Verkiezingen Hongarije Ruim twee jaar geleden was hij onbekend, zondag versloeg hij Viktor Orbán, de Hongaarse premier die onverslaanbaar werd geacht. Hoe kreeg Péter Magyar dat voor elkaar? Wat maakt hem zo aantrekkelijk voor veel Hongaren? Vijf verklaringen voor zijn succes.
Peter Magyar, leider van de oppositiepartij Tisza, brengt zondag in Boedapest zijn stem uit tijdens de Hongaarse parlementsverkiezingen.
Na zestien jaar komt er een einde aan het premierschap van Viktor Orbán, de man die Hongarije naar eigen zeggen omvormde tot een „illiberale democratie”. Péter Magyar (45), leider van oppositiepartij Tisza, staat na zijn overtuigende overwinning voor de zware taak om Hongarije uit de economische malaise te halen, de rechtsstaat te herstellen en de relatie met Brussel te verbeteren. De verwachtingen zijn torenhoog. Magyar kreeg immers voor elkaar wat sinds 2010 niemand lukte: hij kreeg Orbán weg. Vijf factoren droegen bij aan zijn succes.
Begin 2024 lanceerde Magyar zichzelf met een knal als politieke tegenstander van regeringspartij Fidesz. Na een schandaal rond kindermisbruik waarbij zowel president Katalin Novák als voormalig minister van Justitie Judit Varga moesten opstappen, publiceerde Magyar een stiekem opgenomen telefoongesprek met zijn ex-vrouw Varga, waarin zij sprak over overheidsbemoeienis met een onderzoek naar corruptie door de regering.
De strijd tegen corruptie, nepotisme en zelfverrijking door de kliek rondom Orbán werd Magyars centrale thema. Hij hekelde het wegsluizen van publiek geld naar Fidesz-vertrouwelingen en wees op de slechte staat van gezondheidszorg en onderwijs. Hij beloofde het geprivilegieerde netwerk van Orbán te ontmantelen. Die boodschap sloeg aan, vooral omdat in Orbáns vierde termijn, vanaf 2022, de economie niet meer groeide, de inflatie sterk steeg en de levensstandaard daalde. In 2025 was Hongarije het op vier na armste land van de EU.
Magyar, afkomstig uit een welgestelde familie en opgeleid als jurist, kent Fidesz van binnenuit. Meer dan twintig jaar was hij lid van de partij, hij werkte voor de regering en staatsbedrijven. Zijn carrière binnen Fidesz stokte omdat hij „te ambitieus en te onafhankelijk was”, zei een politicoloog tegen nieuwssite Politico. Magyar keerde zich tegen de gevestigde politieke orde waarin hij lang functioneerde.
Electoraal gezien heeft Magyars Fidesz-verleden twee voordelen. Progressieve kiezers geloven dat hij door zijn kennis van het Orbán-regime bij uitstek in staat is om het te bestrijden. Hij weet hoe de regering werkt, en welke trucs die gebruikt. Voor Fidesz-afhakers is Magyar een aanvaardbaar alternatief: hij is tegen Orbán maar wel centrum-rechts, even fel gekant tegen illegale migratie als Orbán. Niet toevallig laat Magyar zich niet uit over lhbti-rechten, die onder Orbán onder grote druk kwamen te staan.
Peter Magyar (midden), spreekt met de media nadat hij zijn stem heeft uitgebracht in Boedapest.
Niet eerder had Orbán zo’n duidelijke tegenstander. Bij de parlementsverkiezingen van 2022 probeerden oppositiepartijen een front te vormen, maar de gemeenschappelijke leider miste charisma. Dit keer trokken andere oppositiepartijen zich terug om Tisza meer kans te geven.
Magyar heeft vanaf zijn politieke entree ingezet op een partij met hemzelf als enig boegbeeld. Door het overnemen van de slapende partij Tisza kon hij in juni 2024 meteen meedoen aan de Europese verkiezingen, waar Tisza 30 procent van de stemmen en zeven zetels binnenhaalde.
De verkiezingscampagne was een tweestrijd tussen de gevestigde, soms zichtbaar vermoeide premier en de ambitieuze, energieke uitdager. Die tweestrijd werkte in het voordeel van Magyar. Elke Hongaar die van Orbán af wilde, had een alternatief, zelfs als hij of zij de rechtse ideeën van Magyar niet omarmt. Voorafgaand aan de verkiezingen klonk het vaak: „We kiezen niet voor Magyar, we kiezen tegen Orbán”. Of: „Alles beter dan Orbán”.
Péter Magyar tijdens een toespraak in Boedapest, maart 2024.
Orbán heeft zijn campagnes en premierschap voortdurend gebaseerd op het creëren van angst voor de buitenwereld, inspelend op het sentiment van een land dat zichzelf al eeuwenlang de speelbal voelt van buitenlandse grootmachten. De Europese Unie was de vijand, en Orbán heeft er alles aan gedaan om de eenheid van de EU te ondermijnen. Recent onderzoek van denktank European Council on Foreign Relations toont aan dat veel Hongaren daar niet achter staan: 77 procent wil binnen de EU blijven, 43 procent wil een andere rol voor Hongarije binnen de Unie.
Magyar staat voor herstel van de relatie tussen Boedapest en Brussel. Het is niet zeker dat hij, anders dan Orbán, zal instemmen met de Europese lening van 90 miljard aan Oekraïne, maar hij zal zich zeker coöperatiever opstellen. Hij heeft de 17 miljard euro aan Europese subsidies, bevroren vanwege de afbrokkelende rechtsstaat onder Orbán, nodig om economische hervormingen door te kunnen voeren. Vooral jonge Hongaren willen bij Europa horen.
Bij een keuze voor de EU hoort afstand van Moskou. Orbán koestert zijn relatie met Poetin, die tijdens de campagne werd bevestigd door uitgelekte telefoongesprekken tussen de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov. Tisza-stemmers moeten daar niets van hebben. Tijdens een massaal bezocht concert vrijdag klonk veelvuldig „Ruszkik, haza!”, („Russen, ga naar huis!”), een echo van het Hongaarse verzet tegen de Russische invasie van 1956.
Magyar is er afgelopen twee jaar in geslaagd om zowel een partij op te bouwen als een effectieve campagne te voeren. Hij vertrouwde daarbij op ‘onbesmette’ mensen zonder politieke achtergrond. Hij duldt, zo vertelden ingewijden aan Politico, geen tegen- of inspraak en spreekt als enige van zijn partij met de media. Zijn kennis van Fidesz-methodes kwam van pas in de campagne: na zijn verklaring over een sekstape van hem die naar buiten zou komen, dook de tape niet op. Pogingen om hem te belasteren deerden Magyar niet.
Kenmerkend voor Magyars campagne is dat hij twee jaar lang bijna onafgebroken door het land reisde voor bijeenkomsten en ontmoetingen met kiezers. Hij toonde zich onvermoeibaar, met bezoeken aan zes plaatsen per dag in de slotfase van de campagne. De keuze voor de provincie bleek terecht, Boedapest stemt toch overwegend tegen Orbán.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag