Na zestien jaar afbraak van de rechtsstaat door premier Viktor Orbán blijkt de democratie weerbaarder dan gedacht.
Europa kan opgelucht ademhalen. Na zestien jaar is er een einde gekomen aan het tijdperk-Orbán. Zijn uitdager Péter Magyar won de verkiezingen met een ruime meerderheid. De zege is zelfs zo groot dat hij een comfortabele tweederdemeerderheid in het parlement krijgt en daarmee de noodzakelijke hervormingen kan doorvoeren die hij zijn kiezers heeft beloofd. Het gaat dan met name om het herstel van de rechtsstaat en de aanpak van corruptie en cliëntelisme die onder Orbán epidemische vormen hebben aangenomen.
De feestvreugde die zondagavond in de Hongaarse hoofdstad Boedapest uitbarstte, spreekt boekdelen. De Hongaren willen bij de EU horen en niet verder door Orbán in het Russische kamp worden gezogen. Daarmee kiezen ze voor democratie en rechtsstaat, de pijlers van de Europese Unie. Dat is een opsteker voor alle westerse democratieën die momenteel van binnenuit worden bedreigd door radicaal-rechtse en nationalistische bewegingen. Zelfs na zestien jaar afbraak van maatschappelijke instituties, persvrijheid en onafhankelijke rechtspraak, blijkt een democratie weerbaar genoeg om het tij te keren.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Ander goed nieuws is dat premier Viktor Orbán zijn nederlaag onmiddellijk erkende en Magyar feliciteerde met zijn overwinning. De ongekende weigering van de Amerikaanse president Donald Trump in 2020 – en later die van de Braziliaanse president Jair Bolsonaro – om zijn verkiezingsnederlaag te accepteren, had een inspiratie kunnen zijn voor autocratische leiders in Europa.
De reacties van Europese leiders zijn dan ook bijna euforisch. Met het vertrek van Orbán is de EU verlost van een plaaggeest die met zijn vetorecht cruciale besluitvorming over de toekomst van Europa dwarsboomde. Zo blokkeert hij al weken een miljardenlening aan Oekraïne die het land dringend nodig heeft om stand te houden tegen Rusland. Zijn ideologische verwantschap aan president Poetin steekt hij niet onder stoelen of banken.
Ook op andere dossiers lag Orbán dwars om de Europese eenheid te ondermijnen. In 2015 was Hongarije de eerste die langs zijn grenzen hekken bouwde om Syrische vluchtelingen tegen te houden, waarna een domino-effect optrad en anti-migratiesentimenten in heel Europa de overhand kregen. Onder het moeizaam tot stand gekomen migratiepact dat in juni in werking treedt om de opvang van vluchtelingen eerlijker te verdelen tussen de lidstaten, ontbreekt dan ook de handtekening van Orbán.
Hoewel ook Magyar een rechts-conservatieve koers zal varen op thema’s als migratie, wordt verwacht dat hij zich constructiever zal opstellen als het gaat om Europese besluitvorming. Al is ook hij geen voorstander van het integreren van Oekraïne in de EU of de Navo. Hij zal in elk geval zijn best doen om aan Europese eisen te voldoen en de door Orbán ingezette ontmanteling van de rechtsstaat ongedaan te maken. Al was het maar om de bevroren Europese subsidies ter waarde van ruim 17 miljard euro vrij te krijgen om de kwakkelende Hongaarse economie uit het slop te halen.
De grootste uitdaging voor Magyar wordt de ontmanteling van het zogenoemde Orbánisme. In Polen werd duidelijk hoe moeilijk het is om af te rekenen met een systeem van politiek loyalisme toen premier Tusk in 2023 de nationalistische PiS-partij versloeg. Burgers, politici, rechters en ondernemers die jarenlang profiteerden van Orbáns gunsten zullen dat niet snel willen opgeven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant