Binnen de familie van mediamagnaat Rupert Murdoch wordt al jaren gevochten om de opvolging. De Amerikaanse journalist Gabriel Sherman schreef er een even gedetailleerd als fascinerend boek over. ‘Geld wint altijd.’
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Als het nieuwe boek van de Amerikaanse journalist Gabriel Sherman (46) op de houten tafel van een pub in West-Londen wordt gelegd, pakt hij zijn telefoon erbij. ‘Vind je het goed als ik een foto maak?’, vraagt hij. ‘Ik heb de omslag met de Nederlandse titel nog niet eerder gezien.’
Op de omslag een gezinsfoto waarop moeder en vader elk een peuterzoon in hun armen houden. Tussen het gelukzalig lachende stel in staat hun iets oudere dochtertje. ‘Een van de dingen die ik zo fascinerend vind aan gezinnen’, zegt Sherman, ‘is het verschil tussen hoe ze zich aan de buitenwereld presenteren en hoe ze werkelijk zijn. Het ideale gezin hoort altijd gelukkig te zijn. Maar de journalistiek draait om het vinden van de waarheid. En die waarheid blijkt vaak veel rommeliger te zijn – bij dit gezin al helemáál.’
Op de foto staat namelijk een van de beroemdste disfunctionele gezinnen van deze tijd: dat van de Australische mediamagnaat Rupert Murdoch. In het boek van Sherman, Vreugdevuur van de Murdochs. Hoe de epische strijd om de troon van de laatste grote mediadynastie een familie verscheurde – en de wereld, is te lezen hoe Murdoch zijn kinderen tegen elkaar uitspeelt in een darwiniaanse strijd die uiteindelijk bepaalt wie zijn imperium mag erven. Murdoch is nu 95.
Wie wint, kan onder meer de koers bepalen van kranten als The Wall Street Journal, The Times, The Sun, de New York Post en The Australian en vooral van verreweg de best bekeken tv-zender van de Verenigde Staten, Fox News.
De afgelopen halve eeuw heeft de familie met die media de politiek in Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten vergaand beïnvloed. ‘Ze hebben bijgedragen aan de verspreiding van desinformatie, complottheorieën, de ontkenning van klimaatverandering’, zegt Sherman. ‘Een van de redenen dat ik dit boek wilde schrijven, is dat deze familie de wereld zoveel schade heeft toegebracht. Ik heb twee jonge kinderen die daar de gevolgen van gaan ondervinden.’
Maar met de keuze voor de omslagfoto wilde Sherman benadrukken dat er zelfs bij de Murdochs, over wie onlangs ook de vierdelige documentaireserie Dynasty: The Murdochs is verschenen op Netflix, een menselijk verhaal aan ten grondslag ligt. Hij wijst naar de kinderen op de foto. ‘Ik heb te doen met die kinderen. Ze waren ook ooit jonge kinderen die gewoon gelukkig wilden zijn, maar ze werden geboren in een gezin waar gigantische druk op ze werd uitgeoefend.’
Weinig progressieve journalisten kennen de Murdochs en de politici voor wie ze als propaganda-arm fungeren beter dan Gabriel Sherman. Rond de millenniumwisseling schreef hij voor een New Yorkse stadskrant een wekelijkse column over vastgoed, waarvoor hij regelmatig belde met een kwakkelende projectontwikkelaar genaamd Donald Trump. Sinds 2004 volgt Sherman de Murdochs en hun media, onder meer voor de bladen GQ, The New Republic, New York Magazine en Vanity Fair.
In 2014 publiceerde hij The Loudest Voice in the Room, een biografie van Fox News-oprichter Roger Ailes. Daarin maakte hij melding van een geval van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Twee jaar later bracht Sherman verhalen van nog zes vrouwen naar buiten, waarna Ailes genoodzaakt was op te stappen. Sherman schreef mee aan de op zijn boek gebaseerde tv-serie The Loudest Voice, uit 2019, waarin Ailes werd gespeeld door Russell Crowe.
Ook schreef Sherman de controversiële film The Apprentice (2024), een voor twee Oscars genomineerde biopic over Donald Trump met Sebastian Stan als zijn vertolker. Diezelfde Donald Trump deed er – tevergeefs – alles aan om te voorkomen dat de film, waarin onder meer te zien is dat hij zijn ex-vrouw Ivana verkracht, in de bioscoop te zien zou zijn.
Hoewel Sherman schrijft over ’s werelds machtigste bullebakken, maakt hijzelf een verlegen indruk. Hij kiest zijn woorden voorzichtig en omschrijft zichzelf als introvert en gezagsgetrouw.
Die bullebakken zelf hebben dat ook haarfijn in de gaten. Toen hij tijdens de presidentscampagne van 2024 telefonisch tegen Trumps persvoorlichter zei dat hij namens Vanity Fair een rally wilde volgen, hoorde hij Trump op de achtergrond zeggen dat hij Shermans hotelkamer wel zou betalen. Sherman zei vervolgens dat hij alle journalistieke regels zou overtreden als hij een gratis kamer zou aannemen van een politicus over wie hij schrijft, waarna hij Trump met een kinderstemmetje hoorde zeggen: ‘Gabe, don’t be a baby. Baby Gabe.’
Sherman is gefascineerd door mensen met wie hij het fundamenteel oneens is. ‘Er bestaat de neiging om je zogenaamde vijanden te willen negeren’, zegt hij. ‘Ik wil ze juist begrijpen. Hoe kunnen we zo totaal verschillend naar de wereld kijken? Hoe zijn zij zo geworden? Hoe is het om zo te zijn?’
Bij het beantwoorden van deze vragen spelen vaderfiguren bij Sherman een cruciale rol. De film over Trump toont een jonge, onzekere vastgoedontwikkelaar die gebukt gaat onder bewijsdrang vanwege diens meedogenloze vader. Het boek over Ailes begint in 1890 met de oprichting van het bedrijf waar diens vader uiteindelijk zou werken. Het boek over de Murdochs begint vijf jaar eerder, bij de geboorte van Ruperts vader, Keith Murdoch.
‘Het begrijpen van een persoon is een mysterie, toch?’, zegt hij achter een kop koffie. ‘Als je dat wilt oplossen, ga je terug naar het begin om te zoeken naar aanwijzingen. Ik denk dat we allemaal op een bepaalde manier reageren op het gezin waar we vandaan komen. Mannen proberen vaak óf hun vaders te behagen, óf we proberen ons tegen ze af te zetten.’
Neem het geval van Rupert Murdoch, zegt Sherman. ‘Zijn vader legde veel druk op hem om zijn imperium over te nemen – het was nog een klein imperium, maar toch, Keith was rond 1920 wel een van de rijkste mannen van Australië. Keith liet blijken dat hij dacht dat Rupert nooit aan hem zou kunnen tippen. Ik denk dat Rupert dat nooit is vergeten, dat hij altijd het gevoel heeft gehad het ongelijk van zijn vader te moeten bewijzen.’
Niet alleen zijn vader was hardvochtig. ‘Zijn moeder leerde hem zwemmen door hem gewoon in het zwembad van het cruiseschip te gooien. Hij heeft verteld hoe hij toen spartelend en schreeuwend de kant bereikte. Dat gevoel van machteloosheid, dat je je in je eentje moet zien te redden, is denk ik van enorme invloed op hem geweest. Gedurende zijn carrière zie je ook dat relaties niet belangrijk voor hem zijn. Hij kan ze abrupt beëindigen.’
Sherman kijkt niet snel ergens meer van op bij de Murdochs, maar dat gebeurde nog wel toen hij in 2022 een mail kreeg doorgestuurd die Murdoch had gestuurd naar Jerry Hall, met wie hij toen zes jaar was getrouwd. ‘Jerry, helaas heb ik besloten een einde te maken aan ons huwelijk’, was daarin te lezen. ‘We hebben zeker mooie momenten gehad, maar ik heb nog veel te doen… Mijn advocaat in New York zal binnenkort contact opnemen met die van jou.’
Met drie vrouwen – niet met Hall – heeft Murdoch zes kinderen: Prudence (1958), Elisabeth (1968), Lachlan (1971), James (1972), Grace (2001) en Chloe (2003).
Sherman heeft met alle familieleden tijd doorgebracht, met uitzondering van Prudence, maar zij speelt in de opvolgingskwestie geen grote rol (toen Murdoch tijdens een interview zijn kinderen eens opsomde, vergat hij haar te noemen. Prudence belde haar vader hierop woedend op, schrijft Sherman, waarna hij haar een bos bloemen stuurde, ‘groter dan een bank’).
Drie kinderen – Elisabeth, Lachlan en James – streden om de opvolging van hun vader. Van hen is Elisabeth het meest competent, zegt Sherman, maar zij heeft ondanks invloedrijke functies nooit een échte kans gemaakt, zegt Sherman, ‘omdat Rupert misogyn is’.
De paranoïde kilte binnen de familie – Rupert gaf ooit Elisabeth de opdracht om James te ontslaan – is ‘ongelofelijk goed getroffen’ door de HBO-serie Succession (2018-2023), die losjes op de familie is gebaseerd, zegt Sherman. ‘Het enige niet-accurate is dat de patriarch in die serie, Logan Roy, voortdurend tekeergaat. Rupert is niet angstaanjagend in theatrale zin. Hij schreeuwt niet, hij mompelt. Maar ik snap goed dat ze Logan Roy wél luidruchtig hebben gemaakt, dat is leuker om naar te kijken.’
Vreugdevuur van de Murdochs leest als een ‘Succession in het echt’, schreef vakblad Publisher’s Weekly. Dat was ook de bedoeling. ‘Er bestaan biografieën van Murdoch die van elke deal elk tegenbod optekenen’, zegt Sherman. ‘Maar ik wilde een familieverhaal schrijven en bij de film over Donald Trump heb ik geleerd om rücksichtslos al het materiaal weg te laten dat de plot of de personages niet vooruithelpt.’ Het boek telt daarom, exclusief noten, maar iets meer dan tweehonderd pagina’s. ‘Mensen hebben me verteld dat ze het in één ruk hebben uitgelezen.’
Murdoch komt erin naar voren als politieke windvaan. Zonder Murdoch geen Trump, zeggen velen, maar in 2007 wierf Murdoch nog fondsen voor de Democraat Hillary Clinton en flirtte hij met het idee om Barack Obama te steunen.
Sherman: ‘Ik denk dat hij in de kern rechts is. Hij is voor een kleine overheid, lage belastingen, hij is geen voorstander van homorechten, maar zijn overtuigingen zullen nooit in de weg komen te staan van zijn bedrijf. In de jaren negentig wist hij dat Tony Blair de verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk zou winnen en wilde hij niet aan de verkeerde kant eindigen, dus switchte zijn rechtse tabloid The Sun naar de linkse Labour-partij.’
Voor progressieve media is het moeilijk concurreren met die van Murdoch, die zich intensief met de redactionele inhoud bemoeit en voor wie de waarheid niet altijd leidend is, zegt Sherman. Toch zijn er lessen die ze kunnen leren. ‘Murdoch is een genie in het mengen van nieuws en entertainment. Hij is erin geslaagd om verontwaardiging fun te maken.’ ‘Headless body in topless bar’, luidt een memorabele kop van de New York Post.
‘Progressieve media vertellen de wereld graag hoe eerlijk en slim we zijn, en ik zeg ook zeker niet dat we die nobele waarden opzij moeten schuiven, maar die prekerigheid leidt niet tot de populariteit van de media van Murdoch.’
De macht van Murdoch neemt wel af, zegt Sherman. ‘Vroeger was Fox News leidend en waren Republikeinse politici volgend. Maar Trump is nu groter dan Fox News. Zolang Fox News blijft meebewegen met Trump, blijven ze invloedrijk.’
Lang was het de vraag of Fox News zou vasthouden aan de radicaalrechtse koers als Rupert ooit komt te overlijden. James, Elisabeth en Prudence zijn namelijk progressiever dan hun vader en beschikten in de familietrust over net zoveel stemrecht als Lachlan, een rechtse hardliner. Omdat Rupert wilde dat Lachlan zijn levenswerk zou voortzetten, spande hij een rechtszaak aan om de drie hun stemrecht te ontnemen.
Hij verdedigde deze stap door te zeggen dat hij hiermee de financiële belangen van de familie beschermde – de drie zouden volgens hem het rechtse verdienmodel verwoesten. De rechter oordeelde vernietigend en noemde Ruperts plan een ‘zorgvuldig opgezette schijnvertoning’ die niet draaide om zakelijke belangen, maar die puur was bedoeld om zijn conservatieve erfenis veilig te stellen.
Progressieve Amerikanen juichten, zagen een toekomst voor zich met een gematigd Fox News, maar een klein jaar later, in september 2025, kreeg Rupert alsnog zijn zin: James, Elisabeth en Prudence schikten en gaven voor 1,1 miljard dollar per persoon hun stemrecht op, waardoor Lachlan het imperium alsnog zal erven.
‘Zoals Rupert altijd zegt als hij deals sluit: geld wint altijd’, zegt Sherman. ‘In moreel opzicht is dit einde onbevredigend. Maar dit past wel bij wie deze mensen zijn. En als die drie zulke progressieve mensen waren geweest die geloven in waarden als eerlijkheid en fatsoen, hadden ze al veel eerder met hun familie gebroken, toch?’
Aan het familiebedrijf kleven talloze schandalen. Zo werden journalisten van het Britse News of the World in 2011 betrapt op het hacken van voicemails van onder anderen beroemdheden, leden van het koninklijk huis en een vermoord meisje.
Murdoch kwam ook in opspraak toen bleek dat hij tijdens de presidentsverkiezingen van 2020 had toegestaan dat Fox News complottheorieën verspreidde die beweerden dat stemmachines van het bedrijf Dominion Voting Systems stemmen voor Trump hadden gestolen. Fox News schikte uiteindelijk voor 787 miljoen dollar met Dominion.
‘Er zijn zo veel schandalen geweest waarbij je dacht dat Murdoch definitief ten val zou worden gebracht’, zegt Sherman. ‘Toch is dat nog nooit gebeurd. Het lijkt hem ook niks te kunnen schelen, hij ontslaat de mensen die niet meer nodig zijn, en kijkt nooit meer terug.’
Sherman noemt het een van Murdochs ‘superkrachten’ dat hij ‘nooit achterom kijkt en geen geweten heeft’. ‘Natuurlijk zit ik niet in zijn hoofd, kan ik geen MRI van zijn brein maken, maar mijn achtergrond als scenarioschrijver heeft me geleerd dat personages zijn wat ze doen. Het gaat niet om wat iemand voelt of wat er in zijn hoofd zit, want dat kun je niet weten. Maar als je naar de daden van Rupert Murdoch kijkt, horen die bij iemand zonder geweten.’
Hoe meer Sherman tijdens de promotiecampagne van zijn boek over Murdoch praat, hoe meer fundamentele overeenkomsten hij ziet met Donald Trump. ‘Ze zijn niet alleen rijke outsiders met vaders door wie ze nooit zijn gerespecteerd. Ze staan ook nooit stil bij de vraag: is dit juist? Ze doen het gewoon – en daardoor bewegen ze sneller dan anderen. Zoals we ook bij Trump in de politiek hebben gezien, is het moeilijk concurreren met iemand zonder schaamte.’
Zo zijn ze niet altijd geweest. In The Apprentice is Trump te zien als jonge, onzekere dertiger. De film suggereert dat zijn bravoure slechts een façade is om de aandacht van zijn vader Fred te trekken, een verlangen dat nooit wordt vervuld.
Doordat de film een karakterstudie was en geen politieke afrekening, luidde de kritiek dat die Trump te veel humaniseerde. ‘Ik heb hier veel over nagedacht’, zegt Sherman, ‘en mijn filosofie is dat je radicaal empathisch mag zijn tegenover je onderwerp, je kunt proberen te begrijpen waarom mensen bepaalde keuzes maken, maar je mag hun gedrag niet goedpraten.’
Hij noemt de scène waarin Trump zijn ex-vrouw Ivana verkracht. ‘Omdat die zo omstreden was, wilde de financier van de film die eruit hebben of sterk inkorten, maar daar heb ik me met hand en tand tegen verzet’, zegt Sherman. ‘Door tientallen vrouwen is Trump beschuldigd van seksueel misbruik, het is duidelijk een onderdeel van wie hij is. Als we deze kant niet hadden laten zien, hadden we hem wél vergoelijkt.’
Dankzij het succes van The Apprentice kreeg Sherman met zijn gezin een talentenvisum om in het Verenigd Koninkrijk te komen wonen. Hier wil hij voor Vanity Fair onder meer schrijven over de populistische politicus Nigel Farage.
‘We wilden altijd nog eens met de kinderen in het buitenland wonen en dit leek ons een mooi moment, ook vanwege de politieke situatie in de Verenigde Staten’, zegt hij. ‘Ik had het idee dat ik zo veel had gedaan om de waarheid over zowel Trump als Fox News bloot te leggen, maar de laatste jaren leek dat allemaal niets meer uit te maken. Wat je ook schrijft, niets heeft echte gevolgen. Ook voor mijn mentale gezondheid had ik even wat afstand nodig. Ik vind het prima om het nu even aan anderen over te laten.’
Gabriel Sherman: Vreugdevuur van de Murdochs. Hoe de epische strijd om de troon van de laatste grote mediadynastie een familie verscheurde – en de wereld. Luitingh-Sijthoff; 304 pagina’s; € 22,99.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant