X moet onderzoeker Danny Mekić toegang geven tot de labels die hij kreeg opgeplakt door het bedrijf, waardoor zijn account op het socialemediaplatform tijdelijk niet meer vindbaar was voor andere gebruikers. Dat heeft het Gerechtshof in Amsterdam dinsdag bepaald.
is techverslaggever van de Volkskrant.
X moet Mekić, promovendus aan de Universiteit Leiden, per direct inzage geven in de zogenoemde Guano Notes over zijn account. Dat is een uittreksel van de labels en categorieën die het algoritme gebruikt om content op het platform te rangschikken. Een pijnlijke uitspraak voor X, dat normaal niets met gebruikers deelt over de profielen die het platform over ze opstelt en hoe dat beïnvloedt welke berichten zij wel of niet te zien krijgen – of voor wie zij zichtbaar zijn.
In de Guano Notes die X met Mekić moet delen, mogen alleen de namen van moderatoren en de precieze tijdstippen van handelingen worden weggelakt – op alle andere gegevens heeft Mekić recht op inzage, volgens de AVG. Daarmee volgt het Hof de redenering van de rechtbank. Voor elke dag dat X zich niet aan deze uitspraak houdt, krijgt het bedrijf een boete van 4.000 euro.
De uitspraak voert terug naar 2023. Mekić schreef toen een opiniestuk in de Volkskrant dat hij deelde op X. Daarin bekritiseerde hij een wetsvoorstel van de Europese Commissie om alle digitale communicatie van EU-burgers automatisch te scannen op strafbare feiten, om zo gemakkelijker kinderporno op te sporen. Toen bleek dat dit voorstel niet zou worden aangenomen, lanceerde de Commissie een socialemediacampagne om het publiek te overtuigen. Via microtargeting werd die alleen aan een specifieke doelgroep getoond – en bijvoorbeeld niet aan mensen die eerder interesse toonden in privacy, onthulde Mekić in dat stuk.
De ironie wil dat juist Mekić’ post op X over dat opiniestuk door het platform werd verborgen. Vrienden en kennissen konden zijn account niet meer vinden, zonder dat hij daarvan op de hoogte was gesteld – een zogenoemde ‘shadowban’. Na 24 uur zonder toelichting van X of reactie op mails naar het platform, stapte de onderzoeker naar de rechter.
Die stelde Mekić in 2024 in het gelijk: X mag mensen niet minder vindbaar maken zonder hen in te lichten. Bovendien is X verplicht om gebruikers inzage te geven in alle gegevens die over hen worden bewaard, oordeelde de rechter, inclusief informatie over de zichtbaarheid van hun content en account.
Maar het bedrijf hield zijn poot stijf: het weigerde koste wat kost (vier rechtszaken inmiddels) vrij te geven hoe Mekić’ posts werden gemodereerd, ook omdat het vreesde voor een precedent. Als gebruikers straks massaal hun data moeten kunnen opvragen – en claims indienen als blijkt dat het platform zich niet aan de regels houdt – zullen de kosten snel oplopen.
X zelf verdedigde zich in het hoger beroep met het argument dat ‘kwaadwillenden’ misbruik kunnen maken van het algoritme als ze weten hoe dat werkt. Vapedealers zouden zo bijvoorbeeld makkelijker spamfilters kunnen ontwijken, die moeten voorkomen dat ze het platform overspoelen met linkjes naar illegale websites.
Het Hof gaat daar niet in mee: Mekić wordt niet als kwaadwillende aangemerkt en zelfs al zou het document in verkeerde handen belanden, is het de vraag hoeveel beter zij het algoritme daarmee kunnen manipuleren.
Mekić is blij met het vonnis en hoopt dat het een precedent schept voor andere gebruikers die willen weten wat voor dossier platforms over hen hebben opgebouwd, zegt hij aan de telefoon. ‘De rechter bevestigt hiermee dat die bedrijven niet zomaar de gegevens over alle gebruikers mogen achterhouden. Ze moeten inzageverzoeken behandelen en als ze die weigeren, moeten ze dat kunnen verantwoorden.’
Het is de vraag of X daardoor ontvankelijker wordt voor inzageverzoeken. Sinds Elon Musk het voormalige Twitter in 2022 overnam, is een groot deel van de moderatoren ontslagen. De strategie van het bedrijf is over het algemeen: doorprocederen. X en zijn advocaten willen niet reageren op vragen van de Volkskrant, maar tijdens de zitting merkte de partij al op zo nodig in cassatie te gaan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant