Shadowbanning Het Gerechtshof Amsterdam geeft de Nederlander Danny Mekic gelijk in zijn zaak tegen Twitter/X. Hij heeft het recht in te zien hoe het bedrijf zijn gegevens verwerkt.
Ondernemer Danny Mekic procedeert bij het Gerechtshof Amsterdam voor inzage in zijn accountgegevens bij Twitter/X.
Socialemediabedrijf X moet de Nederlander Danny Mekic op laste van een dwangsom inzage geven in zijn persoonsgegevens en laten zien hoe die zijn gebruikt om zijn account op Twitter – de site heette toen nog zo – in 2023 onzichtbaar te maken. Dat heeft het Gerechtshof Amsterdam vandaag geoordeeld.
In oktober 2023 kreeg Mekic die zogenoemde ‘shadowban’ op zijn Twitter-account toen hij verwees naar een NOS-artikel waarin het woord ‘kinderporno’ voorkwam. Het lukte hem niet daarover bij Twitter te klagen of toelichting te krijgen. Mekic besloot via de rechtbank inzage te eisen in de gegevens die het bedrijf over hem heeft opgeslagen en hoe die zijn verwerkt. Dat is een recht onder de Europese privacywet AVG. Ook startte hij een zaak onder de Europese digitaledienstenwet DSA.
Sindsdien is Mekic verwikkeld in juridische procedures tegen Twitter en later X. Als zijn zaak één ding laat zien, dan is het hoeveel tijd en geld er nodig zijn om voor elkaar te krijgen dat grote Amerikaanse techbedrijven zich aan Europese privacyregels en reguleringen houden.
De uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam is de vijfde juridische overwinning van Mekic op rij over dezelfde kwestie, maar inzage in de verwerking van zijn gegevens heeft hij nog altijd niet. De advocaten van het bedrijf waren niet direct bereikbaar voor een reactie, maar hebben eerder gezegd dat ze bij een negatief oordeel van het hof naar de Hoge Raad stappen en dus doorprocederen.
Mekic reageert verheugd maar ook terughoudend op de uitspraak. „Het is mooi dat overeind is gebleven dat je in de EU recht hebt op inzage van je persoonsgegevens. Maar dat wil niet zeggen dat ze me die nu ook gaan geven. Als het aan X ligt, bestaat de Europese privacywet niet.”
Twitter heeft na een eerdere uitspraak wel gedeeltelijk inzage gegeven in wat het bedrijf over Mekic heeft opgeslagen. Maar dat verduidelijkte vrijwel niets over de verwerkingen van zijn gegevens. Dat zou bijvoorbeeld moeten laten zien welk taalgebruik leidt tot een blokkade op het sociale medium, of het onzichtbaar maken van zijn account voor anderen. „Het is je recht dat te kunnen controleren”, aldus Mekic.
Het bedrijf verzet zich daartegen met het argument dat er bedrijfsgeheime informatie in het interne systeem staat, en gebruikers daar geen toegang tot mogen krijgen. Dat zou bovendien misbruikers in de kaart spelen. In de procedure heeft het gerechtshof uiteindelijk volledige inzage gekregen om te kunnen beoordelen of die argumenten opgaan. Mede op basis daarvan beslist het hof nu dat Mekic wél inzage moet krijgen. Twitter mag wel de namen van medewerkers weglakken en de exacte tijdstippen waarop acties volgden. Doordat het gerechtshof volledige inzage had, staat in het vonnis ook enige informatie over het systeem waarmee X posts van gebruikers in categorieën verdeelt en beoordeelt. Dat geeft wetenschappers of journalisten een zeldzaam inkijkje in hoe X werkt.
De zaak Mekic past in een prille trend waarbij Nederlanders of Nederlandse organisaties proberen grote techbedrijven te dwingen zich aan Europese regels te houden. Eerder dit jaar dwong Bits of Freedom af dat Meta ook chronologische tijdlijnen aanbiedt, dus zónder algoritmische ordening. En de rechtbank Amsterdam gaf stichting Offlimits gelijk toen die bezwaar maakte tegen de uitkleedfunctie van de AI-bot Grok, eveneens van X.
Mekic, die aan de universiteit Leiden doceert over digitale technologieën en recht, noemt het ‘bijzonder’ dat dit in Nederland gebeurt. „We zijn een land met relatief veel technologiekennis, een laagdrempelig rechtssysteem en een ongelofelijk actief maatschappelijk middenveld”, somt hij trots op. „En we hebben rechters met ervaring in dit soort zaken. Dat is niet overal in Europa zo.”
Tegelijkertijd is hij somber, omdat er in Nederland weinig mogelijkheden zijn om af te dwingen dat juridische uitspraken worden nageleefd. En het lukt de bedrijven in zijn ogen veel te goed om tijd te rekken, als onderdeel van hun strategie. „Ik vroeg in 2023 om inzage. Mogelijk krijg ik het in 2026. Terwijl het idee van de wetgever is dat je dat binnen een maand krijgt, om in actie te kunnen komen als er iets onrechtmatigs gebeurt.”
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren