Europese Commissie trekt de teugels aan voor online leeftijdscontrole en presenteert een nieuwe techniek waarmee apps de leeftijd van gebruikers kunnen verifiëren. Met het systeem wil Brussel kinderen beter beschermen tegen schadelijke en illegale inhoud op internet en af van de bekende "Ik ben 18 jaar"-knop op pornowebsites en sociale media. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen benadrukte bij de presentatie dat de verantwoordelijkheid bij ouders ligt, maar dat platforms hun rol serieuzer moeten nemen.
Het gaat niet om één Europese app, maar om een technische standaard die EU-landen en bedrijven kunnen gebruiken om eigen leeftijdsverificatie-apps te bouwen. Gebruikers zouden daarin eenmalig hun paspoort of ID-kaart scannen, waarna alleen wordt opgeslagen of iemand ouder is dan de vereiste minimumleeftijd. Bij een bezoek aan een site of app met leeftijdsgrens hoeft vervolgens alleen die ja/nee-informatie gedeeld te worden, zonder andere persoonlijke gegevens.
Volgens Von der Leyen voldoet de nieuwe techniek aan de hoogste privacyeisen. Websites en apps krijgen geen naam, adres of documentnummer te zien, maar alleen de bevestiging of iemand oud genoeg is. De Commissie ziet dit als een "ondergrens": platforms zijn niet verplicht deze oplossing te gebruiken, maar moeten dan wel met een aantoonbaar betere methode komen om minderjarigen te weren. Grote platforms die kinderen onvoldoende beschermen, riskeren hoge boetes.
Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Zaken) reageert positief op de Brusselse stap, maar wil eerst precies bekijken wat het voorstel inhoudt voordat Nederland de techniek overneemt. Nederland werkt intussen zelf aan de NL ID-wallet, een nationale app waarmee burgers zich digitaal kunnen identificeren, maar die is nog niet beschikbaar. Wanneer een leeftijdsverificatie-app in Nederland te gebruiken is, is daarom nog onduidelijk. De Commissie verwacht dat de eerste apps met de nieuwe techniek in enkele landen nog voor het einde van dit jaar te downloaden zijn.
De Europese Commissie grijpt met het plan ook in na kritiek op grote pornosites, die nu vaak alleen met een klik laten bevestigen dat een bezoeker 18 jaar of ouder is. Eurocommissaris Virkkunen (Tech) stelt dat deze bedrijven daar niet langer mee weg mogen komen en dat de EU nu zelf een werkbare oplossing heeft ontwikkeld. Tegelijkertijd erkent de Commissie dat het systeem niet waterdicht is: via een VPN-verbinding kan een gebruiker zich voordoen alsof hij buiten de EU zit, en een minderjarige kan een volwassene vragen zich aan te melden.
De zorgen in Brussel zijn breed. Von der Leyen wijst op de toegenomen schermtijd van jongeren en de kans op verslavend gebruik, cyberpesten en confrontatie met schadelijke inhoud. Een op de zes kinderen wordt online gepest en een op de acht kinderen pest zelf anderen, aldus de Commissie. Daarom onderzoekt een expertpanel nu ook of er een Europese minimumleeftijd voor sociale media moet komen; de bevindingen worden in de zomer verwacht. Verschillende lidstaten, met Frankrijk voorop, verkennen al eigen leeftijdsgrenzen. Morgen praten meerdere EU-landen op initiatief van Frankrijk over een gezamenlijke aanpak, waarbij Aerdts namens Nederland aansluit via een videogesprek.
Volgens Jaap-Henk Hoepman, hoofddocent digitale veiligheid aan de Radboud Universiteit, betekent dit in de praktijk dat iedereen bij bezoek aan websites met een leeftijdsgrens zich zal moeten identificeren. Hij wijst erop dat dit verschilt van een fysieke winkel, waar personeel vaak al op het oog kan inschatten of iemand ouder dan 18 is. De digitale controle legt daarmee een extra drempel bij alle internetgebruikers, niet alleen bij jongeren.
Hoogleraar computerbeveiliging Bart Jacobs, eveneens verbonden aan de Radboud Universiteit, ziet daarnaast technische zwaktes. Hij wijst erop dat leeftijdscontrole eenvoudig is te omzeilen, bijvoorbeeld door de app van een 18-jarige broer of zus of kennis te gebruiken om online alcohol te bestellen of een website te bezoeken. Jacobs ontwikkelde zelf een leeftijdsverificatie-app, maar merkt dat weinig bedrijven die inzetten omdat ze bang zijn klanten kwijt te raken als die extra stappen moeten doorlopen. Volgens hem is stevige druk vanuit Brussel en het kabinet nodig om webwinkels mee te krijgen.
De Europese Commissie wil dat leeftijdsapps ook bij sociale media worden ingezet, zodat kinderen niet langer eenvoudig een account kunnen aanmaken terwijl ze daar te jong voor zijn. Maartje Knaap van digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom betwijfelt echter of dit kinderen echt beschermt: "Hier worden sociale media niet minder verslavend van." Ze verwijst naar Australië, waar kinderen na invoering van online leeftijdscontrole uitweken naar andere platforms of op andere manieren de controle omzeilden.
Naast de effectiviteit speelt ook privacy een rol in de discussie. Hoepman wijst erop dat de apps via de systemen van Apple en Google op smartphones moeten worden geïnstalleerd. Volgens hem vergroot dat de afhankelijkheid van grote technologiebedrijven in de VS, terwijl Europa juist meer grip wil krijgen op digitale infrastructuur en gegevens van burgers.
AI Impressie (Grok AI / FOK.nl) van een kind die met behulp van andermans telefoon een leeftijdscheck omzeilt
Source: Fok frontpage