Grondwettelijke bescherming van de belangen van volgende generaties maakt sinds enkele decennia een opmars door. In 81 van 196 mondiale constituties staan nu rechtswaarborgen voor toekomstige generaties. De Nederlandse Grondwet kent zo’n expliciete verwijzing niet.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
Dit signaleert de Raad van State in het jaarverslag over 2025. De Grondwet kent in hoofdstuk 1 wel de sociale grondrechten, zoals de verplichting van de overheid om zorg te dragen voor bestaanszekerheid en spreiding van welvaart, de bewoonbaarheid van het land, de bescherming en verbetering van het leefmilieu en voldoende werkgelegenheid en onderwijs.
Het zou volgens de raad goed zijn als daarnaar in beleid en bij wetgeving vaker wordt verwezen. Dat voorkomt de politieke reflex om voorrang te geven aan de korte termijn, ook wel bekend als ‘de tirannie van het hedendaagse’. De Raad van State: ‘Men zal zich structureel rekenschap moeten geven van niet alleen het ‘hier en nu’, maar ook van het ‘later en elders’.’
Het rechtstreeks in de Grondwet verankeren van intergenerationele verantwoordelijkheid ziet de raad op korte termijn niet gebeuren, vanwege de zware en langdurige wijzigingsprocedure die daarvoor noodzakelijk is (twee lezingen, tussentijdse verkiezingen en in tweede lezing een tweederdemeerderheid). Bovendien is zo’n verankering strijdig met de heersende opvatting dat de Grondwet vooral sober moet zijn.
De Raad van State is het hoogste adviesorgaan van regering en parlement. In een aparte afdeling is het hoger beroep in het bestuursrecht ondergebracht. Marja Horstman, secretaris van de Raad van State, vertelt in het jaarverslag dat het noodzakelijk is de beveiliging in het gebouw aan de Haagse Kneuterdijk ‘bij de tijd’ te brengen. Bij de entree van het pand komt een scanstraat.
Horstman: ‘Als we preciezer weten wie er binnen is, kunnen we onverhoopt gerichter veiligheidsmaatregelen nemen. (...) Uit dossiers kun je soms afleiden hoe iemand zich bijvoorbeeld heeft gedragen bij de rechtbank. Was zo iemand daar erg boos of agressief, dan kunnen wij daarop anticiperen. Helaas merken ook wij dat de agressie is toegenomen. De verharding in de maatschappij zien we bij ons ook terug, fysiek en digitaal.’
Het jaarverslag 2025 is het laatste dat verschijnt onder verantwoordelijkheid van vicepresident Thom de Graaf (68). Hij treedt per 1 juli vervroegd terug, een jaar voordat zijn ambtstermijn afloopt. Koning Willem-Alexander is formeel voorzitter van de Raad van State, maar dat is een ceremoniële functie. De koning zal wel bij het afscheid van De Graaf aanwezig zijn. De ministerraad besluit binnenkort wie De Graaf opvolgt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant