Donald Trump opende deze week op ongekende wijze de aanval op de paus. Het is de vraag of dat een slimme politieke zet was: Leo XIV is in de VS populairder dan de Amerikaanse president.
Trump haalde afgelopen maandag ongenadig hard uit naar de paus, nadat die zich meerdere keren kritisch had uitgelaten over de Iranoorlog. De Amerikaanse president schreef onder meer op sociale media dat de paus "zwak tegen misdaad" en "vreselijk voor buitenlandbeleid" is. Hij beschuldigde Leo van steun aan "radicaal-links" en stelde dat de paus alleen werd verkozen omdat de kerk Trump wilde paaien door voor een Amerikaan te gaan.
Als klap op de vuurpijl plaatste Trump een AI-afbeelding van hemzelf als Jezus die een zieke man geneest, die je hieronder kunt zien. Na furieuze reacties van Amerikaanse gelovigen werd dat bericht verwijderd. Trump beweerde dat hij dacht dat hij was afgebeeld als arts. Dat werd vooral met ongeloof ontvangen. "Ik ken niet veel dokters die lichtgevende handen hebben", zei een priester tegen CNN.
Paus Leo is niet de eerste katholieke kerkvorst die een aanvaring heeft met Trump. Zijn voorganger, Franciscus, noemde in 2016 het voornemen van de toenmalige Republikeinse presidentskandidaat om een muur te bouwen op de grens met Mexico "niet christelijk". Trump deed die opmerking af als "schandelijk" en schreef op sociale media: "Geen enkele leider, en vooral geen religieuze leider, zou het recht moeten hebben om de religie of het geloof van een ander in twijfel te trekken."
Dat akkefietje had geen lange nasleep. Trump deed nog dezelfde dag zijn best om het conflict te de-escaleren (wat toen al een ongebruikelijke stap voor hem was) en noemde paus Franciscus een "geweldige kerel". Op zijn beurt hield de Argentijnse paus het daarna bij indirecte kritiek op Trumps migratiebeleid.
Dit keer lijkt dat anders. Paus Leo zei maandag dat hij "niet bang is" voor de boze Trump en zich niet het zwijgen laat opleggen. De Amerikaanse president diende hem woensdag weer van repliek op Truth Social. "Kan iemand paus Leo alstublieft vertellen dat Iran in de afgelopen twee maanden zeker 42.000 onschuldige en ongewapende demonstranten heeft vermoord, en dat het absoluut onacceptabel is als Iran een kernbom krijgt?"
De Amerikaanse vicepresident JD Vance, een van de prominentste Amerikaanse katholieken sinds zijn bekering in 2019 (waarover hij binnenkort een boek uitbrengt), verdedigde zijn baas trouw. Hij zei onder meer dat de paus zich beter kan beperken tot "morele kwesties" en "heel voorzichtig" moet zijn als hij "ervoor kiest zich uit te spreken over godsdienstige zaken".
Leo XIV is de eerste Amerikaan voor wie witte rook opsteeg uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel. Dat is een punt van trots voor veel van zijn landgenoten, katholiek of anderzijds. In tegenstelling tot de meeste eerdere pausen maakt hij opmerkingen richting Amerikaanse katholieken in het Engels, waarbij het accent van Chicago duidelijk doorklinkt. Zijn liefde voor een honkbalteam uit zijn geboortestad, de White Sox, is breed bekend.
"Franciscus was een paus die de meningen in de VS meer verdeelde. Hij werd gezien als een openlijk progressieve kerkleider", zegt Jack Thompson, Amerikanist aan de Universiteit Leiden. "Leo kan niet zo makkelijk worden geplaatst op de schaal tussen progressief en conservatief in de Amerikaanse politieke context. Als Amerikaan weet hij een stuk meer over de politiek in zijn thuisland en is hij subtieler in hoe hij zich daartoe verhoudt. Amerikaanse katholieken - en Amerikanen in het algemeen - zien hem niet als politiek gemotiveerd of polariserend. Hij is ontzettend populair."
Onderzoeksbureau Gallup keek vorig jaar naar de populariteit van veertien Amerikaanse en internationale figuren die prominent in het nieuws waren. Leo XIV kon met afstand bogen op de meeste goedkeuring van Amerikanen: 57 procent had een positieve mening over hem en slechts 11 procent een negatieve. Trump eindigde op de elfde plaats, met respectievelijk 41 en 57 procent. Sindsdien zijn de populariteitscijfers van de president verder gezakt. Die van de paus zijn hoog gebleven.
De rooms-katholieke kerk is de grootste kerkgemeenschap in de VS: 20 procent van de Amerikanen beschouwt zichzelf als katholiek. Hoewel het land in totaal meer protestantse christenen kent, behoren die tot tal van verschillende kerken. Katholieke kiezers vormden een belangrijk onderdeel van Trumps winst in 2024. Zelf zal de president niet meer op een stembiljet verschijnen, maar hun steun blijft essentieel voor zijn Republikeinse Partij, bijvoorbeeld tijdens de tussentijdse verkiezingen in november.
Vooropgesteld: het is moeilijk te voorspellen hoe de ruzie tussen Trump en de paus zal doorklinken in het stemhokje. Katholieke kiezers stemmen doorgaans niet als blok op grond van hun geloof. Wel is zeer aannemelijk dat het conflict met de populaire Leo XIV weinig zal doen om de reputatie van de impopulaire regering-Trump te verbeteren.
"Trump had aan het begin van zijn tweede termijn een netto goedkeuringscijfer van +20 procentpunten onder katholieke kiezers", zegt Thompson. "Nu is dat -4." Trumps ruzie met de paus is nog te recent om terug te zien in de cijfers.
"De ijzeren wet voor een Amerikaanse president luidt: als mensen ontevreden zijn over de economie, zijn ze ontevreden over jou. Dat is nu het geval, en Trump doet dingen die de situatie in de ogen van veel mensen doet verslechteren, zoals het opleggen van importheffingen, zijn oorlog met Iran en het blokkeren van de Straat van Hormuz." Zijn strijd met het Vaticaan komt daar bovenop. "Bekvechten met de paus en zo'n Jezus-afbeelding plaatsen, dat is gewoon onhandig."
Source: Nu.nl algemeen