De problemen tussen Magnus Carlsen en Hans Niemann behoren tot het verleden, beide schakers zien af van alle claims en rechtszaken. Bedrog of vals spel is nooit aangetoond.
Het kwam voor menigeen als een verrassing: het platform Chess.com maakte maandagavond bekend dat vijfvoudig wereldkampioen Magnus Carlsen (32) en het jonge talent Hans Niemann (20) hun vete hebben bijgelegd, die de schaakwereld maanden in de ban hield. De Noor, al jarenlang de nummer één op de wereldranglijst, beschuldigde bijna een jaar geleden de Amerikaan van vals spel en weigerde nog ooit tegen hem te spelen.
Volgens Chess.com is een akkoord bereikt: Carlsen is bereid het weer tegen de Amerikaan op te nemen en de website laat Niemann weer toe bij onlinewedstrijden. Chess.com had hem na de verdachtmakingen voor onbepaalde tijd geschorst. De betrokken partijen zien af van rechtszaken tegen elkaar. Ze hebben, aldus de verklaring, ‘sinds juni privé in goed vertrouwen onderhandeld om hun problemen op te lossen’.
In het geruchtmakende geschil, dat in juni nog diende voor de rechtbank in Missouri, is hard bewijs nooit boven water gekomen. Het was uitkijken naar een mogelijk verlossend woord van wereldschaakbond Fide. De resultaten van een onderzoek naar de kwestie zouden in oktober bekend worden. Niet duidelijk is wat de beëindiging van het conflict betekent voor de beoordeling door de bond. De Nederlandse topschaker Anish Giri, dit jaar winnaar van het Tata Steel-schaaktoernooi, zegt dat de uitkomst van maandag voor hem geen schok was. ‘Ik had de meningen van verschillende juridische experts gezien en een schikking buiten de rechtbank leek me wel waarschijnlijk.’
Over de auteur
Rob Gollin schrijft sinds 2016 over sport voor de Volkskrant, vooral over wielrennen. Eerder was hij algemeen verslaggever, kunstverslaggever en correspondent in België.
De precieze motieven van de partijen er een punt achter te zetten, blijven in de verklaring achterwege. Internationaal grootmeester Max Warmerdam (23), in april tijdens een toernooi op Menorca nog tegenstander van Niemann (‘ik verloor kansloos’) meent dat alle betrokkenen er belang bij hebben. ‘Vroeg of laat zou het ervan moeten komen: als ze elkaar zouden treffen, had Carlsen telkens een vol punt moeten afstaan omdat hij niet tegen hem wilde spelen. Misschien vond hij ook dat Niemann genoeg gestraft is.’ Hij wijst erop dat de Noor toch al steeds minder klassieke partijen speelt en zich meer richt op snelschaak, rapid en blitz.
De Amerikaan heeft zeker profijt van het begraven van de strijdbijl. Hij is op de wereldranglijst gezakt naar de 77ste plek, met een rating van 2.660, waar hij begin dit jaar nog de 2.700 aantikte. Warmerdam: ‘Hij werd veel minder uitgenodigd voor belangrijke wedstrijden en speelde veel kleinere, vaak open toernooien tegen talenten. Zoiets put je uit. Je hebt geen tijd meer om te reflecteren.’
Chess.com wilde waarschijnlijk van mogelijke claims af. Weliswaar ving de jonge schaker eind juni bot bij de rechtbank van Missouri, waar hij de site en Carlsen wegens smaad en laster had aangeklaagd en een schadevergoeding van 100 miljoen dollar eiste, maar zijn juridisch adviseurs kondigden aan dat ze andere wegen gingen zoeken om verhaal te halen. Dit leidde tot gesprekken over het beëindigen van de ruzie. In de verklaring van maandag bedankt hij zijn advocaten voor ‘de oplossing van zijn rechtszaak’. Of er alsnog sprake is geweest van een financiële tegemoetkoming is niet bekendgemaakt.
De vraag is of Carlsen met het resultaat gezichtsverlies heeft geleden. Warmerdam denkt dat het meevalt. ‘Het valt me op dat nergens excuses worden gemaakt. Er is geen bewijs dat Niemann vals speelde, maar ook geen bewijs dat hij het niet heeft gedaan.’
Anish Giri meent dat de Noor wel iets aan te wrijven valt. ‘Ik denk dat iemand publiekelijk beschuldigen zonder definitief bewijs niet de juiste manier is met verdenkingen van vals spelen om te gaan. De kans bestaat dat je iemands reputatie op een oneerlijke manier beschadigt.’
Carlsen gaf vorig jaar in stappen zijn argwaan prijs. Het begon op 4 september tijdens het toernooi om de Sinquefield Cup in Saint Louis, nadat hij een partij aan het bord tegen Niemann had verloren. Hij plaatste kort daarna een video van voetbaltrainer José Mourinho online, waarin deze verklaart dat hij in grote problemen komt als hij praat. Twee weken later brak Carlsen een wedstrijd tegen de Amerikaan tijdens het onlinetoernooi om de Julius Baer Generation Cup al na één zet af; zijn scherm ging op zwart.
Eind september gaf hij op aandringen van de schaakwereld meer duidelijkheid: hij zei ervan overtuigd te zijn dat Niemann veel meer aan het rommelen was dan hij eerder had toegegeven. Die had al opgebiecht dat Chess.com hem op 12- en 16-jarige leeftijd tijdelijk de toegang had ontzegd wegens het schenden van de regels. Volgens Carlsen maakte hij ook een ongebruikelijke progressie door: in anderhalf jaar steeg zijn rating van 2.500 naar 2.700. Een concrete onderbouwing van het bedrog bleef uit.
Chess.com kwam niet lang daarna met een analyse van Niemanns partijen, waaruit kon worden opgemaakt dat hij in zeker honderd onlinepartijen ‘schaamteloos’ had gesjoemeld. Ook hierin werden vraagtekens geplaatst bij de snelle stijging van zijn rating. Zijn klassieke partijen aan het bord bleven buiten beschouwing, maar het platform raadde verder onderzoek aan. Intussen besloten organisaties van grote wedstrijden controles te verscherpen. Zo schakelde het Tata Steel-toernooi begin dit jaar een extra arbiter in, scande de deelnemers op verborgen zendapparatuur en plaatste zetten aan het bord met vertraging op internet.
Carlsen erkent nu dat er geen bewijs is voor vals spel in de partij die hij aan het bord in de Sinquefield Cup speelde. Hij zal voortaan gewoon tegenover hem plaatsnemen als ‘we aan elkaar worden gekoppeld’. Niemann zegt verheugd te zijn. ‘Ik kijk ernaar uit tegen Magnus te strijden op het schaakbord in plaats van in de rechtszaal.’
Ook Chess.com verklaart dat bedrog in de fysieke partijen niet is aangetoond. Wel beklemtoont het platform nog steeds achter de bevindingen te staan in de analyse van de wedstrijden die Niemann online speelde.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant