Rijhulpsysteem Tesla kreeg vrijdag toestemming om zijn rijhulpsysteem in Nederland te lanceren, als eerste land in Europa. Dat FSD-systeem laat Tesla’s onder toezicht van de bestuurder vrijwel zelfstandig rijden. Het werkt niet perfect en is duur.
Enkele dagen nadat Tesla toestemming krijgt om zelfrijdende autosoftware te lanceren, maakt NRC een ritje.
Hij blijft nog even toekomstmuziek, de echte zelfrijdende auto die zonder stuur en pedalen passagiers foutloos van A naar B vervoert. Tegelijkertijd is hij al een klein beetje realiteit. Elke auto met ingeschakelde rijhulpsystemen kan tegenwoordig zelfstandig bochten nemen, vaste snelheden aanhouden, afremmen voor voorgangers en op zijn weghelft blijven. Maar altijd moet de bestuurder dan elke vijftien seconden even het stuur vastpakken om de auto te laten weten dat die er nog is.
Bij Tesla’s met de zogenoemde technologie Full Self Driving (FSD) Supervised hoeft dat niet meer: deze auto’s kunnen in principe elke route in Nederland vrijwel zelfstandig rijden. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) verleende vrijdag na anderhalf jaar testen op de testbaan en de openbare weg een goedkeuring voor het systeem, in de verwachting dat het bij adequaat gebruik ‘een positieve bijdrage aan de verkeersveiligheid’ kan leveren.
Het systeem mag wat kosten. Dat is 7.500 euro bij de aankoop of een abonnement van 99 euro per maand – bovenop de kosten van de auto zelf – maar dan heb je wel een primeur aan boord. Nederland is het eerste Europese land dat groen licht geeft, per direct.
Let wel: onder toezicht van de bestuurder. Die zit gewoon achter het stuur en wordt geacht net als alle chauffeurs het verkeer in de gaten te houden. Zo nodig moet hij direct de regie weer over kunnen nemen – vandaar dat ‘Supervised’. De RDW benadrukt dan ook streng dat Tesla’s met FSD niet als ‘zelfrijdend’ mogen worden aangemerkt., want de bestuurder blijft verantwoordelijk. „Het is dus niet toegestaan of mogelijk om bijvoorbeeld de krant te lezen achter het stuur.”
Het FSD-systeem werkt verbazingwekkend simpel, en is zonder hardware-aanpassingen bij auto’s in te voegen.
Niettemin brengt FSD de opmars van autonome assistentiefuncties verder, en de volledig autonome auto een stap dichterbij. De verwachting is dat ook andere Europese landen groen licht zullen geven. Zelfrijdende auto’s zijn de heilige graal van de techindustrie en autofabrikanten zitten er bovenop. Niet alleen met het nobele argument dat de zelfrijdende auto veiliger is, althans zodra hij foutloos functioneert, maar ook omdat er grote economische belangen mee gemoeid zijn.
De FSD zou namelijk zowel de autobranche als het openbaar vervoer op zijn kop kunnen zetten, of zelfs het einde van de auto als privébezit inluiden. Waarom zou je nog een dure auto aanschaffen als een zelfrijdende taxi je voor een schappelijk tarief van deur tot deur brengt? En als dat alternatief terrein wint, kunnen autofabrikanten op termijn de hele taxibranche overnemen. Chauffeurs hoeven ze alvast niet te betalen.
Tesla-baas Elon Musk heeft haast. In de opkomende autonometaxibranche moet hij het opnemen tegen een gevestigde partij als Google’s Waymo, dat in steden als Los Angeles en San Francisco al jaren goeddeels probleemloos autonome taxidiensten verzorgt met omgebouwde elektrische Jaguars. Dat Tesla Cybercab als zelfrijdende ‘robotaxi’ pas vanaf deze maand operationeel is in het Texaanse Austin, brengt Musk in ongemakkelijk achterhoedegevecht.
De typegoedkeuring voor FSD in Nederland is dan ook een historische dag voor Tesla. Musk deelde op X trots berichten over hoe „smooth” de auto’s het zouden doen op Nederlandse rotondes. En maandag liet Tesla meteen een kleine groep met het systeem kennismaken, waaronder NRC.
Hoe bevalt het systeem? Aan de auto’s zelf zie je niks. FSD vergt geen hardware-aanpassingen, alleen een software-update. Het is op elke Tesla leverbaar en werkt verbazingwekkend simpel. Op het navigatiesysteem een bestemming invoeren, FSD inschakelen en rijden. Dat doet de auto met doorgaans grote precisie en een comfortabele, defensieve rijstijl.
Hij remt ruim op tijd voor stoplichten, trekt voorzichtig op, neemt bochten strak en rustgevend, anticipeert voelbaar op tegenliggers en onvoorspelbare verkeersbewegingen. Voor een onverhoeds achter een vrachtwagen opduikende scooter in een nauwe Amsterdamse steeg remt hij sneller dan een menselijke chauffeur had gekund en ingrijpen blijkt zelden nodig. Indrukwekkend is het gemak waarmee de auto op een drukke maandagochtend rond de Amsterdamse Noordermarkt laveert en bij een afslag naar links over het markttraject geen voetganger over het hoofd ziet.
Tesla’s met vergaande rijhulpsoftware mogen de weg op.
Fouten maakt FSD ook – en waar je ze het minst verwacht. Op een kruispunt met dubbele stoplichten waar het licht voor rechtsaf op groen en dat voor rechtdoor op rood staat, stopt de Tesla terwijl hij rechtsaf slaat. Daar neemt hij blijkbaar het zekere voor het onzekere, maar dat is niet ongevaarlijk met ongeduldig optrekkend verkeer achter je.
En in smalle steegjes laat FSD je niet over trottoirs rijden als een geparkeerde auto daar de halve weg blokkeert, ook niet als voor zo’n uitwijkmanoeuvre voldoende ruimte is. Dat parcours beoordeelt het systeem blijkbaar als illegaal. Als het FSD na herhaalde pogingen niet lukt de blokkade over de weg te omzeilen, maakt de auto achteruit rechtsomkeert voor een andere route. Intussen sta je daar in een stad vol lichtgeraakte medeweggebruikers de doorgang te blokkeren – tenzij je het stuur overneemt dus. Daarnaast heeft FSD grote moeite de auto netjes op een parkeervak te manoeuvreren, voor elke middenklasser met parkeerhulp een peulenschil.
Tegelijkertijd is FSD streng voor de bestuurder. Als de camera op het dashboard ziet dat je blik te vaak of te lang van de weg afdwaalt, schakelt het systeem zichzelf na vier waarschuwingen uit. In het ernstigste geval kan Tesla onoplettende gebruikers zelfs een week schorsen. Met dat regime zal de bestuurder moeten leren leven. Hij zal er ook het geld voor over moeten hebben. Maar Musks ooit weggelachen zelfrijdende droom is bijna uitgekomen.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren