Tussentijdse verkiezingen Premier Mark Carney geniet groeiende populariteit in Canada sinds hij ruim een jaar geleden aan de macht kwam met de belofte het land te verdedigen tegen president Donald Trump. Zijn partij staat op het punt alsnog de parlementaire meerderheid te behalen. „Hij doet het goed.”
De Canadese premier Mark Carney bezocht 12 maart leden van de Canadese strijdkrachten in Yellowknife.
Lachend geeft Dannie Desjardins, een kiezer uit de overwegend Franstalige Canadese provincie Quebec, het toe: ze is „verliefd” op de Canadese premier Mark Carney. „Toen hij op het toneel verscheen, kreeg ik weer hoop”, zegt de vijftiger, een inwoonster van Terrebonne, een voorstadje van Montreal.
Desjardins viel als een blok na de toespraak van Carney bij het World Economic Forum in het Zwitserse Davos in januari, vertelt ze. De premier hield toen een betoog voor samenwerking van middelgrote mogendheden, om sterk te staan tegenover wereldmachten. „Ik vind dat hij een intellectuele kracht heeft die heel interessant is”, aldus Desjardins.
Voor het eerst stemt ze op de Liberale Partij van Carney. „Ik stemde altijd blindelings op het Bloc Québécois”, zegt ze, doelend op de separatistische partij die de belangrijkste oppositie vormt in Quebec. „Maar het is nodig dat Carney de mogelijkheid krijgt om te besturen zonder dat vooruitgang de hele tijd wordt geblokkeerd.”
In drie van de 343 Canadese kiesdistricten worden maandag tussentijdse verkiezingen gehouden: twee districten in en rond Toronto en één nabij Montreal. Beide vacante zetels in Toronto gelden als veilig voor de Liberalen.
Het kiesdistrict Terrebonne nabij Montreal is meestal in handen van het Bloc Québécois, maar werd een jaar geleden met één stem verschil gewonnen door de Liberale kandidaat Tatiana Auguste. Wegens een fout bij het tellen moest die verkiezing over van het Canadese Hooggerechtshof.
Er zijn 172 zetels nodig voor een meerderheid. De Liberalen hebben er nu 171, de Conservatieven 140. Het Bloc Québécois heeft 22 zetels, de linkse NDP 6, de Groenen hebben één zetel.
Carney staat op het punt die beweegruimte te krijgen: bij tussentijdse verkiezingen in drie kiesdistricten is het zo goed als zeker dat zijn partij de absolute meerderheid in het parlement behaalt. Met een meerderheid – 172 zetels of meer – kan Carney zijn beleid uitvoeren zonder steun van parlementsleden van de oppositie. En in principe kan zijn kabinet de rit uitzitten tot 2029, zonder het risico dat het ten val wordt gebracht.
Het begeerde meerderheidsmandaat vormt de kroon op het eerste jaar van Carney. De 61-jarige Carney volgde ruim een jaar geleden Justin Trudeau op als premier, met een belofte een „sterk Canada” te bouwen dat zich kan verweren tegen de Amerikaanse president Donald Trump. Trump ontketende onverwachts een handelsoorlog tegen het land en zei herhaaldelijk dat Canada een „51ste staat” van de VS zou moeten worden, tot woede van veel Canadezen.
Carney, oud-president van de Canadese centrale bank en de Britse centrale bank, werd en wordt door velen gezien als de man die voor Canada opkomt . „Mark Carney maakt een competente en bedachtzame indruk, in contrast met Donald Trump”, zegt Daniel Béland, hoogleraar politicologie aan de universiteit McGill in Montreal, telefonisch. „Hij wordt gezien als een geruststellende figuur, die controle heeft en serieus is, met ervaring en connecties. Veel Canadezen beschouwen hem als de juiste man op het juiste moment.”
In het afgelopen jaar is de populariteit van Carney gestaag gegroeid: onder zijn leiding wist de partij een op handen zijnde verkiezingsnederlaag om te bouwen in een overwinning. Uit opiniepeilingen blijkt dat 44 à 48 procent van Canadese kiezers de Liberalen steunt tegenover 30 à 34 procent voor de voornaamste oppositiepartij, de Conservatieven onder leiding van Pierre Poilievre.
Hoewel Carney nog geen grote beloftes heeft waargemaakt – zo zijn er nog geen nieuwe handelsafspraken met het Witte Huis – geven Canadezen hem vooralsnog speelruimte, zegt Béland. „Mensen weten dat het lastig is”, zegt hij. „De wereld lijkt te ontrafelen en mensen willen iemand die wellicht wat technocratisch is, maar die probeert het schip door de storm te loodsen.”
Carney’s boodschap trekt niet alleen kiezers, maar spreekt ook politici van andere partijen aan – zo stapten vier parlementsleden van de Conservatieven en één lid van de NDP, een linkse oppositiepartij, over naar zijn ploeg. Volgens geruchten zouden nog acht Conservatieve leden de overstap willen maken.
Dat Carney Conservatieve parlementariërs aantrekt, heeft te maken met het feit dat de Liberale partij naar centrum-rechts is opgeschoven, ten opzichte van het centrum-linkse tijdperk-Trudeau. Wegens de druk op de Canadese economie door de heffingen van Trump legt Carney de nadruk op economische ontwikkeling, onder meer met ruimte voor de winning van grondstoffen en uitbreiding van handelsbanden met de EU, China, India en andere partners. Ook heeft hij grote investeringen aangekondigd in Defensie.
Sinds afgelopen week een Conservatieve parlementariër overliep die bekendstaat om haar sociaal-conservatieve waarden en klimaatscepsis, groeit echter onrust over de manier waarop Carney zijn meerderheid bijeensprokkelt. Vooral aan de linkerzijde van de Liberale Partij neemt twijfel toe over de vraag of progressieve waarden en klimaatbeleid onder Carney in de verdrukking komen.
Vooralsnog zijn de Liberalen Carney echter bovenal dankbaar dat hij de partij van een electorale ondergang heeft gered. Bovendien gaat zijn strijd om Canada te behoeden voor Trump boven andere overwegingen. De overlopers „onderschrijven het kernelement van onze missie om een sterk Canada te bouwen”, zei Carney zelf.
Meer kiezers gunnen de premier een meerderheidsmandaat. „Ik heb daar geen probleem mee”, zegt Odette Quevillon in Terrebonne. „Hij doet het goed.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet