Florian Helgath | dirigent Vanaf 2027 leidt de Duitser Florian Helgath (47) het Groot Omroepkoor, het koor van de NPO: „Een uniek koor, alleen al door z’n grootte.”
Florian Helgath.
Florian Helgath wordt de nieuwe chef-dirigent van het Groot Omroepkoor. In september volgend jaar volgt hij de huidige chef Benjamin Goodson op, en dirigeert Helgath vier jaar twaalf weken per seizoen. „Ja, daar ben ik echt heel blij mee. Ik ben enorm vereerd.” Het Groot Omroepkoor, opgericht in 1945, is het koor van de publieke omroep en met ruim zestig zangers en zangeressen het grootste koor van Nederland.
De Duitser Florian Helgath (47) studeerde muziek aan de Hochschule für Musik und Theater in München en was onder meer al chef van het Deens Radiokoor. Sinds 2011 is hij onder andere chef van Chorwerk Ruhr in Bochum, en de afgelopen twee jaar mag hij zich ook koordirigeerprofessor noemen aan dezelfde school als waar hij het vak ooit leerde.
Het Groot Omroepkoor kent hij al een hele tijd, vertelt hij NRC enthousiast over de telefoon. „Ik stond er in 2009 al voor, toen nog als student. We kregen masterclasses van onder anderen hun chef van die tijd, Simon Halsey. Het Groot Omroepkoor is me altijd bijgebleven; het was het eerste professionele én grote koor dat ik dirigeerde.” Waaraan hij werkte weet hij ook nog: Brahms’ Warum ist das Licht gegeben. Eind vorig jaar dirigeerde hij het weer, wat je hier kunt terugluisteren.
„Dat ging heel vanzelfsprekend. Vanaf mijn negende was ik sopraan in een jongenskoor. Koorzang was de gewoonste zaak van de wereld. Zonder koormuziek voel ik me niet thuis.
„Op het conservatorium leerde ik piano, trombone en slagwerk; toen raakte ik koorzang even kwijt. Ik was altijd enorm gespannen als ik met een van die instrumenten moest optreden. Na een paar jaar merkte ik dat ik die spanning niet voelde bij alles wat met zang te maken heeft. Zang voelde veel natuurlijker. Toen besloot ik om gelijk door te pakken: ik ging zang dirigeren.”
„Jawel.”
„Ik mis zelf zingen enorm. Gelukkig zing ik meer nu ik dirigeerles geef – dan sta ik tussen de zangers die de studenten dirigeren. Het is grappig: ik heb twintig jaar alleen op de dirigeerplek gestaan, maar nu leer ik ook voor mezelf heel wezenlijke dingen door naar de studenten te kijken. Bijvoorbeeld hoeveel het al uitmaakt of je je handen voor je buik of voor je borst houdt, als je dirigeert. Het kan allebei, maar zangers reageren er heel anders op.”
„Een uniek koor, alleen al door z’n grootte. In Duitsland heb je maar twee koren die even groot zijn, de rest is kleiner. Met dit koor kun je groot repertoire met grote orkesten zingen, met een enorm bruisend geluid. Maar de flexibiliteit van deze musici is ook enorm; ze kunnen zo omschakelen naar kleinere a capella-muziek.”
„Ja, en nee. De a capella-projecten die we zelf zingen, mag ik invullen. De rest doen we in overleg. Ik zal nooit iets dirigeren waar ik niet achter sta.”
„Het is deel van mijn werk, en ik hou ervan. Het brengt je heel dicht bij het koor als je het in de concerten vanaf de buitenkant kunt observeren. Als de héle baan daaruit zou bestaan, dan zou het niks voor mij zijn. Maar ik ga bij het Groot Omroepkoor minimaal drie concerten per jaar zelf dirigeren.”
Florian Helgath.
„Ah, juist. Ik was al bang voor die vraag. Je kunt als chef inderdaad beter aan dingen werken dan als gast-dirigent, maar het is niet zo simpel als ‘de kleur van de sopranen’ of ‘een issue bij de tenoren’.”
„Kijk, elk koor heeft natuurlijk zijn aandachtspunten. Koordirigent zijn is als zorgen voor een tuin. Elke dag groeit er onkruid, en als koordirigent moet je dat elke dag wieden.”
„Aan intonatie moet je bij elk koor elke dag werken. Soms zelfs tussen twee dezelfde concerten door.”
„Het Groot Omroepkoor is heel flexibel. Ze kunnen piano [zacht] zingen, maar ze zingen liever forte [hard]. Soms moet je ze helpen om piano te denken. Maar ik vind het niet erg om dat vijf keer te moeten zeggen. Niets klinkt magischer dan een groot koor dat op z’n allerzachtst zingt.”
Florian Helgath is binnenkort in Nederland om het Nederlands Kamerkoor door Dear Professor, nieuw werk van componist Mathilde Wantenaar, te leiden. Met het Groot Omroepkoor werkt hij weer in juni, dan aan Mahlers Tweede symfonie. Zijn eerste concert als nieuwe chef vindt plaats op 4 december 2027.
Het Groot Omroepkoor.
Het Groot Omroepkoor is het koor van de publieke omroep, opgericht in 1945 en het grootste koor van Nederland. Samen met het Radio Filharmonisch Orkest (het orkest van de publieke omroep) valt het onder de Stichting Omroep Muziek (SOM), dat gefinancierd wordt uit de mediabegroting. Het is daarmee verzekerd van zijn bestaan, in tegenstelling tot ‘vrije’ koren zoals het Nederlands Kamerkoor en Cappella Amsterdam, die gesubsidieerd worden uit de cultuurbegroting en elke vier jaar een subsidie-aanvraag moeten doen. Het ‘nadeel’ van die vastigheid is dat de media-ensembles geen artistieke vrijheid hebben: ze moeten in principe spelen wat de omroepen willen uitzenden. Met name de AVROTROS en de NTR maken gebruik van de omroepensembles, in hun wekelijkse concertseries: AVROTROS Vrijdagconcert en NTR ZaterdagMatinee. Allebei worden uitgezonden op NPO Klassiek.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden