Zwangerschapsdiscriminatie is geen individueel onrecht, maar collectieve zelfdestructie. We bestraffen de mensen die de kinderen krijgen die we hard nodig hebben om de vergrijzing op te vangen.
‘Volkomen logisch vanuit de werkgever’: met 1.269 likes was dit de meest onderstreepte reactie onder een NOS-video over zwangerschapsdiscriminatie. Daarmee schoven reageerders de verantwoordelijkheid voor onze voortplanting keurig op de schoot van zwangeren. Waarom zouden we collectief betalen voor de levenskeuze van een individu?
Bijna de helft van werkende en werkzoekende vrouwen ervaart discriminatie, en dat percentage staat al veertien jaar vrijwel stil. In een korte video op het kanaal van de NOS was een vrouw aan het woord die een baan niet kreeg omdat haar zwangerschap volgens de werkgever ‘totaal niet ideaal’ zou zijn. Volgens veel reageerders is het een redelijke, zakelijke beslissing.
Dit terwijl niet de werkgever, maar het UWV betaalt. Zij vergoeden tot honderd procent van het dagloon tot het maximum. Het staat de werkgever vrij om het inkomen van zwangeren aan te vullen, maar hij hoeft dat niet te doen. De politieke discussie over het maximumdagloon laat zien hoe kwetsbaar deze bescherming is en wie de rekening betaalt als die wegvalt.
Over de auteur
Dionne Maria Hallegraeff is feminist, activist en schrijver en verbonden aan Dolle Mina in Amsterdam. Zij is auteur van Het Minafest en schrijft over vrouwenrechten, intersectionaliteit en emancipatie.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
We weten dat vier op de tien werkenden in Nederland flexwerkers zijn. Vrouwen, en dus ook zwangeren, werken geconcentreerd in sectoren die structureel weinig cao-bescherming bieden. In de zorg- en welzijnssector, de grootste bedrijfstak van Nederland met 1,8 miljoen banen, wordt 80 procent van de banen door vrouwen vervuld. In het onderwijs worden intussen bijna twee derde van alle banen door vrouwen bezet.
Veel zwangeren hebben tijdelijke contracten en deeltijdwerk, waardoor ze weinig buffer hebben. Volgens het CBS is bij kortlopende tijdelijke contracten 56 procent vrouw en bij oproepkrachten 53 procent. We hebben het hier dus over de verpleegkundige met een jaarcontract, de leerkracht met een tijdelijke aanstelling en de thuiszorgmedewerker in loondienst bij een kleine aanbieder.
Zwangerschap is geen keuze die ten koste gaat van de werkgever: het is een maatschappelijke investering die de samenleving collectief heeft besloten te dragen. De vergrijzingscijfers maken het argument nog absurder: we hebben die kinderen hard nodig. In 2040 zijn er nog maar 2,1 werkenden per gepensioneerde. Dat is een probleem: de AOW is een omslagstelsel waarin werkenden de pensioenen van gepensioneerden betalen. In 2023 kostte dat ons 46 miljard euro, wat naar 2040 toe zal oplopen tot meer dan 70 miljard euro.
Met minder mensen om het stelsel te dragen: minder werkenden betekent hogere premies voor iedereen. Dat leidt tot minder geld voor zorg en een AOW die onder politieke druk komt te staan. De prognose is dat we in 2040 700 duizend zorgmedewerkers nodig hebben, twee keer zoveel als nu. En die moeten ergens vandaan komen. Toch veroordelen we mensen die kinderen krijgen. We kunnen het ons echter helemaal niet veroorloven om hun bijdrage aan de samenleving niet te belonen.
Nog opmerkelijker waren opmerkingen over hoe vrouwen het vroeger beter hadden. Vroeger ging het loon van een vrouw naar de man. Vrouwen kregen überhaupt geen bankrekening en geen arbeidscontract zonder toestemming van hun man. Wie dit nostalgisch noemt, romantiseert een systeem van gedwongen afhankelijkheid.
Zolang we zwangerschapsdiscriminatie normaliseren als een slimme zakelijke keuze, hoeft geen enkel kabinet zich te verantwoorden. Zolang we een zwangerschap met een sabbatical vergelijken, doen we alsof we niet samen kiezen voor voortplanting. Alsof het krijgen van een kind vergelijkbaar is met het aanschaffen van een vakantiehuisje. We vinden dat zwangeren de rekening moeten betalen voor hun zwangerschap, maar zonder zwangeren houden we op te bestaan.
De reacties op Instagram bij berichtgeving over zwangerschapsdiscriminatie zijn geen randverschijnsel: ze vormen de voedingsbodem voor het terugdraaien van emancipatie. We zitten in een collectieve waan over ons bestaansrecht, en vrouwen en queer personen betalen – zoals altijd – de rekening. Als we onze voortplanting nou eens aan de rijken overlaten en een paar decennia langer doorvergrijzen, hoeven we ons straks nergens meer druk om te maken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant