Wanneer AI-robotjes steeds zelfstandiger gaan handelen in aandelen en leningen, kan dat leiden tot onvoorspelbare obligatiehandel en onverklaarbaar schommelende beursen. Daarvoor waarschuwt de Autoriteit Financiële Markten bij het presenteren van het jaarverslag.
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
Volgens AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest is de komst van AI op de kapitaalmarkten een van de risico’s die de toekomst van de financiële sector ‘fundamenteel onzeker’ maakt. De technologische versnelling is voor toezichthouders als de AFM nauwelijks bij te houden, en komt nog bovenop gevaren als de oorlog in het Midden-Oosten, en de economische schokken als gevolg van de geopolitieke realiteit.
‘Traditioneel zouden we al van één zo’n risico nerveus worden’, zegt Van Geest. ‘Maar dit is ons nieuwe normaal geworden: elke dag is er weer iets nieuws en al die ontwikkelingen tellen bij elkaar op. Er is geen tijd meer om uit te blazen of bij te komen.’
Zo maakt Van Geest zich zorgen over de beurskoersen die op een ‘uitzonderlijk hoog’ punt zijn beland in de economische cyclus. ‘Wanneer de grote omslag komt, kan niemand voorspellen’, zegt ze. Maar bijvoorbeeld de ontwikkelingen in privaat krediet – grote leningen buiten de banken om, waarvan met name in de Verenigde Staten steeds meer beleggers hun geld terug willen – lijken de ‘eerste tekenen in het patroon dat aan het eind van zo’n cyclus de kredietrisico’s minder goed in de gaten worden gehouden’.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Bedrijven, particulieren en toezichthouders doen er daarom goed om ‘tegen een stootje te kunnen en een buffer op te bouwen’.
Kijk je met een roze bril naar de AI-ontwikkelingen, dan zouden ze juist kunnen bijdragen aan een stabiele en rationele financiële sector. Nu al komt elke beslissing op de beurs op een of andere manier met hulp van AI tot stand, zegt AFM-bestuurder Hanzo van Beusekom.
Het mooiste zou zijn wanneer iedereen door AI snel toegang heeft tot dezelfde en juiste informatie, het toezicht kan real time plaatsvinden en het manipuleren van de markten bijkans onmogelijk is, omdat AI-gestuurde handelsprogramma’s zo ontworpen zijn dat ze bijdragen aan een eerlijke markt. De AFM noemt dit scenario niet voor niets het ‘utopische scenario’.
Daar staat het ‘dystopische scenario’ tegenover. Met AI is het makkelijk informatie te manipuleren, die tot verkeerde handelsbeslissingen leidt. Maar AI-modellen en autonome bots kunnen straks ook de markten zelf gaan manipuleren als zij de verkeerde opdrachten meekrijgen, zegt AFM-bestuurder Van Beusekom. ‘Geef je de regel mee: maak winst, dan gaat zo’n bot op zoek naar manieren om dat te doen. En dan is het net als met Darwin: de succesvolle bots blijven over.’
Reële mogelijkheid: een bot plaatst een paar kleine verkooporders van een bepaald aandeel in de hoop dat andere beleggers volgen en drijft zo de prijs naar beneden. En koopt vervolgens een veel groter pakket aandelen met winst. Dit zogenoemde spoofing gebeurt nu ook al – marktmanipulatie is letterlijk net zo oud als de VOC –, maar een AI-bot kan dat gaan bedenken, ‘verspreiden, op verschillende markten, en in heel hoog tempo’.
Het is daarbij ook denkbaar dat zo’n AI-bot zo slim wordt dat hij de gebruikelijke toezichtsmanieren daarbij omzeilt. Van Beusekom: ‘Belangrijk om te benadrukken is dat we dat nu nog niet zien gebeuren. Al weet je natuurlijk niet wat je niet weet. Dat maakt toezicht ook zo leuk en dynamisch, en helemaal niet apesaai zoals iedereen denkt.’
Alles over economie vindt u hier.
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt ook dat AI-modellen op elkaar kunnen reageren of zelfs samenwerken; dat kan de prijs op de kapitaalmarkten opdrijven, of zeer onvoorspelbaar maken. AI-bots begonnen in die wetenschappelijke context zelfs zelfstandig in aandelen en obligaties te handelen, zonder dat de eigenaren van die bots daarvan afwisten.
Zo ver is het op de huidige beursvloer nog niet, en het is belangrijk dat het ook niet zo ver komt, zegt Van Beusekom. ‘Het is essentieel dat de kapitaalmarkten goed blijven functioneren. Het geeft bedrijven toegang tot kapitaal om te kunnen investeren, particulieren tot een hypotheek, en ze laten de economie als geheel draaien. Onze taak is er scherp op te zien dat het zo blijft.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant