TomTom-oprichters Harold Goddijn en Corinne Goddijn-Vigreux stoppen ermee. Hun navigatieconcern TomTom groeide in 35 jaar uit tot een wereldmerk en bleef in de kern altijd een familie- en vriendenbedrijf. „Mentaal hadden we ons voorbereid: dit succes duurt niet eeuwig.”
TomTom-oprichters Harold Goddijn (l) en Corinne Vigreux: "We hebben het vaak mis zien gaan bij andere stellen. Maar wij konden met elkaar meegroeien – dat houdt je huwelijk interessant.”
Natuurlijk begint de geschiedenis van TomTom met een kaart.
„Hé, hoe gaat–ie?”, schreef Harold Goddijn. Hij was eind jaren tachtig op vakantie in Turkije en stuurde spontaan een ansichtkaart naar Corinne Vigreux, een Française die hij was tegengekomen. Zij werkte voor Psion, de Britse producent van draagbare minicomputers, hij wilde de Nederlandse Psion-tak starten. Interessante vrouw, dacht hij.Zij dacht: „Wie stuurt er nu een ansichtkaart naar zijn zakenrelatie?”
Een telefoontje volgde, een afspraakje, en uiteindelijk een gezin met twee zoons. Ze werden ook zakenpartners: in 1991 richtten Vigreux en Goddijn met twee andere ondernemers, Pieter Geelen en Peter-Frans Pauwels, een bedrijfje op. De Nederlanders kenden elkaar van hun studententijd in Amsterdam, waar ze informatica studeerden. Deze start-up, Palmtop Software, ontwikkelde routeprogramma’s voor pda’s (draagbare computertjes) en een soort voorloper van Google Maps.
Later zouden ze hun bedrijf TomTom noemen en de wereld veroveren met gps-navigatiekastjes. Zo’n schermpje op een zuignap aan de voorruit bleek het perfecte alternatief voor het stratenboek of peperdure autonavigatie. Een Nederlandse techhit was geboren.
Volgens de overlevering zou TomTom vernoemd zijn naar de ‘pratende drums’ uit Afrika, maar volgens medeoprichter Pauwels zit het anders. „‘Tom’ was een van de suggesties waarmee een marketingbureau op de proppen kwam. Een beetje saai, net als de andere opties. In een Londense pub, na de presentatie van de naamsuggesties, bleven Goddijn en Vigreux lacherig die naam herhalen. Zo van ‘Tom… Tom… wat moet je ermee?’”
Dat melige verzinsel bleef hangen en belandde uiteindelijk als soortnaam in het woordenboek.
Het eerste adres dat ze invoerden, op hun allereerste TomTom, was dat van Goddijns ouders in Voorschoten. Maar met hun bedrijf begaven ze zich op onbekend terrein. „We namen een gigantische gok”, zegt Goddijn. „We hadden alles ingezet op een compleet nieuw product. We hadden gehoopt er honderdduizend van te verkopen, om uit de kosten te komen. Dat werden er meer dan honderd miljoen.”
Corinne Vigreux koestert de herinnering aan die ene donderdag in maart 2004, toen ze de TomTom Go, het eerste navigatieapparaat, voor het eerst aan het publiek toonde, op een computerbeurs in Hannover. Ze had zich schrap gezet voor een flop, maar in één klap veranderde het softwarebedrijf in een hardwareproducent, die drie jaar lang niet aan de vraag naar navigatiekastjes kon voldoen.
Dat ontging de Amerikaanse concurrent Garmin niet. „We waren net met de board aan het vergaderen, toen Garmin belde. Ze wilden weten of we te koop waren – geld was geen probleem. Ik liep terug naar de jongens om te overleggen. We waren er snel uit: nee, dus.”
In plaats daarvan ging TomTom in 2005 naar de beurs, waarbij de vier oprichters een groot belang hielden zodat ze hun bedrijf op koers konden houden. Het echtpaar Goddijn-Vigreux nam de dagelijkse leiding op zich. Als een ‘pater en mater familiae’, zoals een oud-medewerker hen omschrijft – een familiebedrijf met beursnotering, met meneer en mevrouw TomTom aan het roer.
In de woonkamer in hun Amsterdamse grachtenpand zitten Corinne Vigreux (61) en Harold Goddijn (65) naast elkaar in witte fauteuils. Ze spreken Nederlands en Engels door elkaar, hier en daar een flard Frans.
In de week voor hun laatste officiële werkdag – 16 april – is het drukker in huis dan gebruikelijk. Beide zoons zijn over de vloer, ze waren er voor de plechtigheid waarbij hun moeder een Franse onderscheiding kreeg. De één woont in New York, de ander pendelt tussen Stockholm en Londen. Nu hebben ze gebroederlijk hun laptops opengeklapt in Amsterdam. Net als hun ouders werken ze in de softwaresector.
De hele familie is net terug uit Praag, waar ze met een groep vrienden de halve marathon renden. Dat is een traditie. De marathons van Berlijn en Lissabon hebben ze eerder al afgevinkt, legt Corinne Vigreux uit, en ze somt de finishtijden van het gezin op.
Vigreux leidde de eerste tien jaar het bedrijf, omdat haar man en medeoprichter naar Londen was vertrokken. Hij werd daar marketingdirecteur bij Psion. Bijna stapte Vigreux er in de jaren negentig ook uit – omdat ze met Goddijn mee naar Engeland was verhuisd. Vigreux bood haar aandelen aan de medeoprichters aan, maar die wilden haar niet laten gaan; ze kwamen voortaan wel naar Londen, om te vergaderen.
Het was improviseren, op het moment dat de kinderen kwamen. Vigreux: „Een paar dagen voor ik zou bevallen van onze eerste zoon, zat ik nog bij de Rabobank te onderhandelen over een lening. Binnen twee weken was ik weer aan de slag. Ik zou het geen enkele vrouw aanraden het ook zo te doen, maar ik had niet veel keuze.”
Peter-Frans Pauwels herinnert zich de terugkomst van Goddijn, op het moment dat TomTom groter werd: „Zodra Harold terugkwam, wilde hij per se topman worden. Ja graag, zeiden we. Hij is iemand die strategisch denkt en ‘om het hoekje’ kan kijken. Zo opperde hij om ook de tijd die automobilisten over een route deden te gaan meten. Zo kun je een nauwkeuriger inschatting van de verwachte reistijd maken. Achteraf lijkt dat logisch, maar hij verzon het.”
Vigreux was verantwoordelijk voor de commercie en ging de consumententak runnen als chief marketing officer. Deze divisie domineerde dankzij het succes van de TomTom-kastjes jarenlang de omzet. De andere oprichters – vanwege hun programmeerkwaliteiten werden ze ‘de hoge voorhoofden’ genoemd – verlieten vorig decennium het bedrijf, maar hielden hun aandelen.
Als dealmaker maakte Goddijn afspraken met techreuzen als Apple en Google en de grote autobedrijven. Hij ging daarbij graag tegen de conventies in: „Doen wat iedereen zegt dat je moet doen, dat werkt niet.” En: „In alle boekjes staat dat de klant altijd gelijk heeft. Maar we leerden snel dat die klant niet altijd weet wat-ie-wil.”
Goddijn ontpopte zich ook tot het financiële geweten. „Jij was echt op de centjes”, zegt Vigreux tegen haar man. „Toen we nog een klein bedrijf waren controleerde je elke dag het grootboek. Ons financiële beleid was altijd heel Nederlands: zuunig.”
Vandaar dat de medewerkers van het navigatiebedrijf geen leaseauto’s rijden: dat is duur, en onnodig omdat het hoofdkantoor pal naast Amsterdam CS zit. Zelf kwamen ze meestal met de fiets, hij elektrisch, zij op spierkracht.
Simon Hania werkte tien jaar bij TomTom, onder andere als privacy-expert. Hij noemt het bedrijf een ‘start-up avant la lettre’. „In korte tijd groeiden ze van tweehonderd naar tweeduizend medewerkers. Tegenwoordig leer je in de collegebanken hoe zulke hypergrowth in zijn werk gaat, maar de TomTom-oprichters hebben het allemaal zelf moeten uitvinden. Ze zijn autodidacten.”
Uiteindelijk groeide TomTom door tot ruim 4.500 medewerkers in 2019 – door verkopen en reorganisaties is dat gedaald tot zo’n 3.300 nu. Dankzij het pionierswerk van TomTom groeide Amsterdam als ‘techstad’. Er vestigde zich een kritische massa van softwareontwikkelaars, die weer nieuw talent en nieuwe bedrijvigheid aantrokken.
Ondernemers als Pieter van der Does (Adyen), Jitse Groen (Just Eat Takeaway), Steven Schuurman (Elastic) en Pieter Zwart (Coolblue) schuiven regelmatig aan in de keuken van de TomTom-oprichters. Corinne Vigreux laat dan haar Franse kookkunsten los op de nieuwe generatie founders. „We zijn best close”, zegt ze.
Peter Wakkie, vanaf 2009 tien jaar lang toezichthouder bij TomTom, waarvan de laatste vijf als president-commissaris, zag dat het ondanks de groei altijd een soort familiebedrijf bleef. „Wij mochten als commissarissen ook nooit in hetzelfde vliegtuig stappen. Als er iets met ons zou gebeuren, zou TomTom als kleine speler meteen onthand zijn.”
Na de introductie van de iPhone in 2007 verdreven mobiele telefoons de navigatiekastjes van de voorruit en kalfden de verkoopcijfers af. Op de beurs is TomTom van de eredivisie naar de eerste divisie gegaan, van de AEX naar de Midkap. Niet omdat het bedrijf slechter werd, maar omdat Amerikaanse techbedrijven beter werden, zegt Hania. „Maar TomTom is er nog altijd. Ze maakten een omschakeling en leerden hoe ze veel sneller nieuwe software kunnen ontwikkelen.”
„Ze moesten een alternatieve route vinden”, zegt Wakkie. „Harold is een echte denker; hij denkt voor hij praat, waar dat bij sommige bestuurders andersom is. Maar als hij heeft besloten, wordt er ook meteen gehandeld. Het is knap om een nieuw businessmodel te ontwikkelen en dat plan vervolgens ook uit te voeren.”
In 2005 begon het bedrijf met telematica, logistieke plansoftware voor vervoersbedrijven. Die divisie zou in 2019 voor een miljard dollar verkocht worden. TomTom wilde de massamarkt stapsgewijs loslaten en ondertussen een waardevolle nichespeler worden op de ontluikende markt voor geavanceerde kaarten en verkeersdata. Zulke hightech-kaarten werken samen met rij-assistenten en houden zelfrijdende auto’s tot op de centimeter nauwkeurig op de weg. Volkswagen, een van de grootste autofabrikanten ter wereld, sloot begin januari daarover een belangrijke deal met TomTom.
TomToms nieuwe koers begon met de aankoop van de Belgische kaartenmaker TeleAtlas, in 2008. Het ging om veel geld, 2,9 miljard euro. Zowel de overname als de integratie van de Belgische organisatie verliepen moeizaam. „Dat hebben we onderschat”, erkent Goddijn.Vigreux is nog altijd ziedend om de vertraging die de Europese Commissie veroorzaakte door de deal acht maanden lang te onderzoeken op markteffecten. „Dat heeft ons 400 miljoen euro gekost. We zaten bijna een jaar in limbo.”
Door de daaropvolgende afschrijving op TeleAtlas leed TomTom in 2008 een verlies van 873 miljoen euro. Toen Harold Goddijn het personeel inlichtte over het rampjaar, had hij er maar één woord voor: „Oeps.”
Er volgden meer oeps-momenten. De integratie van de Belgische software viel tegen. En door de financiële crisis moesten de vier oprichters persoonlijk 170 miljoen euro in het bedrijf steken om de banken tevreden te houden.
„Over dat soort maatregelen was nooit twijfel”, zegt Corinne Vigreux. Zulke beslissingen namen ze met z’n vieren in hun woning in Londen en later in de tuinkamer van hun huis in Zuid-Frankrijk. Vergaderen in korte broek, met uitzicht over de heuvels van Mougins. „We kunnen goed met elkaar opschieten. Natuurlijk zijn er stevige discussies, maar er is nooit ruzie.”
Het voordeel van een bedrijf waarbij de oprichters het voor het zeggen hebben, vindt Goddijn, is dat politiek en persoonlijke gewin bij belangrijke keuzes geen rol spelen. „Het bedrijf staat voorop.”Ook dan kun je, zelfs als je alle beschikbare informatie hebt gewikt en gewogen, toch een verkeerde beslissing nemen, erkent hij. „Maar je hoeft niet achteraf te denken: ‘dat lag aan die eikel die zijn zin doordrukte’.”
TomTom introduceerde producten naast die navigatiekastjes om de risico’s te spreiden. „We wilden zoveel mogelijk uit onze naamsbekendheid halen”, zegt Corinne Vigreux. Maar een taxi-app à la Uber zag nooit het daglicht, een outdoor-gps-tracker voor wandelaars struikelde voor de lancering en een gedroomde concurrent voor de GoPro-actiecamera was een flop.
TomTom probeerde het ook met een sporthorloge dat ook de hartslag kon meten. De concurrentie in dat fitness-segment bleek te sterk: Garmin was er al succesvol, de Apple Watch zat eraan te komen. Je invechten in zo’n markt is moeilijk, en voor TomTom te duur.Vigreux: „Ik heb drie dagen met mijn team van de consumentendivisie alles door zitten rekenen. Maar de investeringen waren veel te hoog. Toen ben ik naar Harold en de board gegaan en heb ik gezegd dat we ermee moesten stoppen.”
Hij: „We probeerden zaken in principe alleen op kantoor te bespreken, tijdens gestructureerde vergaderingen.” Hij wijst naar de woonkamer: „Je moet uitkijken dat mensen het idee hebben dat alles hier beslist wordt.”Zij: „Het is niet zo dat alleen Harold en Corinne de boel runden bij TomTom. En volgens onze zoons hadden we het weinig over werk. We waren allebei wel veel op reis, maar één van de twee was altijd thuis.”Hij: „En weekend is weekend – tijd om leuke dingen te doen. Wandelen, de stad in, naar een museum, zeilen…”Zij: „Als ik over werk begon, kapte jij dat snel af. Jij was daar strikter in dan ik.”Hij: „Regels zijn regels. Als ondernemer werk je in je hoofd altijd door. We maakten allebei veel uren, maar thuis ga je niet weer over dezelfde dingen discussiëren. Daar wil je geen stress, geen gedonder.”
Hij: „Onze beursgang was het eerst positieve na het barsten van de dotcom-bubbel en het World Online-drama van 2001. Natuurlijk, leuk als je in AEX staat en gewild bent. Maar we wisten dat de telefoon een bedreiging zou zijn en dat we ons moesten aanpassen – terug naar software.”Zij: „We waren de eerste unicorn van Europa. Ik voelde me trots als ik mensen zag rondrijden met onze producten, of rondrennen met een TomTom-horloge. Voor mij persoonlijk was het ook heel moeilijk om te stoppen met de sporthorloges, maar we konden simpelweg niet op te veel tableaus tegelijk spelen.”Hij: „Mentaal hadden we ons er op voorbereid: dit succes duurt niet eeuwig. Het heeft nog langer geduurd dan we dachten. Maar groot of klein, dat maakt niet zoveel uit. We gingen dingen doen waar we gepassioneerd over zijn en we hebben impact op de auto-industrie. Dat geeft ook voldoening.”
Hij: „We wilden weggaan op een moment dat de onderneming stabiel is, en er een goed team staat. [TomTom heeft een paar verliesgevende jaren achter de rug en voert een herstructurering uit.] Kaartmaken is heel ingewikkeld en duur. We moesten lang twee verschillende technologieën onderhouden, maar dat hebben we opgelost met een nieuwe aanpak. Dat is nu klaar en we hebben een paar goede deals afgesloten.
„Je moet je ook afvragen of je nog wel de geschikte persoon bent. Onze passie ligt bij consumentenproducten. Die snappen we, dat kunnen we testen, maar de nadruk ligt nu op meer diep-technische software.”
Zij: „Jij hebt er wel moeilijker mee, hè?”Hij: „Tja, toen ik het vertrek aankondigde voor alle medewerkers, werd ik toch even emotioneel. Had ik niet verwacht.”Zij: „Dat zou mij ook gebeurd zijn als ik er had gestaan.”Hij: „Ik ga het missen, alle mensen die je ontmoet, overal ter wereld. Corinne was al op haar negentiende internationaal bezig. Voor mij was het ook een stiekeme wens om als jongen uit Voorschoten het dorp achter me te laten, naar de stad te gaan, naar het buitenland…”Zij: „Het was nogal een reis, samen.”Hij: „En een voorrecht om het samen te doen. We hebben het vaak mis zien gaan bij andere stellen: de één heeft een bloeiende carrière, de ander zit thuis. Dat gaat wringen. Maar wij konden met elkaar meegroeien – dat houdt je huwelijk interessant.”Zij: „We houden het goed met elkaar uit. Vorig jaar reden we de Peking to Paris-rally en zaten we vijf weken naast elkaar in de auto. Harold reed, ik was de navigator.”
Goddijn wijst naar een motorsleutel, op de tafel voor hem. „Dat is het nieuwe speelgoed; een tweedehands motor die ook nog goed te repareren valt.” Het is hun vervoermiddel voor het volgende avontuur: met z’n tweeën een paar weken toeren door Zuid-Amerika.
Hij: „Nou ja, we zien wel of we Ushuaia halen.”
Naast TomTom zijn Harold Goddijn en Corinne Goddijn-Vigreux ook oprichters van een programmeerschool, Codam. Jongeren kunnen zich er laten scholen in softwareontwikkeling en AI.
Vigreux zet zich in haar vrije tijd onder meer in voor het enthousiast maken van (jonge) vrouwen voor de techsector. Van de Universiteit van Amsterdam ontving ze vorig jaar onder meer een eredoctoraat vanwege het „bevorderen van diversiteit en kansengelijkheid in de tech-gemeenschap”.
Goddijn is eigenaar van een groot zeiljacht, de Lionheart, waarop hij als stuurman met bemanning in de J-klasse vaart. Een foto ervan hangt in zijn Amsterdamse kantoor.
Vigreux en Goddijn ontvingen in 2016, net als de andere twee TomTom-oprichters een koninklijke onderscheiding. Sinds afgelopen maand is Vigreux Officier in het Légion d’Honneur, een Franse onderscheiding.
TomTom behaalde in 2025 een omzet van 554 miljoen euro. Onder de streep bleef een nettoverlies van 1 miljoen euro over. Het bedrijf is ongeveer 540 miljoen euro waard op de beurs. Er werken 3.300 mensen. Volgens zakenblad Quote heeft het echtpaar een geschat vermogen van 320 miljoen euro.
Vanaf 16 april is Mike Schoof topman van TomTom. Harold Goddijn wordt voorgedragen als lid van de raad van commissarissen. Hij en Corinne Vigreux houden hun aandelen, elk zo’n 12 procent.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren