Dunbevolkte delen van Nederland kampen met verschralend ov. Flexibel, persoonlijk vervoer tegen een regulier ov-tarief duikt overal op als oplossing. Zoals in Zeeland, dat er honderden haltes voor opende. ‘Dit is het einde van de Zeeuwse vervoersarmoede.’
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Autorijden lukt de 21-jarige Ivy niet meer goed, sinds ze in februari aan haar enkel werd geopereerd. ‘Ik ben pas een week van de krukken af’, zegt de Zeeuwse personal trainer. Dus staat ze deze dag in de Buitenruststraat in Middelburg bij een groen, druppelvormig bord met ‘hub’ erop.
Ze wacht op ‘de Flex’, een bus met de tekst ‘Reizen door Zeeland’, waar acht mensen in kunnen. Ze heeft hem via een app besteld om voor een normaal ov-tarief naar de volgende hub te gaan in Vlissingen. ‘En van daar ga ik weer terug naar de hub in mijn dorp, vijf minuten lopen van huis. Ik reis van hub naar hub.’
Zeeland is ronduit trots op zijn nieuwe vervoerssysteem: een fijnmazig net van honderden hubs, waar flexibel vervoer-op-aanvraag wordt gecombineerd met wat Harry van der Maas, gedeputeerde Mobiliteit, ‘de ruggengraat van ons ov’ noemt: bus, trein en ferry.
‘Alle 400 duizend Zeeuwen hebben nu elke dag tussen zes uur ’s ochtends en elf uur ’s avonds een vervoersmogelijkheid’, zegt de gedeputeerde. In de bebouwde kom is de hub hooguit 500 meter lopen, daarbuiten 2,5 kilometer. Ze komen voor de toeristen ook bij alle campings. ‘Dit is het einde van de Zeeuwse vervoersarmoede.’
Om te vieren dat het systeem is uitgerold over de hele, dunbevolkte, met verschralend ov kampende provincie, komt de voor openbaar vervoer verantwoordelijke staatssecretaris, Annet Bertram (CDA), op werkbezoek. ‘Wat ik hier zie en wat ik weet van vergelijkbare initiatieven in Nederland, moet onderdeel zijn van het debat over de toekomst van het openbaar vervoer.’
Toen Ivy zag dat er in haar dorp op Walcheren een hub-bord werd geplaatst, scande ze de bijbehorende QR-code en installeerde de Reizen door Zeeland-app. Daarmee plant ze vooraf haar reis. Die kan uit louter flexibel vervoer bestaan, maar ook uit een combinatie van flex, bus, trein of ferry.
Tijdens die reis checkt ze het verloop ervan. ‘In het begin was ik heel tevreden. Het is goedkoop en de hubs zijn dichtbij. De gewone bushalte die het dichtst bij mijn huis is, staat een flink eind weg, in het volgende dorp.’ De laatste tijd heeft de Zeeuwse echter steeds vaker vertraging. ‘Vandaag een halfuur. Ik hoor van de buschauffeurs dat dat komt omdat ze met te weinig zijn.’
Kinderziektes, oordeelt Van der Maas. Per slot zit het vrij complexe systeem nog in de experimenteerfase. ‘Ik ben nog niet helemaal tevreden.’ De kunst is om het zo flexibel te maken dat de chauffeurs niet te veel en niet te weinig te doen hebben.
Idealiter zit elke flexbus vol. ‘Nu rijden we nog te veel achter elkaar aan, terwijl ik ritten wil combineren om de kosten een beetje in de hand te houden.’ Een kwestie van ervaring opdoen, denkt de gedeputeerde. ‘Hoeveel reistijdverlies accepteer je bij een ommetje om nóg een reiziger mee te nemen?’
Van der Maas nam de staatssecretaris mee met een flexbus van het provinciehuis in Middelburg naar de hub naast de imponerende Grote Kerk in het toeristendorp Veere. Onderweg filosofeerden ze over het uitbreiden van hubs met nog meer vormen van vervoer. ‘Denk aan deelfietsen en -auto’s’, zegt Bertram.
Interessant, vindt ze, zeker in gebieden waar het ov verschraalt, de voorzieningen alleen maar minder worden en dus bereikbaarheid steeds meer onder druk komt te staan. ‘Wat we ook tegen elkaar zeiden: we kunnen nooit meer terug naar zoals het was, met bussen die leeg rondrijden.’
Wat Zeeland betreft is de Flex een succes. Vorige maand boekten de Zeeuwen bijna 16 duizend ritten, evenveel als het aantal downloads van de app. In reviews scoort het systeem 4,9 van de vijf sterren.
Het ministerie van Bertram, Infrastructuur en Waterstaat, zegt het experiment in Zeeland en vergelijkbare projecten in de Achterhoek, Overijssel, Drechtsteden en Flevoland te ondersteunen met tot dusver 16 miljoen euro.
Sinds maart is ook de provincie Noord-Brabant gedekt met een systeem van 260 nieuwe zogenoemde Bravoflex-haltes, waar een met een app gereserveerd busje stopt. Die moeten landelijke gebieden, buurtschappen en bedrijventerreinen beter aansluiten op het openbaar vervoer.
Reizigersorganisatie Rover ziet ‘publieke mobiliteit’ overal in Nederland in allerlei varianten opkomen. ‘Wij staan daar heel erg achter’, zegt beleidsmedewerker Verena van der Hoek. Ze prijst vooral de 55 hubs die in Groningen en Drenthe staan. ‘Zij waren de eerste en hebben hun nut bewezen.’
Bij haar enthousiasme plaatst Rover wel een grote kanttekening. ‘Flexibel vervoer mag nooit een middel zijn om te besparen op busvervoer’, stelt Van der Hoek. ‘Buslijnen moeten blijven. Als ze onrendabel zijn, moet je eerst proberen te stimuleren dat ze wel gebruikt worden.’
In Noord-Brabant zijn ze daar stellig over. ‘Bravoflex is echt een aanvulling op het openbaar vervoer, geen vervanging’, zegt een woordvoerder van de provincie. ‘Er wordt geen enkele reguliere halte of route opgeheven.’
De verantwoordelijke gedeputeerde in Zeeland ziet dat iets anders. ‘We hebben bushaltes waar per dag 0,78 mensen in- of uitstappen’, zegt Van der Maas. ‘Voor sommige grote bussen, die nu vooral leeg rondrijden, is het in december dan ook einde oefening.’
Tegen die tijd is de enkel van Ivy ruimschoots hersteld en kan ze allang weer autorijden. ‘Dan ga ik niet meer met de Flex’, zegt ze. ‘Dat ik daarmee vaak lang moet wachten, vind ik zonde van de tijd. Straks stap ik weer in mijn auto en ben ik zo thuis.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant