stil staan bij het verleden. Zodat we met slachtoffers herdenken, maar ons ook realiseren welke ellende oorlog voortbrengt, aan alle kanten', gaat Van Heijningen later verder in zijn speech.
De burgemeester benadrukt daarmee ook hoe belangrijk het is om de vrede te bewaren, dichtbij huis maar ook in de rest van de wereld. 'Ik zou willen dat diegenen die zich wereldleiders noemen zich hiervan bewust zijn. Ik denk, ik voel dat wij allen zorgen hebben over de toekomst, met oog op volgende generaties.'
'Dat de mens een ander mens liefheeft. Dat is misschien wel de moeilijkste taak die ons is toevertrouwd', start burgemeester Roberto ter Hark zijn toespraak bij de herdenkingsbijeenkomst in het Molenduin in Hillegom. 'Als we kijken naar de geschiedenis, naar de oorlogen, de verschillende brandhaarden in de wereld nu, maar ook naar de manier waarop we vandaag de dag met elkaar omgaan, dan kan ik niet anders concluderen dan dat het klopt.'
Toch benadrukt Ter Hark dat een ander mens liefhebben moeilijk, maar zeker niet onmogelijk is met het voorbeeld van de Hillegomse familie Hey. 'Vader Hey verzamelde wapens in zijn bollenschuur voor het verzet. Ook heeft de familie Hey in die tijd Harry Koopman, een Joodse Amsterdamse jongen die samen met zijn vader aan een razzia wist te ontsnappen, opgenomen.'
'Oorlog ontstaat op het moment dat wij elkaar als mens niet langer liefhebben. Als we elkaar niet langer als mens zien. Een mensenleven niet op waarde weten te schatten. Oorlog voorkomen we door dat juist wél te doen', gaat de burgemeester verder na het verhaal over de familie Hey.
'Dat zijn we verplicht aan diegenen die ons de mogelijkheid hebben gegeven om van de privileges van vrijheid, vrede en veiligheid te genieten', sluit hij zijn toespraak af waarna het taptoesignaal wordt ingezet.
Source: Omroepwest - Alphen aan den Rijn