Opluchting overheerst na de verkiezingsnederlaag van Viktor Orbán. Maar zolang de nieuwe regering in Hongarije niet duidelijk breekt met het beleid dat lhbti-rechten de afgelopen jaren heeft ingeperkt, is er geen vooruitgang.
De beelden uit Boedapest zijn indrukwekkend. Mensen dansen op straat, auto’s toeteren, een regime van zestien jaar valt. Viktor Orbán, het gezicht van autoritair nationalisme in Europa, is verslagen door Péter Magyar.
Dat is goed nieuws. Laat daar geen misverstand over bestaan. Maar wie nu denkt dat Hongarije automatisch een vrijer, veiliger land wordt voor lhbti-mensen kijkt te oppervlakkig. Want Orbán is weg, maar zijn gedachtegoed nog niet.
Over de auteur
Ricardo Brouwer is voorzitter van COC Midden-Gelderland.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De afgelopen jaren maakte Hongarije een pijnlijke ontwikkeling door. Wat begon met retoriek over ‘traditionele waarden’, eindigde in wetgeving die het leven van lhbti-mensen actief beperkte. In 2021 kwam er een wet die het ‘promoten’ van homoseksualiteit en genderdiversiteit richting jongeren verbood. Alsof zichtbaarheid gevaarlijk is. Alsof wie je bent iets is dat verborgen moet blijven. Alsof liefde een risico vormt.
Daar bleef het niet bij. Pride-evenementen werden ingeperkt, demonstratierechten onder druk gezet en er werd een klimaat gecreëerd waarin haat zich steeds vrijer kon uiten. Niet als incident, maar als politiek instrument. En nu is er een nieuwe leider. Een leider die het systeem van Orbán wil ontmantelen. Die de relatie met Europa wil herstellen. Die spreekt over democratie en rechtsstaat.
Dat klinkt hoopvol. Maar hoop is nog geen beleid. Want als het gaat om lhbti-rechten blijft Péter Magyar opvallend stil. Tijdens zijn campagne koos hij er bewust voor om zich niet uit te spreken. Analisten wijzen erop dat hij op dit punt nauwelijks afwijkt van Orbán. Activisten in Hongarije maken zich nu zorgen, omdat ze geen verandering durven te verwachten. Dat is veelzeggend.
Het ongemakkelijke is dit: ook een overwinning op autoritarisme kan gebouwd zijn op het negeren van minderheden. Ook een nieuwe koers kan dezelfde blinde vlekken hebben als de oude. En ook een ‘pro-Europese’ leider kan kiezen voor politieke voorzichtigheid boven principiële gelijkwaardigheid. Sterker nog, dat lijkt hier precies te gebeuren.
Magyar won niet met een progressief verhaal, maar met een breed, strategisch verhaal. Gericht op economie, corruptie en Europa. Lhbti-rechten pasten daar blijkbaar niet in. En dus blijft de vraag hangen: wat zegt het over een leider, als hij opkomt tegen corruptie, maar zwijgt over uitsluiting? Wat zegt het over een samenleving als verandering mogelijk is, behalve voor degenen die al het langst aan de zijlijn staan?
Dit is geen theoretische discussie. Dit gaat over mensen die zich afvragen of ze hand in hand over straat kunnen. Over jongeren die opgroeien met het idee dat hun identiteit een probleem is. Over activisten die hun werk doen onder druk, soms met juridische risico’s. Voor hen verandert er vandaag nog niets. Misschien morgen. Misschien. Maar alleen als we daar niet over zwijgen.
Want laten we eerlijk zijn: Europa heeft hier ook een rol. Te lang werd Orbán gezien als een lastig dossier, een politieke uitzondering, een probleem dat je bestuurlijk moest managen. Maar mensenrechten zijn geen onderhandelingsruimte. Ze zijn geen sluitpost van een coalitieakkoord. Ze zijn de kern van wat Europa zegt te zijn.
Dus ja, we kunnen zeker opgelucht zijn dat Orbán weg is, maar we moeten ook niet naïef zijn. De echte test begint nu. Niet in speeches over Europa, maar in concrete keuzes. Wordt de Pride weer vrij toegestaan? Worden discriminerende wetten teruggedraaid? Wordt er actief gewerkt aan veiligheid en acceptatie? Of blijft het stil?
Want stilte is geen neutraliteit. Stilte is een keuze.
En in de geschiedenis van lhbti-rechten weten we één ding zeker: vooruitgang komt nooit vanzelf. Die wordt benoemd, bevochten en opgeëist. Ook nu weer. Dus laten we niet alleen kijken naar wie er gewonnen heeft. Laten we vooral kijken naar wie er nog steeds wacht.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant