Een maand na de gemeenteraadsverkiezingen wordt bijna overal nog druk onderhandeld over nieuwe colleges. Die gesprekken verlopen soms voorspelbaar, maar lang niet altijd soepel. Behalve in het Brabantse Reusel-De Mierden, dat als eerste klaar was.
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
In Den Haag drong verkenner Ahmed Aboutaleb erop aan dat verkiezingswinnaar Hart voor Den Haag (16 zetels) met nummer twee D66 (8 zetels) ging onderhandelen over een nieuwe coalitie. Samen hadden de twee genoeg zetels voor een meerderheid. D66 ging akkoord, al vond de partij dat een variant zonder haar deelname als eerste moest worden verkend.
Na een week klapten de onderhandelingen. Richard de Mos van Hart voor Den Haag vond de verschillen te groot. ‘Nog voordat er ook maar één inhoudelijk gesprek is geweest’, zei de verbaasde D66-fractievoorzitter Yousef Assad tegen Omroep West. De Mos wil verder praten met VVD, Denk en CDA, de eerste voorkeur van D66.
Ook in Rotterdam viel de nummer twee vooralsnog buiten de boot: Leefbaar Rotterdam. Verkenner Cathelijne Bouwkamp meent dat een coalitie van GroenLinks-PvdA, D66, Denk en VVD het meest kansrijk is. Dat betekent ten opzichte van het huidige college dat GroenLinks-PvdA de plaats inneemt van Leefbaar.
In een verklaring koelt die partij haar woede op de VVD: ‘Dat de VVD, ondanks alle rechtse beloften in de campagne, Leefbaar al bij de allereerste mogelijkheid als een baksteen laat vallen en straks ongetwijfeld bij alle linkse kruisjes gaat tekenen, is kwalijk, veelzeggend en slecht nieuws voor Rotterdam.’
Hoewel de partij een van de winnaars was, kreeg D66 (6 zetels) in Groningen geen uitnodiging voor de coalitieonderhandelingen. Vier jaar geleden ook niet. De 3 zetels van het CDA zijn genoeg voor een college met Pro, Partij voor de Dieren, SP en de ChristenUnie. D66 mocht meedoen aan een tweede gespreksronde, maar heeft het gevoel dat dat voor de bühne was, omdat de coalitie na één ronde al vastlag.
In Amsterdam lijken de onderhandelingen uit te draaien op een derde verlenging van het bewind van de huidige coalitie: GroenLinks en PvdA samen als Pro Amsterdam, en D66. Verkenner Hendrik Jan Biemond onderzocht op nadrukkelijk verzoek van Pro ook een variant met VVD en de Partij voor de Dieren in plaats van D66. Biemond adviseert echter onderhandelingen tussen Pro en D66 om voor de zomer een coalitieakkoord te hebben. Aldus belandt de VVD voor de derde keer op rij in de oppositie.
De grootste partijen in het huidige college van Utrecht moeten wat verkenner Lilianne Ploumen (nu formateur) betreft ook het hart van de nieuwe coalitie vormen. Dat zou betekenen dat GroenLinks-PvdA en D66 afscheid nemen van Student & Starter en ChristenUnie, en die inruilen voor CDA en de Partij voor de Dieren.
In het duidingsdebat over de verkiezingsuitslag leverden afvallers Denk en VVD felle kritiek op de uitkomst van Ploumens verkenning. Ze menen geen kans tot deelname te hebben gekregen en stellen dat het verslag van de verkenning ‘vaag en ontransparant’ is.
In Eindhoven verliep de verkenningsfase juist zonder wanklank. Het resultaat is een nieuwe coalitie, identiek aan de oude: GroenLinks en PvdA (nu Pro), CDA en D66. De partijen hebben zich voorgenomen om de gemeenteraad en alle Eindhovenaren regelmatig te informeren over de voortgang van de onderhandelingen.
Forum voor Democratie werd half maart de grootste in de gemeenten Velsen en Epe en de partij heeft formeel het voortouw bij de formaties daar. In Epe bemachtigde FvD 4 zetels, in Velsen stemde een op de vijf kiezers op de partij, die daar van 2 naar 8 zetels ging.
Vóór de verkiezingen gaven partijen her en der te kennen niet eventuele onderhandelingen te willen beginnen met de FvD, omdat verschillende aspirant-raadsleden openlijk blijk gaven van extreemrechtse sympathieën. In het duidingsdebat in de gemeenteraad van Velsen bleken de meeste partijen niet met FvD te willen samenwerken en geen wethouders van die partij in het college te accepteren.
De voorkeur gaat uit naar het voortzetten van het door alle partijen gesteunde raadsbrede akkoord. Daarbij valt de scheiding tussen coalitie en oppositie weg en worden per onderwerp wisselende meerderheden gezocht. Verschillen van inzicht horen bij democratie, aldus Nathanael Korf van Velsen Lokaal, die in maart van grootste partij naar nummer drie ging.
In Epe lijkt een coalitie ver weg sinds verkiezingswinnaar FvD een eigen senator, Eric Kemperman, naar voren schoof als ‘onafhankelijke’ verkenner. Gevolg is argwaan bij de andere politieke partijen. Ze vragen zich af of Kemperman in staat is een advies uit te brengen waarbij de FvD buiten de coalitie blijft.
In het Brabantse Reusel-De Mierden haalde één partij op 18 maart een absolute meerderheid. Het is niet verwonderlijk dat daar de eerste nieuwe coalitie in Nederland is gesmeed. De partij Samenwerking Reusel-De Mierden haalde 8 van de 15 zetels. Hoewel niet noodzakelijk, vormt de lokale partij de komende vier jaar een college met het CDA, met 3 zetels de tweede partij van Reusel-De Mierden.
Na 23 dagen onderhandelen – zonder verkenner of formateur – was het pleit beslecht. Het landelijk gemiddelde is drie tot vier maanden, stelt een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden (NVvR) in het ED. ‘Het goud gaat naar Brabant.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant