Jaarlijks worden er in een gemeente zo’n vier tot zeven drugspanden gesloten. Uit nieuw onderzoek blijkt dat burgemeesters soms te snel naar deze zware maatregel grijpen, terwijl de gevolgen ingrijpend kunnen zijn.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Burgemeesters sluiten nog altijd te snel een drugspand, terwijl ook lichtere maatregelen mogelijk zijn. Dat blijkt uit een dinsdag verschenen onderzoek in opdracht van kennisinstituut WODC. Een waarschuwing of het dreigen met een dwangsom kan net zo effectief zijn om de drugshandel tegen te gaan, constateren de onderzoekers.
De verschillen zijn groot, zegt onderzoeker Michelle Bruijn. De Groningse hoogleraar is gespecialiseerd in de bestuurlijke aanpak van drugscriminaliteit. ‘Sommige burgemeesters zien zichzelf echt als crimefighter en gaan sneller over tot sluiting. Anderen stellen zich terughoudender op.’
Hoe vaak wordt een drugspand gesloten?
‘Het varieert van gemiddeld vier tot zeven panden per jaar per gemeente. Er zijn kleinere gemeenten waar het vrijwel nooit gebeurt, en grotere plaatsen waar het veel vaker voorkomt. Tijdens ons onderzoek zagen we ook uitschieters; zo is er een grote stad waar in één jaar 59 panden werden gesloten.’
Waarom verkiezen burgemeesters een sluiting boven een waarschuwing of last onder dwangsom (dreigen met een geldbedrag)?
‘Afgelopen jaren hebben burgemeesters de grenzen van hun bevoegdheden opgerekt, rechters hebben die ruimte geboden. Daardoor zijn de lichtere maatregelen meer naar de achtergrond verdwenen. Inmiddels zie je wel geleidelijk een kentering als gevolg van de toeslagenaffaire. Rechters zijn strenger geworden en er is meer aandacht gekomen voor de gevolgen van het sluiten van een pand waarin ook kinderen of kwetsbare mensen wonen. Maar niettemin zien we dat de sluiting van een drugspand voor veel burgemeesters nog steeds een automatisme is.’
Wanneer moet je als burgemeester een drugspand sluiten?
‘Het doel is om de overtreding per direct te stoppen en herhaling te voorkomen. Sluiting is in principe het zwaarste middel dat je alleen zou moeten inzetten als een waarschuwing of last onder dwangsom niet geholpen heeft.
‘Maar er zijn omstandigheden waarin het meteen sluiten van een pand wél het geëigende middel is. Bijvoorbeeld als er actief drugs verhandeld worden vanuit het pand en als dat veel overlast veroorzaakt in de buurt. Dan kan het sluiten van een woning ook een signaalfunctie hebben: de ramen en deuren worden vaak dichtgetimmerd en er komt een bord in de tuin dat de woning gesloten is. Het is een zichtbare maatregel, hierdoor weten klanten of leveranciers ook meteen dat ze er niet meer hoeven komen.’
Wat is het effect van een sluiting op de buurt?
‘Gemeenten zelf blijken hier heel weinig zicht op te hebben, maar uit ons onderzoek is gebleken dat het effect op een buurt enorm verschilt. Er zijn casussen waarbij stelselmatig sprake was van overlast. Dan spreek je buren die blij en opgelucht zijn als zo’n pand wordt gesloten.
‘Maar er zijn ook veel situaties waarin de buren geen idee hadden. Daar ontstaat juist onrust en een gevoel van onveiligheid, omdat er opeens een pand in de straat is dichtgetimmerd. In zulke situaties kun je je afvragen of een ‘onzichtbare’ maatregel, zoals een waarschuwing of last onder dwangsom, niet beter was geweest.’
Wat zijn de gevolgen voor de bewoners van de gesloten panden?
‘Een woning wordt meestal gesloten voor drie tot zes maanden. Soms zelfs voor een jaar. Vooral als het om een huurwoning gaat, kunnen de gevolgen groot zijn. Een verhuurder mag na zo’n sluiting de huur zonder tussenkomst van een rechter opzeggen. En dat betekent dat soms een heel gezin een huis kwijtraakt door zo’n maatregel, terwijl één persoon de veroorzaker is van het probleem.
‘In zulke situaties kun je je afvragen: is dit dan niet een brug te ver? Het verliezen van een woning kan allerlei gevolgen hebben: stress, extra kosten, hulpverleningstrajecten worden soms stilgezet. Burgemeesters zouden in zulke gevallen afspraken kunnen maken met verhuurders en woningcorporaties, om te voorkomen dat een gezin op straat wordt gezet en dat een tijdelijke maatregel uiteindelijk permanente gevolgen heeft.’
Source: Volkskrant