De rechtse Keiko Fujimori heeft voor de vierde keer de tweede ronde van de Peruaanse presidentsverkiezingen gehaald. Nooit won ze. Zondag ging ze met 17 procent opnieuw aan kop tussen 36 deelnemers. Het tekent de democratische crisis in Peru.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
In de politieke storm die ogenschijnlijk nooit gaat liggen in Peru is er de laatste vijftien jaar één constante: Keiko Fujimori, dochter van wijlen oud-dictotar Alberto Fujimori, haalt de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Ook deze zondag tijdens de eerste stemronde scoorde de 50-jarige conservatieve politica het beste.
Drie keer eerder nam ze deel, telkens strandde ze in de tweede ronde. Toch tonen opeenvolgende verkiezingen sinds 2011 ook dat Fujimori niet enorm geliefd is in het Andesland van 35 miljoen inwoners. Deze zondag haalde ze volgens de exitpoll nog geen 17 procent van de stemmen en ging daarmee aan kop in een race met een recordaantal van 36 kandidaten. Het stembiljet was bijna een halve meter breed.
Achter Fujimori volgden in de exitpoll de linkse Roberto Sánchez en de populistische oud-burgemeester van Lima, Ricardo Belmont, met ieder ongeveer 12 procent. De officiële telling moet uitwijzen wie van de twee het op 7 juni in de beslissende ronde opneemt tegen Fujimori.
De dochter van de oud-dictator, die tussen 1990 en 2000 een harde strijd uitvocht met guerrillabeweging het Lichtend Pad en tal van mensenrechtenschendingen beging, belooft al vijftien jaar een terugkeer naar dat harde veiligheidsbeleid. Ook dit keer verwijst haar verkiezingsprogramma op de eerste pagina naar de ‘daadkracht en het leiderschap’ van Alberto Fujimori.
Die harde hand blijft een aantrekkelijke belofte voor een deel van de Peruanen, zeker nu het land kampt met een veiligheidscrisis en sterk toegenomen criminaliteit in recente jaren. Toch kwam dochter Fujimori nooit verder dan de tweede ronde. De laatste keer, in 2021, verloor ze met enkele tienduizenden stemmen van de linkse vakbondsman Pedro Castillo.
Een aantal stembureaus in Peru gaat maandag opnieuw open nadat locaties door heel het land zondag vertraagd openden door logistieke problemen tijdens de presidentsverkiezingen. Dat heeft de Peruaanse kiesautoriteit bekendgemaakt. Ongeveer 63 duizend kiezers in de hoofdstad Lima konden hun stem niet uitbrengen door een gebrek aan stembiljetten, stembussen en ander stemmateriaal.
De verlenging is volgens de kiesautoriteit nodig om het stemrecht te beschermen. De autoriteiten besloten zondag al om stembureaus een uur langer open te houden. Alleen de stembureaus waar kiezers zondag niet konden stemmen, gaan maandag opnieuw open.
Peruanen kiezen een nieuwe president en leden van het congres. Meer dan dertig kandidaten doen mee aan de eerste ronde van de verkiezingen. Als er geen overduidelijke winnaar uit de bus komt, volgt een tweede ronde. De uiteindelijke koploper wordt de negende president van Peru in tien jaar tijd.
Als de politieke ambities van Fujimori één constante zijn in de Peruaanse politiek, dan is chaos de andere. In de laatste tien jaar (twee presidentstermijnen) telde Peru negen presidenten. De twee gekozen staatshoofden maakten hun termijnen niet vol, de meeste van hun interim-opvolgers evenmin.
De laatste gekozen president, de linkse Castillo, werd na anderhalf jaar afgezet nadat hij had geprobeerd het parlement op te heffen. Hij zit in de gevangenis voor een poging tot een staatsgreep. Zijn vicepresident Dina Boluarte volgde hem op en werd vanwege het bloedig neerslaan van protesten en vermoedens van corruptie een van de meest gehate presidenten uit de geschiedenis van het land. In haar laatste maanden had de eerste vrouwelijke president van Peru nog slechts 2 procent steun. Ze werd in oktober door het parlement uit haar functie gezet.
Boluarte deelde haar extreem lage populariteit met het Peruaanse Congres, het parlement dat door de grote meerderheid van de Peruanen wordt verguisd als een diep gecorrumpeerd orgaan vol opportunisten die vooral eigen gewin najagen.
Bij deze verkiezingen keert Peru terug naar een tweekamerstelsel, nadat dictator Fujimori in de jaren negentig de Senaat afschafte. De kans is klein dat dit nieuwe parlement, bestaande uit 130 volksvertegenwoordigers en 60 senatoren, het vertrouwen zal herstellen. Zo verdeelt als de Peruanen zijn over de tientallen presidentskandidaten, zo gefragmenteerd belooft het Congres te worden.
Over een kleine twee maanden kiezen de Peruanen tussen twee presidentskandidaten die in eerste instantie samen nog geen 30 procent van de stemmen kregen. De volgende president weet bovendien nu al dat zij of hij op weinig steun zal kunnen rekenen in het versplinterde parlement.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant