Conference League Donderdagavond speelt Sjachtar Donetsk tegen AZ de return van de kwartfinale in de Conference League. Ondanks het Russische geweld weet de Oekraïense topclub te overleven. „Je vecht niet aan het front, maar geeft de mensen wel iets om trots op te zijn.”
Sjachtar Donetsk viert de 3-0 tegen AZ in Krakau, waar de Oekraïense club dit seizoen zijn Europese 'thuiswedstrijden' speelt.
Het klinkt misschien gek, zegt Jeroen Schepens (32), maar toen hij in september 2024 met Sjachtar Donetsk vastzat in een schuilkelder onder een stadion op tachtig kilometer van het front, bleven zijn gedachten in eerste instantie bij de net gestaakte bekerwedstrijd tegen Kryvbas. Schuilen had hij vaker meegemaakt. Terwijl het luchtalarm luidde, pepte Schepens – tussen november 2023 en mei 2025 assistent-trainer bij Sjachtar – de spelers op. Toen de onderbreking aanhield bekeek hij wat wedstrijdbeelden, in de veronderstelling dat ze nog verder konden spelen.
Maar minuten werden uren. Schepens kreeg een onrustig gevoel. Hij wist dat er in het gebied „weinig bescherming” was voor de ploeg. Dat bleek al toen vijf dagen eerder vier personen werden gedood door een Russische raketinslag op een plaatselijk hotel in Kryvy Rih, waar de Sjachtar-selectie van plan was te overnachten.
Vanwege aanhoudende stroomstoringen wordt in Oekraïne ’s avonds niet gevoetbald. Toen de zon onder ging, werd de wedstrijd daarom definitief gestaakt. Na zes uur in de kelder konden de spelers en staf van Sjachtar eindelijk weer naar buiten.
Pas een half jaar later maakte de ploeg opnieuw een busreis van tien uur om de resterende 39 minuten tegen Kryvbas te spelen. „Een extreme situatie”, noemt Schepens die hele dag telefonisch tegen NRC. „Maar toch kon die ploeg in de moeilijkste situaties overleven.”
Als Sjachtar Donetsk en AZ donderdag in Alkmaar de return spelen van de kwartfinale van de Conference League, is het in Oekraïne vier jaar en 52 dagen oorlog – met zeker 15.000 burgerdoden en honderdduizenden gedode Oekraïense en Russische militairen tot gevolg.
Geen voetbalclub is harder getroffen door het Russische geweld dan Sjachtar Donetsk, vijftienvoudig landskampioen en winnaar van de UEFA Cup in 2009. Al in 2014 sloeg de club op de vlucht naar hoofdstad Kyiv, nadat pro-Russische separatisten met Russische hulp de macht grepen in de Oost-Oekraïense Donbas-regio, waar Donetsk ligt. Sjachtars Donbas Arena raakte door beschietingen zwaar beschadigd.
Sindsdien speelt Sjachtar zijn ’thuiswedstrijden’ in competitieverband in Kyiv, Charkiv, en Lviv – de laatste stad ligt in West-Oekraïne, op dik duizend kilometer van Donetsk. Voor Europese thuiswedstrijden wijkt de club sinds 2022 uit naar Warschau, Hamburg, Gelsenkirchen en dit seizoen naar Krakau, waar het vorige week met 3-0 won van AZ.
De ontheemding en wedstrijdstakingen – sinds 2022 bijna honderd in de Oekraïense Premier League – zijn niet de enige oorlogsconsequenties. Zo speelt Sjachtar voor nog maar een paar honderd toeschouwers. Deels omdat Oekraïense fans vechten aan het front, maar belangrijker: er mogen niet méér toeschouwers op de tribunes zitten dan dat er plek is in de schuilkelders onder het stadion.
En dan zijn er nog de lange (bus)reizen vanwege het gesloten Oekraïense luchtruim, waardoor Sjachtar volgens Schepens in een „permanent trainingskamp” zit. „Naar PSV-uit [november 2024] duurde het achttien uur. Vanuit Lviv was het vier uur naar de grens, daar moesten we vier uur wachten.” De ploeg reisde daarna door naar het vliegveld in Krakau, om pas van daar naar Nederland te vliegen. Schepens: „En na de wedstrijd het hele riedeltje terug. Spelers moesten herstellen in de bus.”
Toch ‘overleeft’ Sjachtar: sportief en mentaal. De club werd in 2023 en 2024 landskampioen, spelend met de eigen achterban in het achterhoofd. Zoals Sergiy Palkin, directeur van Sjachtar Donetsk, in 2025 zei tegen The Athletic:”We wilden blijven spelen, omdat we iedereen in Oekraïne en over de hele wereld willen laten zien dat het Oekraïense voetbal nog leeft.”
Hoewel de opbrengsten uit kaartverkoop, sponsoring en media-rechten vrijwel opdroogden, hoeft Sjachtar ook financieel niet te wanhopen. De club genereert nieuwe inkomsten met de productie van een Hollywood-film over de club, en met commerciële voetbalscholen in de VS.
Veel belangrijker: de clubpresident is Rinat Achmetov, de rijkste man van Oekraïne. Met miljoenen investeert hij opnieuw in jonge Braziliaanse talenten, die de club met winst probeert door te verkopen. Op die manier verdiende de club voor de oorlog miljoenen aan Fred (59 miljoen euro, Manchester United), Fernandinho (40 miljoen, Manchester City) en Willian (35 miljoen, Anzji).
Sjachtar-spelers vieren de 2-0 tegen AZ.
Brazilianen naar een oorlogsland trekken is wel lastig, zei Palkin onlangs tegen ESPN. „Ik besteed 70 procent van mijn tijd aan onderhandelingen om spelers te overtuigen te komen. Ik moet laten zien waar een speler zal wonen, wat er bijvoorbeeld gebeurt als de luchtalarmen afgaan en alle veiligheidsproblemen.” Maar, zei hij ook: „Wanneer je de eerste hebt gestrikt, is het een stuk makkelijker.”
Dat Sjachtar blijft presteren, komt volgens Schepens ook omdat de club „een hechte familie” is. Vooral de Oekraïense spelers, al jaren samenspelend, helpen elkaar volgens hem op de moeilijkste momenten. Bijvoorbeeld toen de vader van keeper Denys Tvardovskyi (22) sneuvelde aan het front. „Als zoiets gebeurt, kunnen ze zich goed voorstellen hoe het voelt, ze hebben familie met wie hetzelfde kan gebeuren.”
Omdat alle clubs in de competitie onder de oorlog lijden, kan Sjachtar standhouden. Dat is Europees veel lastiger. Conference League-succes zou daar verandering in brengen, en zou een enorme opsteker zijn. Palkin, vorig jaar: „Als we winnen, vooral in Europese competities, geven we veel positieve emoties aan onze mensen. Dat is heel erg belangrijk, want 95 procent van al het nieuws in Oekraïne is negatief nieuws. Oorlog. Oorlog. Oorlog.”
Ook Schepens benadrukt dat Sjachtar de Oekraïense bevolking hoop geeft. „Ze vergeten heel even de dagelijkse situatie”, zegt hij. „Je bent niet aan het vechten aan het front, maar geeft ze wel iets om trots op te zijn.”